Het probleem is niet Wilders maar zijn politieke opvattingen

Zaterdag presenteerde Wilders zijn visie op de problemen in Nederland: de Islam is het probleem niet de moslims. In intrigerende maar onhoudbare stelling. Ik wil hier, stukje voor stukje naar Wilders betoog kijken.

"Islam is het probleem, niet de moslims.
De islam is een politieke ideologie die streeft naar wereldheerschappij
en die het Westen bedreigt, betogen Geert Wilders en Martin Bosma. SP-sympathisant Harry de Winter verdiende miljoenen met het
tv-spelletje Lingo. De lingo die hij maandag op de voorpagina van de
Volkskrant deponeerde, is ronduit verwerpelijk. Eigenlijk adverteerde
hij vooral zijn eigen onnozelheid."

Wilders opent met een persoonlijke aanval (overigens een deels onware: De Winter is GroenLinkser)  en een zwakke woordgrap (repititio vind ik niet zo’n sterke stijlfiguur). Een weldenkend mens zou hier stoppen met lezen.   

"Het zou niet belangrijk zijn daarop te reageren, ware het niet dat
zijn redeneertrant kenmerkend is voor de progressieve elite. Wat De
Winter schrijft vertolkt de mening van de linkse grachtengordel, het
mediapark in Hilversum en de biotoop aan het Binnenhof in Den Haag. Althans,
hun mening in het openbaar. Wij zijn ervan overtuigd dat de
bovenonsgestelden wel degelijk aanvoelen dat er iets fundamenteel mis
is met de islam. Dat deze zogenaamde godsdienst een bedreiging is. Maar
politiek-correcte groepsdwang of ontkenning van de werkelijkheid
verhindert hen het beestje bij de naam te noemen."

De Winter is de woordvoerder van de progressieve elite, die Hilversum, het Binnenhof en de grachtengordel in zijn macht heeft, een groep die zich "boven ons" (het normale man op de straat) heeft gesteld. Ik geloof dat op dit moment maar een iemand de media en de politiek in zijn macht heeft, Wilders zelf. Belangrijker is dat Wilders hier de Islam kenschetst als een "zogenaamde godsdienst". De vraag rijst: waarom is de Islam geen echte godsdienst?

"Om aan die innerlijke verwarring een einde te maken, komen de Geert
Maks, Clairy Polakken en Doekle Terpstra’s met vergelijkingen die het
probleem moeten weg-veralgemeniseren. ‘Er is in elke godsdienst wel
iets mis’, of ‘vroeger droegen vrouwen in Nederland ook hoofddoekjes’
of ‘de kruistochten waren ook heel erg’ of ‘Staphorst!’.Allemaal
drogredeneringen die ons afhouden van de realiteit: de islam is uniek.
Onvergelijkbaar en zeker niet te vatten in westerse begrippen. Als we
dat niet begrijpen, wacht ons een donkere toekomst. Praten over
de islam als een godsdienst is levensgevaarlijk. Het geeft de islam een
onaantastbaarheid die ons ervan weerhoudt het gevaar in de ogen te
kijken. Weliswaar heeft de islam bepaalde religieuze kenmerken
(een opperwezen, een hiernamaals et cetera) maar de doelen van de islam
liggen hier op aarde: de invoering van de sharia, werelddominantie, de
jihad, dhimmitude (de onderdrukking van ongelovigen), de apartheid
tegen vrouwen en het onderdrukken en vermoorden van niet-moslims. De
islam is allesomvattend van erfrecht tot strafrecht. Daarom is het meer
een politieke ideologie dan een religie."

Hier wordt dat laatste punt verder uitgewerkt: de Islam lijkt misschien een normale religie maar is een totalitaire ideologie, die uniek is in haar soort. Dat er in de Bijbel ook een boel dingen staan over erfrecht en strafrecht is Wilders schijnbaar vergeten, en dat in de Middeleeuwen de Katholieke Kerk de Westerse wereld beheerste ook. Er is echter een groter probleem met Wilders’ analyse. Hij eigent zichzelf ware kennis over de Islam toe. We zullen later zien hoe exceptioneel Wilders´ kennis van de Islam is. Maar de vraag is hoe Wilders deze kennis heeft en waarom hij een van de weinige is die hier zo over denkt. Hoe Wilders, een verzekeringsjurist, als enige is de Ware Kennis over de Islam heeft gekregen blijft onduidelijk.

