Politicologische puzzelkunde II

Hoe zou het verder gaan met de formatie? Welke partijen zouden in het volkomen opgebroken politieke landschap een coalitie kunnen vormen. Vandaag delen uit het fictionele verslag van de informateur aan de koningin. Morgen volgt deel 3: de samenstelling van het kabinet.

"Majesteit,

Het verheugd mij U te kunnen mededelen dat ik erin geslaagd ben uw opdracht uit te voeren. Ik, als informateur, en de deelnemende fracties van CDA, ToN, VVD, D66 en de OSF zien een vruchtbare mogelijkheid voor samenwerking in een kabinet op basis van een stabiele meerderheid in de Tweede Kamer en programmatische overeenkomst. Hierbij presenteer ik U het verslag van mijn werkzaamheden als Uw informateur.

Zoals in U mijn in Uw opdracht verzocht ben ik op zoek gegaan naar de mogelijkheden van een kabinet, dat kan steunen op een meerderheid in de Tweede Kamer, waarvan ten minste CDA, als grootste fractie, en ToN, als grootste winnaar van de verkiezingen. Op basis van gesprekken met de voorzitters van de fracties in de Tweede Kamer waren er vier reeele mogelijkheden van meerderheden in de Tweede Kamer:

  • Een coalitie die zou steunen op een meerderheid van CDA, ToN en de PvdA;
  • Een coalitie die zou steunen op een meerderheid van CDA, ToN, de VVD en PVV;
  • Een coalitie die zou steunen op een meerderheid van CDA, ToN, de VVD en de ChristenUnie;
  • Een coalitie die zou steunen op een meerderheid van CDA, ToN, de VVD en D66.

Al deze mogelijkheden zijn onderzocht.  De eerste mogelijkheid strandde op onoverkomelijke bezwaren van zowel de zijde van ToN, als de zijde van de PvdA over de financiele steun aan minder ontwikkelde staten. (…)
De tweede mogelijkheid was er sprake van onoverkomelijke verschillen van mening tussen de PVV en de andere deelnemende partijen over de noodzaak van onmiddelijke belastingverlaging en het uitzetten van wetsovertreders met zowel een Nederlands als een paspoort van een andere staat. (…)
De derde mogelijkheid strandde op verschillen van mening tussen ToN en VVD enerzijds en de CU anderzijds over embryoselectie en andere medisch ethische kwesties. (…)
De partijen die deelname aan de vierde ronde, CDA, ToN, VVD, en D66, konden al snel tot overeenstemming komen op hoofdlijnen van beleid rond vier centrale thema’s:

  1. Geleidelijke verlaging van de hoogste schijven van de belasting om uiteindelijk uit te komen op een inkomensbelastingtarief voor allen (…);
  2. Vernieuwing van democratische instituties, gericht op het invoeren van een districtenstelsel (…);
  3. Het beperken van de instroom van migranten en asielzoekers (…);
  4. En het investeren in de economische infrastructuur, waaronder het onderwijs en het wegennetwerk. (…)

Deze coalitie kan echter, op dit moment, niet rusten op een meerderheid in de Eerste Kamer. Daarom is samenwerking gezocht met de Onafhankelijke Senaatsfractie. Zij heeft medewerking aan het kabinet toegezegd op een centrale voorwaarde, dat de provinciale bestuurslaag versterkt en vernieuwd zal worden. (…)

Daarom zou ik willen adviseren twee informateurs te benoemen een van Christen-democratische huize en een vanuit de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie. Zij zouden samen de programmatische besprekingen tussen deze vijf partijen kunnen leiden, die zou moeten leiden tot een Regeerakkoord tussen het CDA, ToN, de VVD en D66 en een samenwerkingsovereenkomst tussen de OSF en de voorgenoemde partijen."

Politicologische puzzelkunde I

De laatste peiling van interview/nss laat mooi zien hoe het hele politieke landschap verkavelt. Het CDA blijft met 30 zetels de grootste, maar verliest 11 zetels. De PvdA verliest een zetel minder (houdt er 23 over) en wordt daarmee een zetel kleiner dan Verdonk’s ToN (24). De SP verliest ook en houdt 18 zetels over. De VVD verliest ook zeven zetels (15 zetels). D66 verviervoudigt tot 12 zetels. GroenLinks en de PVV hebben allebei 8 zetels. De ChristenUnie wint een zetel, net als de Partij voor de Dieren. De SGP houdt zijn twee zetels over.

Hoe ziet de formatie er nu uit? Is er met deze uitslag een stabiele coalitie te formeren? Vandaag deel I: de citaten uit de hypothetische adviezen die de fractievoorzitters zouden geven, als de verkiezingen gister waren geweest. Morgen het eindoordeel van de informateur.

