“Roti wordt niet met tomaat gegeten.”

De formaties van de provincies verlopen iets anderss dan ik had voorspeld. Wat mij het meest verbaasd heeft is de deelname van de SP in de onderhandelingen in Zuid-Holland (VVD/CDA/D66/SP) en Noord-Brabant (VVD/CDA/SP). Ik had brede colleges voorspeld met CDA, VVD, D66 en PvdA in plaats van dat de SP mee zou gaan regeren. Maar eigenlijk mag het mij niet verbazen: als sinds 2010 regeert de SP in Leiden met het CDA, VVD en D66. Ook in Alkmaar is er nu een college van SP met CDA, VVD en zelfs Trots en de Onafhankelijke Partij Alkmaar.

In het nieuwe politieke landschap waar de PVV met haar extreme standpunten een groot deel van het electoraat buitenspel zet, zijn er veel mogelijkheden. Een daarvan wordt Roti genoemd, een college van CDA/VVD/D66/GL, zoals nu in Utrecht wordt geprobeerd. Een college van hervormers. Een andere variant is dus Rode Roti, roti met tomaat. De centrale vraag is waarom? Waarom zou de SP over rechts gaan formeren? De SP presenteer zich misschien wel als het laatste linkse alternatief van Nederland: linkser als GL met haar hervormingsagenda en linkser als de PvdA, wiens liberale flirts misschien wel het raison d'etre van de SP zijn.

(Bijna) iedere partij wil regeren. En misschien als je zolang in de oppositie hebt gezeten als de SP wordt je wel wat compromis bereider. Maar je zit in de politiek om iets te bereiken. Wat heeft de SP dan te zoeken bij rechts? Op gemeentelijke en provinciaal niveau spelen ruimtelijke ordening en verkeer een prominentere rol dan in de landelijke politiek. En hierin wil de SP nog wel eens uit populisme of pragmatisme niet per se kiezen voor een koers die door door GroenLinks of zelfs de PvdA als groen zou worden bestempeld. Kijk maar naar het rekeningrijden: de SP verzet zich samen met de VVD en de PVV hiertegen, terwijl dit de manier is om files te voorkomen en luchtvervuiling tegen te gaan. Of neem de Leidse RijnGouwe Lijn. De SP kies daarvoor gemakkelijk tegen zijn.

Maar ik denk dat er meer aan de hand is: meer dan colleges van hervormers of van autorijders zijn dit colleges zounder de PvdA. Waar de PvdA als partij van bestuurders steeds minder populair is geworden onder het electoraat, een slecht merk is geworden -veel mensen stemmen PvdA niet omdat ze dat willen met hun hart, maar omdat ze met hun hoofd denken een rechts bestuur moeten voorkomen-, is de partij ook minder populair geworden onder haar bestuursgenoten. Een college zonder de PvdA lijkt een aantrekkelijke mogelijkheid. Het lijkt erop dat het principe van Nolens (alleen bij uiterste noodzaak met sociaal-democraten) zo ver gaat dat het CDA liever met de SP in een bestuur gaat dan de SP. De SP gaat hier graag op in: zij is namelijk misschien wel het vleesgeworden verzet tegen de huidige partijcultuur van de PvdA.

In mijn ogen is dit een teken aan de wand van het centrale probleem van de sociaal-democratie. Zij wordt zo gehaat door haar eigen traditionele achterban en door de bestaande partijen, dat ze aan haar core business, centrum-links besturen niet toekomt. Partij gaan nu om de PvdA heen formeren. Ik heb er een hard hoofd in, maar als de colleges in Zuid-Holland, Utrecht en Noord-Brabant lukken dan is dit een nagel aan de doodskist van de PvdA. Links kiezers hebben dan steeds minder bij de PvdA te zoeken, maar ook links bestuurlijk talent heeft er niets meer te zoeken. Nog maals ik heb er een hard hoofd in: Roti wordt niet met tomaat gegeten.

Leave a Reply