"Links is niet altijd blind geweest. Jacques de Kadt (groot denker en
toch lid van de PvdA) noemde in 1939 niet voor niets het
nationaal-socialisme de nieuwe islam. Maar tegenwoordig kan de
progressieve elite alleen maar wegvluchten in dwaze vergelijkingen."

De Kadt heeft dit inderdaad gezegd maar hij zei dit omdat hij meende dat de Islam, net als het fascisme gebaseerd was op de mythe dat er een absolute waarheid bestaat. Deze waarheid houdt in dat er een ras uitverkoren is om de wereld te beheersen en dat dit de vestiging hiervan alle vormen van geweld rechtvaardigt. De Kadt bespreekt de Islam "omdat het voorzichtiger is over het verleden te spreken dan over hoofden van bevriende staten." De Islam is hier een proxy voor het fascisme, een religie die ver van Kadt´s bed staat de bespreking waarvan hem geen enkel gevaar voor vervolging oplevert. Dit is geen ongewone strategie, John Locke gebruikte hem ook in zijn Letter concerning Toleration door te spreken over de Islam waar hij het katholicisme bedoelde.

De mythe van het verkozen volk is geen ongewone mythe, hij komt vaak voor. Een van de oudste mij bekende voorbeelden is van die andere Abrahamistische religie. Ook een geloof dat op basis daarvan een exceptionele rol in de wereldgeschiedenis is toegeschreven door een bepaalde politieke stroming. Dat geloof is daarvoor op verschrikkelijke wijze vervolgd. Die De Winter zat er nog niet zo ver naast.

"Bijvoorbeeld dat keppeltjes hetzelfde zijn als hoofddoeken. Dat
sluit de ogen voor het imperialistische karakter van de islam. Waar
elke bidruimte, moskee, hoofddoek of begraafplaats een zegepraal is;
territorium dat nooit meer zal worden opgegeven aan de minderwaardige
kaffir. Maar pas werkelijk ziek is het gelijkstellen van het lot
van de Joden in de holocaust met het brede volksverzet tegen de
islamisering. De shoa is een volstrekt dieptepunt in de geschiedenis:
de industriële vernietiging van een totaal volk. Elke vergelijking holt
dat unieke karakter uit en reduceert de herinnering aan de zes miljoen
tot een goedkope speelbal in een vrijblijvend debat."

Wat Wilders hier doet, vind ik gevaarlijk. Hij exceptionaliseert de Shoah. Hij lijkt te impliceren dat dit een historische uitzondering was die nooit meer voor zal komen. Dat vind ik een volslagen onjuiste opvatting. De enige les die we kunnen leren uit de Shoah is dat een modern land met een goed opgeleide bevolking tot de meest verschrikkelijke misdaden kan worden aangezet door een volksmenner die een volk een glorierijke toekomst belooft. "Nooit meer Auschwitz" is geen empirische uitspraak, maar een politieke opdracht aan ons allen. Een opdracht die inhoudt dat we politieke instituties moeten bouwen die voorkomen dat totalitaire bewegingen de macht grijpen en een samenleving die vrij is van discriminatie en in het bijzonder van samenzweringstheorieen over de ware intenties van bepaalde geloofsgroepen.

"De derde onzinvergelijking is dat de Harry de Winters van deze
wereld steeds aankomen met andere heilige boeken waar ook dubieuze
dingen in zouden staan. Zo van: ‘kijk eens in Leviticus’. Al die
pseudo-intellectuelen weigeren echter oog te hebben voor deze keiharde
waarheid: dat de Koran het zeer letterlijke woord van Allah is, en via
Mohammed op aarde gekomen. Plus dat Mohammed de perfecte mens is. Die
twee zaken maken het onmogelijk voor de ware moslim ooit afstand te
nemen van de Koran of het verwerpelijke gedrag van Mohammed."

