Een groen wedge issue

Plassen onder de douche, gratis kraanwater en het vuurwerkverbod. Het zijn allemaal de verschijningsvormen van hetzelfde probleem. GroenLinks mist een groene versie van de kopvoddentax.

Een kopvoddentax is een wedge issue. Een voorstel waar 50% van de bevolking het harstochtelijk mee eens is en 50% het hartgrondig mee oneens is. En waar de 50% die het er mee oneens zijn daar zo’n punt van maken dat zij de media blijven zoeken om hun tegenstand te blijven herhalen. En waardoor de 50% die het er mee eens zijn zo voortdurend versterkt worden in hun opvattingen.

Plassen onder de douche en gratis kraanwater zijn voorbeelden van een voorstel waar veel mensen het mee oneens zijn en die het graag herhalen. Maar het onderwerp is niet overtuigend genoeg om het groene mensen mee te krijgen. Daarvoor is het te klein.

Maar de belangrijkste voorstellen van GroenLinks zijn geen wedge issues. Onze voorstellen voor eco-belastingen zijn technocratisch en milieubestuurlijk. Ze roepen geen tegenstand op aan de kant van de oppositie en geen passie op aan de kant van de voorstanders. Het zijn een gematigde voorstellen dat bij niemand geestdrift opwekt in positieve of negatieve zin. Dat betekent niet dat het een slecht voorstel is overigens, maar niet een die heart & minds van mensen in beweging zet.

Aan de andere kant zijn de hedendaagse milieuproblemen te groot, te zeer langetermijnproblemene en te abstract om er direct over te praten. “Als jij nu niet handelt zal klimaatverandering de wereld zoals wij kennen vernietigen over vijftig jaar.” Dat roept meer angst op dan de motivatie om te handelen. Milieuproblemen moeten verkocht worden in bite-size packages die aan de ene kant niet te klein zijn om niet serieus genomen te hoeven worden en aan de andere kant niet te groot zijn om met name angst te genereren.

Het vuurwerkverbod raakt in mijn ogen een boel juiste noten. Ongeveer 50% van de mensen is er tegen en 50% van de mensen is ervoor. De mensen die ervoor zijn echte vuurwerkenthousiasten die hun ene avond pyromanie niet willen laten afpakken en de andere zijn vuurwerkhaters die op nieuwjaarsavond een huisje op de hei zoeken ver weg van de herrie, de rommel en de stank. Bovendien is dit een probleem dat zowel mensen op de korte termijn raakt (vuurwerkslachtoffers) als op symbool is voor langetermijnproblemen (verspilling van grondstoffen en luchtvervuiling). Bovendien is het een jaarlijks terugkerend ritueel in de nieuwsluwe decembermaand. En toch wringt het: want GroenLinks heef zich willen positioneren als vrijzinnige partij zonder moralistisch vingertje. Daar past een verbod op een avond nationaal plezier niet bij. In het verleden was de Tweede Kamerfractie weinig enthousiast over de vasthoudendheid van het duo Rietveld-Bonte. Toch moet ik hen het nageven: hun consistente herhaling van hun boodschap (‘meer plezier met minder vuurwerk’) leverde in het begin met name scheve ogen op. Maar het is nu overgenomen in het GroenLinksprogramma en hun initatief in eind vorig jaar werd uitgevoerd samen met een tiental lokale GroenLinks-afdelingen.

Een ander voorstel dat het ook goed doet is een verbod op mega-stallen. De Brabantse GroenLinks-afdeling voerde er succesvol campagne op. Het raakt mooi een groot aantal groene GroenLinks-thema’s: landschap, dierenwelzijn en gezondheid. Bovendien zijn de voorstanders van zo’n verbod talrijker dan de tegenstanders. Maar is er aan beide kanten genoeg passie om een debat op te zetten. Inhoudelijk zitten er wel een aantal haken en ogen aan het voorstel: op klimaat scoort een mega-stal beter dan een bio-stal. Je kan dan namelijk veel beter de broeikasgassen, geproduceerd door vee, afvangen in een afgesloten mega-stal dan in de vrije natuur. Al met al: het is niet zo zwart/wit. Het past niet bij een genuanceerde partij als GroenLinks om fundamenteel tegen mega-stallen te zijn.

Kortom: GroenLinks moet op zoek naar een groen onderwerp waarop ze 50% van de kiezers vol geestdrift achter zich heeft en 50% van de kiezers op de kast jaagt. Het moet een onderwerp zijn dat niet te klein is om weggelachen te worden, maar niet zo groot dat mensen zich machteloos voelen. En bij voorkeur moet het regelmatig terugkeren in de nieuwscyclus zodat GroenLinks zich er consistent op kan vastbijten. En daarvoor moeten we onze vrijzinnigheid en nuance maar stallen. Want een wedge issue is politiek goud.

Leave a Reply