GroenLinks en de Verloren Slag

Ik heb net de Verloren Slag van Rene Cuperus uit, waarin hij samen met een aantal prominente politicologen de verkiezingsuitslag van de PvdA probeert uit te leggen. Lees voor een heldere boekbespreking overigens het blog van Brechtje. Ik denk dat de slechte uitslag van de PvdA alles te maken heeft met de relatief slechte uitslag voor GroenLinks maar dat GroenLinks uit haar (zwakke) positie ook haar kracht kan winnen.

Cuperus analyzeert samen met Frans Beckers in een hoofdstuk de spagaten waarin de PvdA zich bevindt. De belangrijkste spagaat is die tussen aan de ene kant de winnaars van de globalisering, de hoger opgeleiden, de bovenkant van de samenleving en aan de andere kant de verliezers van de globalisering, de lager opgeleiden, de onderkant van de samenleving. De ene groep kan de nieuwe dynamische samenleving wel aan, terwijl de andere groep zich zorgen maakt om de toekomst. De ene groep is gehecht aan individuele vrijheid, de ander verlangt terug naar de gemeenschapszin van de jaren ’50. Het verhaal van de PvdA was met name niet overtuigend voor die laatste groep die en-masse SP heeft gestemd. De issues waaruit deze scheidslijn bestaat zijn divers: immigratie, integratie, Europese eenwording, internationale vrijhandel, culturele globalisering, vernieuwing van de verzorgingsstaat, leefbaarheid, terrorismewetgeving ect. etc. Er zullen dus progressieve partijen zijn, die open staan voor de wereld en vernieuwing en conservatieve partijen, die gesloten zijn voor de buitenwereld.

Nu loopt de links-rechts scheidsscheidslijn loodrecht op deze scheidslijn tussen winnaars en verliezers. Zo onstaat er vier kwadranten: conservatief links, dat gedomineerd wordt door de SP; conservatief rechts, dat gedomineerd wordt door het de PVV; progressief rechts, dat gedomineerd wordt door de VVD; en progressief links waar de stemmers zitten van D66 … en GroenLinks. De PvdA staat aan de linkerkant in spagaat tussen winaars en verliezers. (Merk op dat de scheidslijn tussen winnaars en verliezers van globalisering ook mooi de verliezers en winnaars van de laatste verkiezingen classificieert).

Met name de positie van GroenLinks is opvallend. Ik krijg het gevoel dat met name de groep rond Leo Platvoet zich met name stoort aan deze koers. Zij willen “terug” naar een oude positie waarin GroenLinks het weer goed doet bij de man op de straat, waarbij GroenLinks zich verzet tegen iedere hervorming van de verzorgingsstaat en een euroskeptische houding inneemt. Wat ze dus eigenlijk willen is GroenLinks in deze zelfde spagaat zetten als de PvdA nu zit. Dat lijkt mij geenszins een goed plan. Wat ze willen is terug naar de periode voor Fortuyn, die in Nederland deze tegenstelling heeft gemobiliseerd. Het was immers door Fortuyn dat GroenLinks-stemmers bedachten dat behalve voor natuur, milieu en de sociaal zwakkeren, de GroenLinks zich ook inzet voor de rechten van migranten en voor een open samenleving. Het was de eerste verkiezingen van Fortuyn dat GroenLinks zetels begon te verliezen na de zegentocht van 1998-1999. Met Vrijheid Eerlijk Delen heeft GroenLinks duidelijk kant gekozen voor een (noodzakelijke, rechtvaardige) vernieuwing van de verzorgingsstaat. Ik denk dat het verschillen tussen ons en de conservatief-linkse koers van de SP duidelijk is.

Een ding ergert met wel aan de analyse van Cuperus en Beckers en aan meer van dat soort makkelijke tweedelingen. Er zijn namelijk ook groepen die ambigu staan tegenover globalisering. Ik denk met name aan migranten, die enerzijds in een multiculturele samenleving willen leven (want anders moeten ze dit land uit) en anderzijds aan de onderkant van de arbeidsmarkt staan. Ik denk dat die partijen die het goed doen bij de winnaars van globalisering (de PvdA, GroenLinks en D66) zich aan het lot van deze mensen moet verbinden, zich inzetten voor hun emancipatie, voor een samenleving waar zij ook een plek hebben en kansen op een goed leven.

Er is hoop: er is en er zal in Nederland ruimte blijven voor een partij die linkse en groene idealen koppelt aan progressieve en internationale idealen. Voor een partij die de belangen van migranten kan combineren met de idealen van de culturele elite. Ik denk dat GroenLinks die ruimte kan innemen.

Leave a Reply