So what? De tien geboden zijn volgens Joden ook het letterlijke woord van God, en Jezus was, volgens Christenen, zijn zoon. Natuurlijk stellen geloven hun geboden en profeten boven andere opvattingen en sprekers door hen goddelijke status te geven. De crux zit hem echter in de laatste zin: de ware moslim zal nooit afstand kunnen nemen. Wilders die als enige weet wat de ware Islam inhoudt velt dat oordeel. Wilders is zelf een soort Mufti, die anders dan de duizenden Moslims die in Nederland op zoek zijn naar hun eigen balans tussen de Islam en het Westen, wel weet hoe de Islam in elkaar zit.

"Geluk bij een ongeluk is dan dat veel moslims hun eigen ideologie
onvoldoende kennen, bijvoorbeeld omdat ze geen Arabisch spreken of de
Koran niet lezen. Dat is (voorlopig!) ons voordeel en geeft ons de tijd
tegenmaatregelen te nemen. Nu het nog kan. Daarbij is het belangrijk
een verschil te maken tussen de islam en moslims. Ons probleem ligt bij
de ideologie, niet bij de mensen.Binnenkort wordt de film Fitna
gelanceerd. Die film gaat niet zozeer over moslims, maar over de Koran
en de islam. De islamitische ideologie heeft als hoogste doel het kapot
maken wat ons het meest dierbaar is: onze vrijheid."

Waar maakt Wilders zich dan nog zorgen om? Wilders` bezwaren tegen de Islam zijn academisch, filosofisch. Hij heeft in de Ware Islam een aantal gevaarlijke tendensen ontdekt. Echter zolang Wilders´ interpretatie van de Islam geen aanhangers heeft, waar maken we ons dan zorgen om? Pas op het moment dat Wilders volgelingen krijgt wordt de Islam gevaarlijk.

De vergelijking met antisemitische geschriften uit het begin van deze eeuw: anderen hebben de ware intenties van de Jood of Moslim leren kennen. Deze zijn zo esoterisch, dat zelfs de Jood of Moslim op de straat ze niet kent. Maar zij zijn uit op wereldoverheersing en daarom moeten we ze stoppen.

"Het ‘weldenkend’ deel der natie weigert trots te zijn op wat onze
voorouders hebben opgebouwd en waar zwaar voor is geofferd. Hun morele
relativisme is zover doorgeslagen dat zij bereid zijn ons voortbestaan
in de waagschaal te stellen om maar te bewijzen dat alle culturen
gelijk zijn en dat de islam ‘gewoon’ een godsdienst is. Democratie of
sharia, het maakt ze niet uit. Anders discrimineer je en ben je een
racist.Fitna is de laatste waarschuwing voor het Westen. Of we
kiezen ervoor onze vrijheid door te geven aan de kinderen van
Nederland, of we laten onze vrijheid afzinken in het multiculturele
moeras en staan de verdere groei van de islamitische ideologie toe. Dat
is geen lingo die populair is bij het ‘weldenkend’ deel der natie. Maar
populariteit in de grachtengordel of in het mediapark is nooit ons doel
geweest. Wij hebben een andere verantwoordelijkheid. Het gevecht voor de vrijheid is nog maar net begonnen."

Het is overduidelijk dat Wilders´ gevecht een schaduwgevecht is met een straw man die hij zelf heeft opgezet. We moeten een gevecht voor onze vrijheid aangaan met een interpretaties van de Islam die geen aanhang heeft. Wilders’ strijd tegen een figment van zijn eigen verbeeldingskracht. Zo’n man verdient geen zetel in de Tweede Kamer maar een bed in een kliniek.

Running mate Obama

Wie wordt de running mate van Obama? Een vraag met een catch, namelijk dat Obama de Democratische kandidatuur zal krijgen, een vooronderstelling die ik eigenlijk wel deel. Ik denk dat het Bill Richardson wordt. Hij heeft vandaag Obama ge-endorsed.

