Wetten & Vrijheid

De VVD wil honderd wetten afschaffen.
Overbodige wetten zoals de belasting op erfenissen, de winkelsluitingstijdenwet, de fiscalisering van de AOW, de maatschappelijke stage, of de gratis schoolboeken. Volgens de liberalen loopt ons land over van
overbodige wetgeving. De VVD komt op voor individuele vrijheid en dus voor een
kleine overheid. Misschien wordt het standpunt van het VVD wel het best verwoordt door deze quote uit The West Wing:

I am a
Republican, because I believe in smaller government. This country was founded
on the principle of freedom. Freedom stands opposed to constraints, and the
bigger the government the more the constraints
.”

Helaas voor de VVD is dit een onhoudbaar standpunt. Misschien moet
de VVD zich minder laten inspireren door fictionele Amerikanen met hun
waanidee dat overheidswetgeving tegen over individuele vrijheid staat. Ik denk dat de historische
Portugees-Nederlander filosoof Spinoza ons meer kan inspireren:

The Purpose of the State is Freedom.

De centrale stelling van liberale filosofen
als Spinoza, maar ook Locke of Mill, is dat de overheid met al haar wetgeving
er is om de individuele vrijheid te vergroten. De wetgeving die de VVD wil
elimineren, is (kan er zijn) er om onze vrijheid te beschermen. De winkelsluitingstijde wet, waar de VVD zo tegen is, is een typisch voorbeeld van een wet die er is om mensen vrij te maken. Als er geen winkelsluitingstijdenwet was dan zouden alle grote ketens de hele dag en de hele week hun winkels open houden. De kleine winkels die gerund worden door kleine zelfstandigen zouden, om niet failliet te gaan ook moeten proberen de hele week en de hele dag open te zijn. Om in die ratrace te overleven moet de kleine ondernemer de hele week en de hele dag werken. Maar dat redt hij helemaal niet. Om ervoor te zorgen dat een individuele kleine ondernemer zijn winkel kan houden, hebben we een winkelsluitingstijdenwet: deze wet verzekert de vrijheid van ondernemen van de middenstander.

Maar er zijn ook Amerikanen die zo’n
perspectief hebben. Publius, het trio van Hamilton, Madison en Jay dat in
verdediging van de Amerikaanse grondwet een aantal manifesten schreven, gebundeld
als de Federalist Papers, stelde:

If all men were angels there would be no need of government.”

Het ideaal van het naieve conservatisme dat
de VVD verdedigt is een samenleving zonder wetten. Een samenleving zonder beperkingen.
Een samenleving van ongelimiteerde vrijheid.

Maar omdat mensen geen perfecte voorzienigheid hebben, omdat mensen zich soms laten leiden door hun eigen belang, of door wat hen op de korte termijn goed lijkt, hebben we een overheid nodig. Zolang mensen geen engelen zijn die op basis van perfecte kennis van de toekomst, perfecte keuzes maken, is een overheid een noodzakelijkheid voor een geordende samenleving.

De overheid is nodig om mensen op te vangen die een ongeluk lopen of een vergissing maken, om mensen tegen elkaar of zichzelf in bescherming te nemen. Dat baadt de vrijheid van het individu, dat schaadt het niet. Mensen zijn vrijer in een samenleving waar inkomen eerlijk gedeeld wordt, als ondernemers en werknemers beschermd worden tegen oneerlijke concurrentie, als kansen op goed onderwijs voor iedereen open staan.

Misschien moeten sommigen wetten waar de VVD zich tegen keert wel weg, maar niet omdat de overheid categorisch minder wetten nodig heeft: een open, vrije samenleving bestaat dankzij onze wetten en regels, niet des ondanks. Alleen een fictionele conservatief strijdt tegen de overheid omdat hij gelooft dat iedere beperking die overheid op legt onze vrijheid schaadt. Toch?

Leave a Reply