Prof.Dr. J.P. Balkenende (CDA): "Gezien de moeilijke informatie- en formatieperiode die voor ons ligt vragen wij U om u vertrouwen te geven aan een informateur van Christen-democratische huize. Wij zouden U willen vragen hem de opdracht te geven de mogelijkheden te onderzoeken van een kabinet, dat  gebaseerd is op een stabiele parlementaire meerderheid en een programmatische overeenkomst. Hierbij merkt de CDA-fractie in acht dat de stabiliteit van de regering gebaat is bij een een stabiele parlementaire meerderheid die gebaseerd op een minimum aan deelnemende politieke partijen." Het CDA, dat de grootste blijft , lijkt de mogelijkheden open te houden; echter door te streven naar een minimum aan deelnemende partijen richt het CDA zich op een coalitie van PvdA, CDA en Trots op Nederland. Dat is voor het CDA een gunstige coalitie: zij zouden als grootste partij een centrumpositie hebben tussen de centrum-linkse PvdA en de centrum-rechtse Verdonk.

Drs. M.C.F. Verdonk (Trots op Nederland): "Wij kunnen slechts concluderen dat de uitslag van de verkiezingen een helder signaal heeft gegeven voor de vorming van een centrum-rechtse regeringscoalitie. Deze coalitie zou een programma na moeten streven dat gebaseerd is op vrije economische ontwikkeling en bescherming van de Nederlandse identiteit. Daarom zouden wij U willen adviseren twee informateurs te benoemen een van het CDA en een van Trots op Nederland. (…)" Trots op Nederland zou kiezen voor een centrum-rechtse coalitie van CDA en Trots op Nederland samen met VVD en PVV.

Drs. W.J. Bos (PvdA): "De PvdA-fractie kan de uitslag niet anders interpreteren dan een afwijzing van het centrum-linkse beleid dat de coalitie in de laatste jaren heeft gevoerd. Daarom menen wij dat het niet de rol van de PvdA is om op dit moment deel te nemen aan de formatiebesprekingen. Wij zien een rol voor de twee winaars van de verkiezingen en de grootste partij in de formatie besprekingen: het CDA, Trots op Nederland en D66. Wij zouden u willen aan raden een informateur te benoemen van CDA huize die in eerste plaats zoekt naar een programmatische overeenstemming tussen deze drie partijen om vervolgens te onderzoeken welke partij(en) zich, onder voorwaarden, in dit programma kunnen vinden." Het lijkt als of de PvdA afkoerst op een coalitie van CDA, Trots op Nederland, D66 en een vierde partij, waarschijnlijk de VVD. Echter de werkwijze die de PvdA voorstelt is gedoemd te falen: wie wil zich aan sluiten bij een programma van een ander. De hoop van de PvdA is dat dit faalt en dan vervolgens de PvdA binnen kan ‘swoopen’ om Nederland te redden in een PvdA/CDA/D66/SP coalitie.

J.G.Ch.A. Marijnissen: "Beste Beatrix, de SP en met haar de andere linkse en centrum-linkse partijen hebben een flink pak slaag gekregen tijdens de laatste verkiezingen. De linkse partijen zijn steeds minder goed in staat om de wijken en buurten aan zich te binden. De partijen die hebben weten te winnen bieden geen oplossingen voor de problemen van gewone mensen in Nederland, maar spelen in op angsten om groepen mensen tegen elkaar uit te spelen. Toch gloort er hoop. Er is nog steeds in de Tweede Kamer een centrum-linkse parlementaire meerderheid  van CDA, PvdA, SP en GroenLinks, dat overeenstemming zou hebben over het eerlijker verdelen van welvaart, het beschermen van onderwijs en zorg en het verbeteren van de leefbaarheid in wijken en buurten. Daar zouden wij je willen adviseren Bea om een formateur te benoemen van het CDA die streeft naar het centrum-linkse kabinet van CDA, PvdA, SP en GroenLinks. Het door mij persoonlijk goed gekeurde verkiezingsprogramma van de SP kan als basis dienen voor de formatiegesprekken." De SP weet maar al te goed dat een sociaal-democratische partij alleen maar kan regeren als ze verloren heeft. Jan M. gaat meteen voor de hoofdprijs.

Drs. M. Rutte (VVD): "Majesteit! Het verheugt de Tweede Kamerfractie van de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie om u te mogen adviseren over de formatie van een nieuw kabinet. Wij zouden u willen adiverseren een informateur te benoemen van CDA-huize. Hij zou, in onze ogen, moeten streven naar een kabinet waarin de twee liberale partijen die de verkiezingen hebben gewonnen zijn vertegenwoordigd naast de grootste partij, het CDA. Om tot een stabiele parlementaire meerderheid te komen zou er gestreefd moeten worden naar de deelname van andere partijen die binnen deze rechts-liberale coalitie tot programmatische overeenstemming kunnen komen." De VVD ziet wel wat in die formatie van VVD, CDA, D66 en Trots op Nederland. Eigenlijk een coalitie van CDA met een hele grote VVD met een aparte linkse en rechtse vleugel.