  • Obama is afro-amerikaan, Richardson is een hispanic. De enige staten waar Obama het niet goed heeft gedaan (California, Texas, New Mexico, Florida) hebben een grote hispanic gemeenschap. Er is een zeker antagonisme tussen Hispanics en afro-amerikanen, op deze manier kan Obama die groepen aanspreken. Let wel hispanics zijn de grootste minderheid in de Verenigde Staten
  • Obama heeft weinig ervaring, Richardson heeft veel ervaring op binnenlands en buitenlands gebied: hij was Gouverneur van New Mexico, Minister van Energie en Ambassadeur bij de VN. Een ervaren uomo universale.
  • Obama is een buitenstaander die het establishment zou kunnen bedreigen, Richardson was minister onder Clinton en kan de brug tussen het Obama en Clinton kamp vormen.

Obama/Richardson is een prachtige ticket, die het dichtsbij de volslagen onwaarschijnlijke Obama/Clinton komt van alle mogelijkheden.

Hoe zo liberaal?

Soms vraag ik me af wie bedacht heeft dat de koers van GroenLinks sinds Vrijheid Eerlijk Delen te liberaal zou zijn. Het pleidooi voor een gedwongen participatiebaan op straffe van het ontzeggen van de uitkering is alles behalve liberaal. Kijk aan de hand van Lenin is het zo gerechtvaardigd. Hij stelde in 1917:

"Hij die niet werkt, zal ook niet eten."

Dat kreeg vervolgens een prominente plek in de Sovjet grondwet. Was ik maar een oude CPN’er, dan zou ik wel vertrouwen hebben in de koers van GroenLinks

Death tax is a fair tax!

Het "meest linkse kabinet in jaren" gaat de belasting op erfenissen verlagen, dat is in elk geval de staatssecretaris van financien van plan. Het is de bedoeling om de "gehate belasting eenvoudiger en evenwichtiger te maken."

Dat een belasting gehaat is, is geen reden om hem te verbieden. Vanuit politiek filosofisch opzicht is de belasting op erfenissen een van de meest rechtvaardige. Als principe van rechtvaardigheid is "maak mensen verantwoordelijk voor hun eigen keuzes en  ontsla ze van verantwoordelijkheid voor dingen waarvoor ze niet gekozen hebben" best aardig.

Je kiest niet voor je ouders, niet voor hoe rijk ze zijn en niet voor hoe arm ze zijn. Dat is typisch iets  waar je niet verantwoordelijk voor bent. Je hebt er niets voor gedaan om een erfenis te verdienen. Waarom zou je er dan recht op hebben? Daarnaast: erfenissen houden onverdiende ongelijkheden instand. Kinderen van rijke ouders krijgen een grote erfenis en blijven daardoor zelf ook rijk, kinderen van arme ouders krijgen geen erfenis. Een erfenis beloont mensen die het al goed hebben: als je ouders rijk zijn heb je ueberhaupt meer kansen op een betere opleiding, een betere algemene ontwikkeling en sterkere rolmodellen. Je moet het geld van erfenissen gebruiken om mensen gelijkere kansen te geven. Van mijn apart in een erfenisfonds die iedereen een gelijk bedrag uitbetaald, dat wordt gefinancieerd uit alle erfenissen.

Rechts-liberalen zijn tegen belastingen omdat ze mensen belasten voor het werk dat ze doen: je ontmoedigt hard werken, geld verdienen en je inzetten voor de gemeenschap. Door een belasting op erfenissen ontmoedig je alleen maar dat mensen na de dood van hun ouders ruzie gaan maken over geld en vervolgens niets uitgaan voeren. Als je hard werkt heb je in principe recht op de opbrengst van je arbeid, dat is tussen rechtse liberalen en linkse socialisten geen punt van strijd, maar dat houdt ook in dat als je niets doet, je niet moet verwachten daar geld voor te verdienen.

Halsema’s vrijzinnige voorstel

Ik ben nu begonnen met mijn master scriptie wijsbegeerte, die, net als mijn bachelor scriptie, zal gaan over arbeidsparticipatie. Waar mijn bachelor scriptie zich richtte op de relatie tussen arbeidsparticipatie en liberalisme, richt mijn huidige project zich op de relatie in- en exclusion en arbeidsparticipatie. Mijn huidige onderzoek inspireerde me om opnieuw terug te gaan naar mijn bachelor scriptie. Deze wou ik graag met jullie delen, bij deze een overzicht van argumentatie. De volledige versie is hier te downloaden.

