Eerlijk delen?

In alle huishoudens zijn vragen als s: wie doet de was? Wie kookt? Wie maakt de WC schoon? Het lijkt logisch om een zekere reciprociteit na te streven tussen partners: we doel allebei evenveel. Maar dat roept allerlei filosofische kwesties op. Ik wil hier kort naar twee vragen kijken: wat voor ‘n soort gelijkheid moet je na streven tussen partners? En waar moet allemaal naar gekeken worden als je taken eerlijk probeerte te verdelen in een huishouden?

Je kan de gelijke taken op verschillende manieren opvatten: allebei even veel tijd aan het werk zijn; allebei "equivalente" taken uitvoeren; of allebei evenveel moeite doen. Bijvoorbeeld tien minuten de tas met boodschappen voor een week dragen is veel zwaarder werk dan 30 minuten lang was vouwen, maar het kost minder tijd. Welke maat kies je? Ze hebben allemaal nadelen: als je tijd kiest, is er een incentive om te "shirken" in jouw tijd weinig uit te voeren en de ander lekker laten werken. Als je allebei die opvatting hebt, heb je al snel een prisoners’ dilemma: zodat je allebei niets uitvoerd, in de hoop dat de ander al het werk doet. Aan de andere kant is "evenveel moeite" onzinnig omdat je dan als je een klusje leuk vindt om te doen, gedwongen wordt om nog meer werk te doen. Misschien moet je denken in termen van taken van evenveel waarde: als de een heel lekker kan koken, dan is de ander misschien wel geneigd in ruil daarvoor om daar heel veel werk voor te doen, zelfs als het koken maar een simpel klusje is. Dat heeft als nadeel dat de uitkomst heel gevoelig is voor preferenties: wat als ik niets kan wat jij wilt, moet ik dan heel lang door werken?

Verschillende filosofische perspectieven zouden verschillende modellen kiezen: een utilist zou wel iets zien in gelijke moeite (J.S. Mill stelde dit principe voor in zijn Principles of Political Economy). Een resource egalitarian zou kiezen voor een model van gelijke waarde (Dworkin zou dat vorm geven in een takenveiling: ook een leuke besteding van je vrijdagavond!).

Daarnaast kan je je afvragen wat je mee moet tellen in een gelijke verdeling van taken. Okay je wilt dat beide partners evenveel bijdragen. Maar telt inkomen dan? Als de een meer verdient, mag hij dan van de ander vragen om meer in het huishouden te doen? Is het relevant dat de een langer werkt dan de ander? Zwaarder werk doet? Langere reistijd heeft?

Nog een extra complicatie: doet het ertoe hoe de (vrije) tijd anders gebruikt zou worden? Als de een zijn vrije tijd gebruikt om puzzels te maken en de ander zich in zijn vrije tijd inzet voor arme kindertjes in Afrika, is het dan rechtvaardig als de wereldverbeteraar van de hedonist vraagt om zijn was te doen?

Maar ja, als je al deze vragen beantwoorden, kom je nooit toe aan het schoonmaken van de WC.

Halsema toch liberaal?

Ze is eigenlijk wel liberaal, die Halsema. Het toetsingsrecht dat door de initiatiefwet Halsema gister een stap dichterbij is gekomen is een belangrijke uitvoering van het idee van liberale democratie. Halsema stelt voor de grondwet te wijzigen om het mogelijk te maken voor rechters te laten toetsen of bepaalde wetgeving in overeenstemming is met de grondwet en dan specifiek met de politieke en burgerlijke grondrechten (zoals de vrijheid van geloof en het stemrecht).

In een liberale democratie wordt de macht van het volk om bij meerderheid wetten te maken beperkt door een grondwettelijke bescherming van individuele rechten en vrijheden. Om dit mogelijk te maken is het noodzakelijk dat er een instantie is die toe ziet dat wetten geen inbreuk maken op deze rechten en vrijheden. Het voorstel van Halsema legt deze rol bij rechters, wat welk vaker gebeurd.

De kern van het toetsingsrecht is dat de waarde vrijheid belangrijker is dan soevereiniteit van het volk. Immers de soevereiniteit van het volk mag worden beperkt als dit de grondwettelijk vastgelegde vrijheden van individuen in gevaar komen. Daarom verwondert het me overigens zeer dat het de "liberale" VVD was die in de Eerste Kamer tegen heeft gestemd. Schijnbaar is het recht van 225 mensen om wetgeving te maken belangrijker dan de vrijheid van burgers in de ogen van de zogenaamde liberale partij van Nederland.

Nee, als het om beschermen van burgerlijke vrijheden gaat, dan is maar een partij die een echt liberale visie heeft. GroenLinks.