Aardgas Eerlijk Delen

GroenLinks blogger Paul Smeulders wees mij op een interessante aflevering van Andere Tijden over het Nederlandse gas. Nederland ligt toevallig boven op een van de grootste gasbellen van Europa. 25% van al het gas in Europa ligt Nederland. Verschillende Nederlandse politici legden uit hoe gebruik is gemaakt van de aardgasbaten. Van de Oosterscheldekering tot de Betuwelijn alles in Nederland is gemaakt van aardgas. In de jaren ’70 werd het met name uitgegeven aan sociale zekerheid en welzijnssubsidies, in de jaren ’80 en ’90 aan fysieke infrastructuur, en nu wordt het ook uitgegeven aan onderwijs en kennis. In de jaren ’70 zou het geld zijn over de balk gegooid zijn, immers welzijnsubsidies zijn onzin. Dat zeggen ze misschien over 40 jaar ook over onderwijs. De vraag rijst waar we de aardgasbaten aan uit gegeven moeten worden.

John Locke was een van de eerste filosofen die nadacht over het gebruik van grondstoffen. Uitgangspunt voor hem was dat we de aarde met z’n allen delen:

"God, who hath given the world to men in common, hath also given
them reason to make use of it to the best advantage of life, and convenience.
The earth, and all that is therein, is given to men for the support and comfort
of their being."
(Second Treatise on Government, V:26)

Volgens Locke kan iedereen zelf op zijn eigen houtje dingen uit de natuur zich toe eigenen, zolang hij maar genoeg over laat voor anderen, as much and as good zegt Locke. Volgens dat principe zou een bedrijf dus boven op de gasbel gaan zitten en dat zelf verkopen voor de private winst, zolang er maar ergens anders gasbellen zijn voor anderen. Zo simpel is het niet, immers als een bedrijf boven op die Nederlandse gasbel gaat zitten, heeft hij 25% van het Europese gas. Dan eist’ie dus wel een heel groot deel van de grondstoffen op. Daarnaast aardgas is een fossiele brandstof: die gaat op, je kan dus niet as much over laten voor iemand anders. We zullen op een of andere manier samen moeten delen in de gasbaten.

Als de Aarde, en dus het aardgas, van ons allemaal is, dan moeten we dat samen delen. Een opzet is de "Alaskaanse".  In Alaska hebben ze een fonds waar alle oliebaten in komen. Iedere burger krijgt daar een uitkering uit. Dat hadden we ook kunnen doen met de aardgasbaten. Dan kan je er een soort basisinkomen. Met 6 miljard aardgast baten, levert dat zo’n 375 euro per persoon per jaar op. Geen vet pot.

Een basisinkomen is mooi maar een weinig duurzame investering. Het gaat allemaal op aan consumptie. Phillipe Van Parijs beschrijft in zijn Real Freedom for All, hoe we gebruik kunnen maken voor een groot fonds gebruik kunnen maken op zo’n manier dat iedereen daar het meeste baat bij heeft. Als je het geld van het fonds investeert in onderwijs, onderzoek of infrastructuur, dan is de kans groot dat je meer geld verdient dan dat je uitgeeft. Dat is de kern van een investering. Uiteindelijk kan het basisinkomen dan zelfs hoger uitkomen, dan dat het al was.

Maar de Aarde is van ons allemaal. In de aflevering stelde Henk Vonhoff mooi: Nederland = Belgie + Aardgas. Het aardgas heeft ons welvaart gebracht. Eigenlijk is dat heel raar, dat wij wel het voordeel hebben van dat aardgas en de Belgen niet. Als je als Nederlander toevallig op aardgas geboren wordt, betekent dat niet we daar als Nederlanders recht op hebben. Als we genoeg aardgas voor anderen overlaten kunnen we dat zelf op maken volgens Locke. Maar als je geboren wordt op 25% van het Europese aardgas met 4% van de Europese bevolking, kan je niet zeggen dat genoeg voor anderen overlaat.

Je zou dus eigenlijk al de Nederlandse aardgasbaten moeten storten in een fonds dat we als alle wereldburgers delen. JMet 6 miljard euro in aardgasbaten, hebben we precies genoeg geld om iedere wereldburger 1 euro per jaar te geven. Opnieuw geldt dat iedereen die ene euro per jaar op zijn of haar bankrekening zetten niet echt een duurzame investering is. Je kan het beter in infrastructuur en onderwijs steken. Daarbij geldt dat je met een euro gespendeerd in het Afrika meer kan kopen dan in Europa. De investeringen daar concentreren lijkt dan een goed idee.

In die zin zou het dus rechtvaardig zijn om aardgasbaten niet uit te geven aan onze eigen consumptie, wegen of scholen, maar te investeren in de ontwikkeling van de armste landen. Immers we bezitten de aarde met z’n allen, en dus heeft iemand in Burundi evenveel recht op ons aardgas als iemand in Slochteren. En als we dan eenmaal zo’n fonds hebben kunnen we het beter zo uitgeven dat we er het meeste baat bij hebben, investeren dus, en juist in arme landen. 6 miljard euro erbij op de begroting voor ontwikkelingssamenwerking, zou meer dan een verdubbeling betekenen ten opzichte van de5 miljard euro die we er nu aan uit geven. Lijkt me toch eerlijker dan die Oosterscheldekering

Leave a Reply