In 2004 noemde Femke Halsema, politiek leider van GroenLinks, haar partij de “laatste liberale partij” van Nederland: hiermee wekte zij een stormvloed van kritiek en lof. Halsema plaatste zichzelf in een liberale traditie en wilde zo links vernieuwen. In 2005 concretiseerde ze haar ‘vrijzinnige’ koers met het manifest Vrijheid Eerlijk Delen. Hier stelde ze een aantal zeer controversiële plannen voor. De belangrijkste hiervan is het voorstel om over te gaan op een nieuw stelsel van sociale zekerheid. Dit stelsel bestaat uit een dynamische arbeidmarkt en een door overheid afgedwongen arbeidsplicht (‘participatiecontract’). Halsema breekt met het sociaal-democratische opvattingen over de verzorgingsstaat en ontwikkelt een ideaal van de verzorgingsstaat als de links-liberale emancipatiemachine.
In Vrijheid Eerlijk Delen, en in de algemenere stukken als Vrijzinnig Links en Een Linkse Lente heeft Halsema duidelijke aanwijzingen gegeven in welke hoek haar inspiratie gezocht moet worden: het hedendaagse Anglosaksische liberalisme. Ze verwijst zelf naar Isaiah Berlin. Ik meen echter dat haar pleidooi in radicaal contrast staat met het hedendaagse Anglosaksische liberalisme. Een mogelijke rechtvaardigingsgrond voor haar voorstel moet ergens anders gezocht worden, bij de radicaal linkse critici van het liberalisme.
Het voorstel om iedereen aan het werk te krijgen, staat op gespannen voet met enkele liberale uitgangspunten: zo breekt het radicaal in op de vrijheid van ieder om zijn eigen levensplan te volgen, door iedereen te dwingen arbeid daarin op te nemen. Hiermee staat Halsema in schril contrast met liberalen als Berlin die ieder gemeenschappelijk maatschappelijk ideaal van het goede leven, als paternalistisch, of zelfs gevaarlijk totalitair afdoen. Ook de sociale uitgangspunten van Rawls’ egalitarianisme stroken niet met Halsema’s plan: als wij het zouden invoeren zou de mogelijkheid om bepaalde levensdoelen na te streven aan bepaalde klassen zijn voor behouden: alleen mannen die met rijke vrouwen zijn getrouwd kunnen zich toewijden aan het vaderschap. Diegenen die met arme vrouwen  zijn getrouwd zijn gedwongen om in een creche te werken. Halsema’s nadruk op arbeid en overheidsingrijpen staat ook recht tegenover liberale begrippen als kapitaal en eigen verantwoordelijkheid.
Arbeid, participatie en overheidsingrijpen zijn echter kernideëen van de radicaal linkse traditie. De redenering van Halsema is goed te verenigen met de principes van prominente critici van het liberalisme, zoals Marx, Rousseau en Bakunin. Centraal staat bij Halsema, net als bij Rousseau, participatie. In economische zin uit dit zich, geheel in lijn met Bakunin, door. Naast participatie brengt arbeid ook nog zelfontplooiing, zoals Marx al formuleerde, om een echt mens te zijn moet je werken. De dwang waar liberalen zo bang voor zijn bestaat niet echt, immers de overheid dwingt mensen slechts te doen wat ze toch al wilden: werken en bijdragen aan de samenleving. Juist hier zit het grootste pijnpunt voor de liberalen. De relatie tussen arbeid en positieve vrijheid is heel duidelijk: door arbeid participeert men in de samenleving, wat noodzakelijk is voor echte vrijheid en ontplooit men zich zelf: arbeid maakt vrij. Halsema erkende dit zelf al, toen zij in reactie op critici haar plan als een radicaal links plan omschreef.

Twee stromen van GroenLinkse politiek

GroenLinks komt voort uit twee stromen van linkse politiek: links-Christelijke en het links-socialistische politiek.  Twee stromen waar wij steeds verder vanaf komen te staan.

