Waarom ik vandaag GroenLinks stem

Mijn nichtje is een exceptioneel getalenteerde en creatieve kokkin. Ze woont in Madrid. Ze is een paar jaar jonger dan ik. Als ik hoor over de Spaanse jeugdwerkloosheid, heeft dat voor mij een concreet gezicht: mijn nichtje heeft nu gelukkig werk. Maar de jeugdwerkloosheid ligt in Spanje rond de 50%.

De Spaanse economische crisis is veroorzaakt door de huizenbubbel die daar ontstaan is in het vorige decennium. Overal in Spanje verschenen zilveren kantorentorens en vakantiehuisjes. Toen de banken die door die bubbel gegroeid waren, vielen door de bankencrisis, moest de Spaanse overheid bijspringen. De Spaanse begrotingstekort liep op, het vertrouwen van de financiële markten daalde. De Europese commissie sprong bij. In ruil voor de leningen moesten de Spaanse overheidsfinanciën op orde gemaakt worden. Als gevolg daarvan liep werkloosheid op; kromp de economie; en de arbeidsmarkt werd geliberaliseerd. Het vertrouwen van de financiële markten in Spanje werd hersteld. De kansen van jongeren op de arbeidsmarkt bleven onverminderd slecht.

Verschillende partijen bieden verschillende oplossingen voor dit probleem. De liberalen en Christen-democraten (CDA, VVD en D66) zien dit eigenlijk niet als een probleem, maar als een oplossing. Volgens deze partijen zijn de hervormingen die door de Europese Commissie zijn opgelegd goed voor de Spaanse economie. Deze partijen zijn heel eerlijk wie hun opdrachtgevers zijn, de centrum-rechtse Europese Volkspartij, de partij waar het CDA lid van is, schrijft: “Maintaining the confidence of investors shall always be a priority during decision making processes.”[1] Meer van hetzelfde is geen oplossing voor de crisis.

Anti-Europees rechts, CU/SGP en de PVV willen de eurozone ontbinden. De PVV wil dat Nederland uit de euro treedt; de CU/SGP willen de eurozone opbreken in een Noordelijk en Zuidelijk deel. Als de euro opgebroken is, kunnen landen hun wisselkoers verlagen en zo weer competitief worden. Dat is één oplossing voor de eurocrisis. Ieder land voor zijn eigen belang. Eigen valuta. Eigen wisselkoers. Eigen verantwoordelijkheid. Die Spaanse werklozen zoeken het zelf maar uit. Onder tussen leveren we ons uit aan de vrije markt. Ze streven naar Europa als vrijhandelszone zonder onderlinge solidariteit en met voortdurend geld wisselen aan de grens.

Een lastiger verhaal hebben de Euroskeptische linkse partijen, zoals de SP. Ze analyseren correct dat er weeffouten zitten in de eurozone. De bezuinigingsstrategie van de Europese Commissie laat grote wonden achter in Griekenland en Spanje. Het zijn niet de werklozen uit de Zuidelijke landen die profiteren van deze oplossingen maar de Noordelijke banken die het geld geleend hebben. Maar een oplossing voor de crisis hebben ze niet. De SP heeft geen ander verhaal dan de CU/SGP en PVV. Ze willen de eurozone ontbinden.[2] Dat heeft voor hen de voorkeur boven de andere opties: “permanent geld overhevelen naar Zuid-Europa” om de balans te herstellen in de eurozone, of “de lonen in zwakke eurolanden zover omlaag (…) dat die landen kunnen concurreren met het buitenland.” De partij vindt beiden oplossingen niet realistisch: “het gaat steeds om zulke offers dat ofwel de burgers in de noordelijke lidstaten in opstand komen, ofwel die in zuidelijke lidstaten.” Dat eerste steekt me. Ja, het is terecht dat Spaanse en Griekse burgers in opstand komen tegen de strategie van bezuinigen die door de commissie met steun van D66, VVD en CDA over de zuidelijke eurolanden worden uitgewalst. Maar kunnen we niet inwoners van rijke eurolanden een bijdrage vragen om mensen in arme eurolanden de kans te geven hun economie op te bouwen? Is dat niet de kern van solidariteit? Nee, liever dan internationale solidariteit kiezen de socialisten voor eigen land eerst.

En dat brengt ons bij de enige Europese politieke families die kiezen voor een Europa van mensen en niet een Europa van de markt of aparte lidstaten: de socialisten en de groenen. Beide families kiezen voor een sociaal Europa: dat betekent meer Europa, zoals een begrotingsunie die onevenwichtigheden in de eurozone vereffent, maar daarbij moet de Europese Commissie wel oog hebben voor sociale aspecten zoals werkgelegenheid en niet alleen maar focussen op het begrotingstekort. Beide partijen willen strengere regels aan banken stellen om een tweede bankencrisis te voorkomen. En een bankenunie zodat landen niet zelf meer vallende banken hoeven op te vangen maar dat banken dat zelf samen betalen aan reddingsoperaties. Ze willen een Europees minimumloon zodat arbeiders van verschillende landen niet tegen elkaar uitgespeeld worden en een Europees minimumtarief aan vennootschapsbelasting zodat landen niet door bedrijven tegen elkaar uitgespeeld worden.

Het meest radicale verschil tussen de twee partijen is dat GroenLinks voorstander is van een stabiliseringsfonds waar landen waarvan de economie overkookt bijdragen aan landen die er economisch zwakker voorstaan. Hiermee worden de economische onevenwichtigheden die de reden waren voor de crisis uit gevlakt. Dat zou betekenen dat Spanje nooit een reusachtige huizenbubbel had gekregen. Dat zou toen in Europees fonds zijn gegaan om de zwakke Duitse economie te ondersteunen. En nu zouden Noord-Europese landen die de Europese crisis goed door staan bijdragen aan Zuid-Europese landen die er zwak voorstaan. Zo dempen we de extremen in de conjunctuur van landen. De overdrachten zorgen ervoor dat de werkloosheid minder hoog oploopt in tijden van crisis. GroenLinks wil dus een ‘transferunie’, iets wat juist de PVV maar ook dus de SP, als doembeeld schetsen.

Dit is niet alleen noodzakelijk om het voortbestaan van de euro te verzekeren, maar het gaat in de kern om solidariteit. Dat we de rijkdom in landen waar het goed gaat delen met landen waar het minder gaat. En daarom stem ik vandaag GroenLinks. Omdat ik in een Europa wil leven van mensen. Een Europa waar welvaart eerlijk gedeeld wordt. Een Europa waar ook mijn nichtje en haar leeftijdsgenoten kans maken op werk.

[1] EPP: Party Platform, Bucharest 2012, p. 47.

[2] http://www.sp.nl/europa/nieuwsberichten/15695/140105-weeklog_dennis_jong_wat_wil_sp_met_euro_in_2014.html