Drs. A. Pechtold (D66): "De spectaculaire winst van D66 is een pyrrhus overwinning. Rechts en links verliezen gematigde, genuanceerd partijen met redelijke plannen voor Nederland. De winnaar van de verkiezingen, Trots op Nederland, staat in schril contrast met het heldere en sociaal-liberale alternatief dat de Democraten altijd zijn geweest. Zij staat een onduidelijke politieke koers die vertrouwen in democratische instituties vervangt door wantrouwen en politiek cynisme  en de gepaste trots die wij Democraten altijd hebben gehad voor een open en tolerant Nederland vervangt door populistisch nationalisme. Wij zouden U daarom willen adviseren twee informateurs te benoemen een van CDA huize en een van D66 huize die de mogelijkheden kunnen onderzoeken van een coalitie waarin het politieke centrum samen met progressieve partijen van links en rechts een heldere progressieve centrumkoers kan varen." D66 doet het ‘t best in een coalitie van CDA, PvdA, VVD en D66. Maar dat lijkt niet een mogelijkheid te zijn.

G. Wilders (PVV): "Het Nederlande volk heeft zich helder uitgesproken voor een coalitie die streeft naar minder Islam en minder belastingen. De winst van rechtse, liberale en seculiere partijen laat zien dat Nederland het pappen en nat houden van het Christelijk-Islamitische kabinet Balkenende/Aboutaleb zat is. Het wordt tijd voor een kabinet van rechtse partijen dat de kanker van Islamisering kan wegsnijden en mensen weer blij laten kijken naar hun loonstrookje. Benoem een formateur van Trots op Nederland die samen met andere rechtse en liberale partijen kan komen tot een brede coalitie, die Trots is op Nederland, Trots op onze Vrijheid en Trots op onze Joods-Christelijke cultuur." De PVV wilt wel mee doen aan een coalitie van PVV, CDA, ToN en VVD.

Drs. F. Halsema (GroenLinks): "Geachte Mevrouw Van Oranje, Laat ik maar meteen helder zijn: wij zien voor U geen rol in de formatie. Wij zouden u daarom willen verzoeken om aan de net verkozen voorzitter van de Tweede Kamer, Doekele Terpstra, het proces van formatie en informatie over te laten. Niet alleen omdat hij vanuit zijn functie het formatieproces transparanter zou laten kunnen laten verlopen,  maar ook omdat alleen een progressieve CDA’ers instaat is om een coalitie te smeden van partijen die ecologisering van de economie en modernisering van de verzorgingsstaat na streven. Een coalitie die de veelkleurigheid van de Nederlandse samenleving respecteert en open staat voor samenwerking met andere landen." Dat lijkt me over duidelijk een coalitie waar GroenLinks zelf ook inzit.

A. Rouvoet (ChristenUnie): "Majesteit! De ChristenUnie bidt dat God U wijsheid mag schenken tijdens deze formatie. Volgens ons heeft het volk helder gesproken tijdens verkiezingen en heeft zij het beleid van ChristenUnie helder ondersteund door ons een extra zetel te gunnen. Wij wisten al dat Wij, als Christenen, begiftigd zijn met de genade van God, maar ook het Nederlandse volk heeft ons ook met genade tegemoet getreden in het stemhokje. Onze coalitie partners CDA en PvdA hebben echter sterk verloren. Wij moeten daarom op zoek naar versterking voor onze Christelijk-sociale coalitie. Daarom zou ik U willen adviseren een informateur van CDA-huize te benoemen die samen met de partijen die op dit moment de coalitie vormen kan zoeken naar een vierde partner. Deze zal het Christelijk-sociale beleid van de laatste jaren in grote lijnen moeten ondersteunen." De CU heeft de macht geroken en komt nu niet meer van het pluche af!

B. van der Vlies (SGP): "Majesteit! Met God’s genade is aan de Staatskundig Gereformeerde Partij wederom door het Nederlandse volk het vertrouwen gegeven om nog vier jaar deel uit te maken van Uw parlement. Wij zullen ons daar als een loyaal dienaar van U, Ons Vaderland en het Christelijk geloof op stellen. Als loyaal dienaar kunnen wij dan ook niet anders dan God bidden U wijsheid te schenken tijdens deze formatie periode en wij vertrouwen dat U de verkiezingsuitslag die een heldere winst laat zien voor partijen die zij het soms op seculiere grond veel dezelfde posities in nemen die de SGP op Bijbelse gronden inneemt zult vertalen in een Christenlijk-rechtse coalitie." Deze heldere dienaar heeft een boodschap.

M. Thieme (PvdD): Majesteit! Het gaat slecht met de dieren in Nederland. Daarom zouden wij U willen vragen geen haas meer te serveren." De Partij voor dieren is geen echte partij, die zich bemoeit met kabinetsformaties, maar een haas zeggen ze zelf. Moeten ze op passen niet dat ze niet opgegeten worden …