De eerste stroming is links-Christelijke politiek. Sinds ongeveer 1918 is er sprake van een links-Christelijke traditie. In dat jaren kwamen er drie linkse Christelijke partijen in de Tweede Kamer. De Christelijk-Marxistische Bond van Christen-Socialisten, die een nadruk legde op de revolutionaire boodschap van het oude testament; de hervormingsgezinde Christelijk Sociale Partij, die als eerste partij in Nederland milieuvervuiling oppakte; en de gematigde Christen-Democratische Partij, die voortkwam uit de linkerflank van de ARP. In 1925 fuseerde de CSP en de CDP tot de Christelijk-Democratische Unie, die een nadruk legde op vrede en ontwapening, maar ook op socialistische economische politiek en op Christelijke sociale politiek. In 1946 fuseerde de CDU in de PvdA. In deze links-christelijke traditie is er altijd nadruk geweest op twee dingen: samenwerking tussen Christelijke en linkse politieke partijen en op post-materialistische politiek van naastenliefde en vreedzaamheid.

In de jaren ’60 en ’70 werden de PPR en de EVP opgericht: ook deze partijen legde een nadruk op samenwerking tussen Christen-democraten en sociaal-democraten. En ook deze partijen legde een nadruk op postmaterialistische thema’s als vrede, verdraagzaamheid, milieubescherming en wereldwijd eerlijk delen.

De tweede traditie is de radicaal-socialistische. Ook deze partijen kwamen voor het eerst in 1918 in de kamer: de Socialistische Partij, een revolutionaire libertair-socialistische partij en de Sociaal-Democratische Partij, een revolutionair communistische partij. Terwijl de SDP bleef bestaan en uitgroeide tot de Stalinistische CPN, werd de SP al snel opgeheven maar verschenen er nieuwe libertair-socialistische partijen: de Trotskyistische Revolutionair Socialistische Partij en de Marxistische Onafhankelijke Socialistische Partij. Na de oorlog onstond er een nieuwe progressief socialistische partij, de PSP, die haar principiele socialisme combineerde met vredes-, milieu- en emancipatiepolitiek. De CPN bleef jarenlang een materialistische partij, die de belofte van wereldrevolutie combineerde met een pleidooi voor hogere lonen en lagere prijzen. De radicaal linkse traditie wordt gekenmerkt door afzondering en isolatie van partijen die niet principieel socialistisch genoeg waren.

Deze vier partijen fuseerden in GroenLinks en namen hun eigen traditie van samenwerking en isolatie, spirituele en materialistische linkse politiek mee. Met de opkomst van Pim Fortuyn en zijn nieuwe tegenstellingen en het nieuwe vrijzinnige geluid dat Femke Halsema daar tegenover liet horen, lijkt GroenLinks nu weggevaren te zijn van deze twee tradities: het nieuwe GroenLinks is seculier en schikt fundamentalistische kerken en moskees samen onder de as van het religieuze kwaad. Het nieuwe GroenLinks is liberaal en streeft naar hervorming van de verzorgingsstaat. Hiermee staat GroenLinks steeds verder van de Christelijke en socialistische traditie waar ze vandaan komt.

De combinatie van socialistische principes met materiele verbetering wordt nu gechampioned door de SP, die steeds sterker groeit in haar splendid isolation. De lijm in ons huidige christelijk-sociale kabinet is de ChristenUnie een partij die ook sterke nadruk legt op milieu en naastenliefde.

Echter twee dingen heeft GroenLinks wel van haar voorgangers behouden: de nadruk op vrijheid van de libertair socialistische traditie en de nadruk op vrede van de Christelijk linkse traditie.

Zomer, Herfst, Lente

Welke seizoenen culturen hebben, is afhankelijk van de natuur om hun heen. De Egyptenaren hadden drie seizoenen akhet, peret en shemu. Deze cyclus was gebaseerd op het overvloeden van de Nijl. In tropische gebieden zijn er twee seizoenen: het natte en het droge seizoen gebaseerd op de monsoen. De vier seizoenen die we nu hebben zijn ook gebaseerd op de natuur: het sneeuwt tijdens de winter, bloemen komen op tijdens de lente, het is broeiend heet tijdens de zomer en in de herfst verliezen bomen hun bladeren.

Nu het niet meer sneeuwt, allerlei bloemen nu al op komen en het steeds warmer wordt aan het eind van de lente en het begin van de herfst, moeten we misschien overwegen die "winter"-maand te helemaal schappen. Gewoon bloeiende lente vanaf februari tot mei, dan warme zomer van mei tot september en dan vervolgens regenachtige herfst van september tot februari.

