Amsterdam

Ik volg al een paar weken een vak bij de UvA op de Oude Zijds Achterburgwal. ‘s Ochtends vroeg loop ik dan via het Damrak heen en ‘s middags dan via een van de burgwallen terug. Iedere keer als ik door dat gedeelte van Amsterdam loop vind ik het verschrikkelijk: de hordes Britse toeristen, de tacky coffee shops, de onsmakelijke sex shops, en de souvenir winkels vol met troep en de op toeristen gerichte musea, zoals Madame Tussauds, de Amsterdam Dungeon en het Sex Museum. Als ik niet in Nederland zou wonen, zou ik geen enkele reden hebben om naar Amsterdam te gaan. Ik ben dol op steden, maar wat Amsterdam aan toeristen te bieden heb spreekt mij niet aan: drugs, sex en bier.

Eigenlijk zou je het binnenste gedeelte van het centrum van Amsterdam zo aan een project ontwikkelaar kunnen verkopen, die er een attractiepark van zou kunnen maken: "Adult land" vol met sex shops, bordelen, bars, toeristenwinkels en coffeeshops. Met een kleine entree kosten zou je dan zo een grote winst moeten kunnen maken, alleen al van de hordes Britse jongens. Misschien zou het leuker voor de Amsterdammers zijn als we het centrum van Amsterdam ergens in de buurt van Schiphol in de polder na bouwen, voor Adult land, wat pendelbussen vanuit Schiphol voor de toeristen. Ik zie er wel geld in.

Oude Koeien: hoe meegaand was de ChristenUnie?

Zelfs de partijvoorzitter erkent het verhaal van Ella: het CDA had liever een coalitie met GroenLinks dan met de ChristenUnie. Het moet dus de PvdA zijn die ons uit het kabinet heeft gehouden.

Ik denk niet dat dit waar is. Het is ook niet wat Onno Bosma schrijft: “Hij (Jacques Tichelaar, SO) vraagt of je voor de PvdA informateur wilt worden om met een CDA’er en iemand van de ChristenUnie een kabinet met die partijen in elkaar te zetten. Maar zegt Tichelaar, zijn fractie krijgt heel sterke signalen van het CDA dat ze niets zien in een coalitie met de ChristenUnie. Ze zouden erop uit zijn om deze formatie te laten mislukken om daarna met de ChristenUnie in zee te gaan.”

Dit staaft de strategie van Halsema, die ze ook twee jaar geleden in haar congresspeech verdedigd heeft: GroenLinks wilde, toen ze in december 2006 door de PvdA en het CDA gevraagd werden niet deelnemen aan de coalitiebesprekingen. De nadruk ligt op het “in dit stadium van de onderhandelingen”, het “nu niet”. De partijtop verwachtte een breuk tussen de ChristenUnie enerzijds en de PvdA en het CDA anderzijds. In dat geval zou GroenLinks heel wat kunnen eisen van het CDA en de PvdA.

Alle partijen -CDA, PvdA en GroenLinks- hadden niet verwacht dat de ChristenUnie zo makkelijk haar rechtse punten op het gebied van homohuwelijk, abortus en euthanasie zou laten varen. Men verwachtte dat er op deze thema’s tussen de ChristenUnie enerzijds en de PvdA en het CDA anderzijds gebroken zou worden.

Ze hadden de verschuiving van de ChristenUnie op dit vlak niet gezien. In de verkiezingscampagne van 2006 had de ChristenUnie deze thema’s al laten varen. De partij legde de nadruk op thema’s als jeugd, gezin, milieu, vluchtelingen en sociale zaken. Hierbij speelde electorale overwegingen niet zo zeer een rol. Voor een groot gedeelte van het vaste en twijfelende ChristenUnie electoraat waren juist abortus en euthanasie heel belangrijk. De overwegingen waren waarschijnlijk politiek van aard. Door thema’s als abortus en euthanasie te laten vallen, maakte de ChristenUnie deelname aan een kabinet stukken waarschijnlijker.

De gewilligheid van de ChristenUnie heeft iedereen verbaasd: GroenLinks, de PvdA en het CDA. Die principiele gereformeerde jongens bleken pragmatischer dan verwacht.

Betorkken Srategen

Net uit. Betrokken strategen – Schets van een politieke geschiedenis. GroenLinks Leiden 1982-2005 van Sebastiaan van der Lubben en Jan Vogel, oud-studiegenoten van mij. Al sinds ik bij de Leidse afdeling betrokken ben hoor ik van het geschiedenisboekje dat ze uit zouden brengen. Nu vier jaar later heeft het eindelijk het licht gezien.