Onzin van polarisatie

Bos pleit voor polarisatie, daar is dan in de PvdA dan weer veel discussie over. Maar Bos heeft er weinig van begrepen. Bos is niet in de positie om politiek te polariseren en sociale polarisatie moet geen partij politiek.

Politieke polarisatie moet gebaseerd zijn op een meerderheidsstrategie. Het doel van de PvdA was om een progressieve meerderheid te vormen. Het doel was om het afkalvende Christelijke blok op te breken en uit elkaar te spelen. Er was een perspectief op een progressieve meerderheid omdat er in het Christelijke blok een boel linkse mensen zaten.
Die strategie was niet geslaagd: de PvdA haalde geen meerderheid en moest een coalitie vormen met dezelfde Christelijke partijen. Overigens Nederland kwam het dichtst bij een linkse meerderheid in heel anderen tijden 78 zetels linkse zetels (PvdA, D66, GL, SP en RPF). Tijden van politieke consensus en compromissen.
Er is nu geen perspectief op een linkse meerderheid. Als je de peiling ziet en de politieke trends sinds 2002 is de kans op een rechts-conservatieve meerderheid veel groter. Post-Fortuynistisch rechts breekt de traditionele alliantie van linkse arbeiders in de oude wijken en de progressieve intellectuelen van de grachtengordel op. Het is niet "wij" links die moeten polariseren, we moeten juist op zoek naar wat links en progressief kan binden!

Okay, politieke polarisatie lijkt me niet de weg voor de PvdA. Een sociale polarisatie strategie om de emancipatie van Moslims te ondersteunen, net als de emancipatie van vrouwen, homo’s en arbeiders. Dat is de grootste onzin ooit: de sociale polarisatie van de jaren ’70 was niet gebaseerd op partij politiek, maar op groepen van vrouwen en homo’s zelf, die zelf de sociale strijd aan gingen om zichzelf te emanciperen. De witte mannen van de PvdA kunnen geen moslim vrouwen emanciperen door polarisatie. Alleen als moslim vrouwen zelf, met hun eigen vaders en broers het conflict opzoeken over hun eigen positie. De PvdA wil polariseren over de Islam in Nederland om hen zo te emanciperen met een verwijzing naar de homo en vrouwenbeweging. Maar zij polariseerden zelf over hun eigen positie.

Die progressieve sociaal-liberaal Bos wil terug kijken naar betere tijden voor links om daar inspiratie te halen voor zijn huidige politieke strategie. Waarom haalt hij dan geen inspiratie uit de jaren ’90: een bloeitijd voor progressieve en linkse politiek gebaseerd op politieke consensus en individuele emancipatie.

Wie moet er president van Amerika worden?

Over een paar weken staat vast wie de presidentskandidaten zijn van de enige twee partijen die er toe doen in de VS, en over een paar maanden kiezen de Amerikanen van die twee hun leider voor de volgende vier jaar.  Wie is de ideale kandidaat? Wie zou er leider van de vrije wereld moeten worden? Een man of een vrouw? Een zwarte, een hispanic of een blanke? De dynamische jonge of de ervaren oude kandidaat? Een Christen, een Jood of een Moslim?
Kijk: de ideale kandidaat heeft de moed van Martin Luther King, de rhetorische talenten van Winston Churchill, het rechtvaardigheidsgevoel van Moeder Teresa, de politieke opvattingen van Amartya Sen, de vasthoudendheid van Aung San Suu Kyi, de wijsheid van de Dalai Lama, de intelligentie van John Nash en het inzicht Bertrand Russell. Deze perfecte persoon bestaat helaas niet en dat is ook het probleem van de vraag.
De Amerikanen zullen zonder meer een intelligente, moedige, rhetorisch begaafde president kiezen maar deze zal niet perfect zijn. In de laatste acht jaar hebben de Amerikanen twee keer laten zien dat ze een incompetente boven een competente kandidaat verkiezen. Alle kandidaten die nu nog kans hebben, hebben hun eigen problemen: Obama is eigenwijs, Clinton kan niet tegen haar verlies en McCain wisselt te makkelijk van mening. De vraag is niet wie het beste president van de Verenigde Staten kan worden, maar hoe we de taken en verantwoordelijkheden van president zo organiseren dat als deze persoon incompetent is hij of zij het land en de wereld niet naar de afgrond brengt. Hoe je de overheid zo inricht dat niet één persoon alle macht heeft, maar de macht in handen is van velen. De eeuwenoude Amerikaanse grondwet legt een zeer grote macht in de handen van één persoon. Een te grote macht als je het mij vraagt: waarom zou een man of vrouw het recht hebben om iedere wet af te keuren, alle straffen kwijt te schelden, 15,000 ministers, ambtenaren en rechters te benoemen en daarnaast leiding te geven aan de machtigste overheid, het grootste leger en het meest invloedrijke buitenlandse beleid op aarde? En waarom zou diegene voor vier jaar niet te stoppen zijn bij het uitvoeren van deze verantwoordelijkheden?
Andere landen hebben op een andere manieren vorm gegeven aan hun machtige ambten: scheiding tussen een regeringsleider en een staatshoofd, het verantwoordelijk maken van de uitvoerende macht aan het parlement, collegiaal bestuur zodat de regeringsleider op gelijke voet staat met zijn kabinet, regeringen die samen gesteld zijn uit verschillende partijen of het beperken van de macht van de nationale overheid door deze te binden aan het internationaal recht. Allerlei manieren om ervoor te zorgen dat de keuze voor één persoon het lot van het land niet voor vier jaar vastlegt.
Ik weet niet precies hoe je vorm zou moeten geven aan de verantwoordelijkheden van de Amerikaanse president, en dat zou ook niet kunnen in zo weinig woorden, ik weet alleen zeker dat dit de juiste vraag is om te stellen, de vraag naar politieke instituties en de verdeling van macht, en niet de vraag naar personen.

Radicale democratie of beperking van de macht

GroenLinkers zijn radicale democraten, die eigenlijk streven naar een basisdemocratie, waarin iedereen inspraak heeft. Anarchisten zijn het eigenlijk die staan voor directe democratie overal: in de economie, op school, de overheid. Democratie zou dan betekenen dat wij samen zelf meester zijn van ons lot.

Ik zie zelf niets in zo’n soort definitie van democratie. Het lijkt me onwaarschijnlijk dat iedereen voortdurend deel zal nemen aan politieke besluitvorming. Daar heeft niemand tijd voor en niemand zin in. Je moet je politieke systeem niet inrichten op een ireeel ideaal beeld van de mens. If men were angels there would be no need for government anyway. Als mensen dan plotseling menselijk blijken, stort je hele systeem in: als je politieke systeem inricht op de verwachting dat iedereen participeert, maar slechts een klein deel die hards komt opdagen, dan leg je een boel ongecontroleerde macht in de handen van weinig mensen. Net wat je wilde voorkomen door radicale democraat te worden.

Zowel radicale democraten, als authoritaire leiders leggen ongecontroleerde macht in de handen van velen, dan wel weinigen. Het probleem is volgens mij niet dat macht in de handen van een groep is of van de anderen, maar dat macht ongecontroleerd is. Je zult je politieke stelsel dus zo moeten inrichten dat je macht controleert en verdeelt: geen ongecontroleerde macht voor presidenten of voor radicaal democratische raden, maar juist toezicht en controle. Dus je versterkt het vermogen van het parlement (en dat van andere colleges van staat) om het kabinet te controleren. Je geeft rechters het recht om besluiten van de overheid, die ingaan tegen constitutionele principes, ongeldig te maken. Je schaft het koningshuis af omdat de macht van het koningshuis door niemand te controleren is, omdat het met geheimen is omwikkeld. Je creeert een sterke verticale separation of powers. Maar ook krachtige lagere overheden kunnen met name in een federaal stelsel, de macht van de centrale overheid controleren.

Verkiezingen hebben vanuit dit perspectief ook niet het doel om de overheidsmacht te legitimeren of om de overheid een politieke opdracht te geven, maar om de macht te beperken: het legt een temporele beperking op macht van de overheid, als je om die vier jaar niet herkozen kan worden.