Het boekje beschrijft de ontwikkeling van GroenLinks Leiden, uit Links Leiden, een samenwerkingsverband van de lokale PPR, PSP en CPN. Door deze bundeling kwam Links Leiden aan de macht in Leiden. Een positie die ze nog steeds heeft, niet zonder de nodige conflicten, uiteraard. Het PSP bestuur zag in de jaren ’80 niets in een lokale coalitie met de VVD. Het was de samenwerking met de VVD die uiteindelijk zou leiden tot het aftreden van Jan Laurier, een affaire die vrij veel aandacht krijgt in het boekje. Waarschijnlijk omdat het toen het boekje geschreven werd nog fresh in everyone’s memory lag. Er kan een boel gebeuren in vier jaar.

Naast al de ergerlijke spel-, typ-, taal-, stijl- en feitelijke fouten is er een ding wat me echt ergert aan het boekje: inhoudelijk laveert het boekje tussen een uitgebreide beschrijving van alle gebeurtenissen in (Groen)Links Leiden tussen 1982 en 2005 enerzijds en een politicologische analyse van de strategie en de macht in kleine groep idealisten anderzijds. Tot een echte analyse komt het niet. Het is geen onderzoek met een hoofdvraag en hypothesen. Daardoor wordt het erg onsamenhangend: er wordt een kader geschetst over groene partijen in de wereld en Nederland maar daar wordt vervolgens niets mee gedaan. Maar het is ook geen complete geschiedenis, daarvoor zijn er teveel omissies en fouten. Maar ja de auteurs noemen het dan ook een schets.

Ik het boekje meteen to good use gezet door het wikipedia artikel over Jan Laurier iets uit te breiden en te voorzien van een aantal goed geplaatste voetnoten.

Links, Rechts en Wilders

Maurice de Hondt’s laatste peiling laat een dramatische wisseling zien op het electorale vlak: Wilders’ PVV wordt de grootste partij. De PvdA schiet achteruit. De aanhang van het CDA vlakt af. D66 maakt grote sprongen onder weldenkende Nederlanders.

Maar eigenlijk valt het allemaal wel mee. Een simpele rekensom laat dat zien. Twee jaar geleden bij de Tweede Kamerverkiezingen won "links" 76 zetels. We definieren links dan even als wie voor het generaal pardon stemde in 2006. Het generaal pardon is echt een typisch issue voor wat links sinds ongeveer 2002 in houdt: het opnemen voor asielzoekers, mensen zonder stem, vluchtelingen zonder huis of have, en niet meteen iedere buitenlander of migrant als een potentiele misdadiger of terrorist zien. Hier zitten elementen in van traditioneel links in (het opnemen voor zwakkeren in de samenleving) maar ook van progressief/tolerant links (het open staan voor migranten).

De 76 linkse zetels zijn als volgt opgebouwd:

  • PvdA (33) + SP (25) + GL (7) + CU (6) + D66 (3) + PvdD (2)

Er waren dus 74 rechtse zetels:

  • CDA (41) + VVD (22) + PVV (9) + SGP (2)

Nog geen 2 jaar later ziet het politieke speelveld er fundamenteel anders uit. Maar nog steeds zijn er 76 zetels voor de linkse partijen:

  • PvdA (21) + D66 (19) + SP (18) + GL (11) + CU (6) + PvdD (2)

En er zijn nog steeds 74 rechtse zetels:

  • PVV (27) + CDA (26) + VVD (17) + SGP (2) + ToN (2)

De verschuiving lijken zich dus allemaal binnen de blokken voor te doen, of beter gezegd: wat de ene partij van het ene blok verliest maakt een andere partij uit dat blok goed. Zo zal de PVV ongetwijfeld ook wat zetels hebben gewonnen van de SP en de PvdA. Maar D66 heeft dat goed gemaakt door ook zetels te winnen van de CDA en de VVD.

Dit is overigens niet mijn observatie voor deze ene casus: Peter Mair, professor vergelijkende politiek in Florence (en tot voor kort in Leiden), stelt dat dit fenomeen zich sinds de jaren ’50 in West-Europa voortdoet: alhoewel er grote wisselingen zijn geweest tussen allerlei partijen, blijft de verdeling tussen links en rechts in veel landen grofweg het zelfde is.