Over voorkeursstemmen en andere pinda’s

Zijn GroenLinks kandidaten in bepaalde gebieden sterker dan in andere kandidaten? Nu definitieve uitslag bekend is, kunnen we kijken naar een aantal interessante patronen in het stemgedrag.

LijsttrekkerLaten we beginnen met de observatie dat GroenLinks stemmers met name op de lijsttrekkers stemmen. 92% van de GroenLinksers stemt op de lijsttrekker. Alleen  bij de SGP (93%) en de PVV (95%) krijgt de lijsttrekker meer stemmen. Bij D66, een partij die uit een vergelijkbaar groep kiezers put krijgt de lijsttrekker maar 78% van stemmen en worden er vier kandidaten met voorkeurstemmen verkozen (Pia Dijkstra, Boris van der Ham, Magda Berndsen. en Fatma Koser-Kaya). En zelfs bij de PvdA, waar de hele campagne op Cohen gericht was, haalt de lijsttrekker nog maar 82% van de stemmen. De partij die het slechts scoort is het CDA waar de lijsttrekker een last van de campagne werd, haalde de lijsttrekker als nog 74%. De persoonlijke campagne, de populariteit van Femke Halsema en het feit dat de lijsttrekker ook de eerste vrouw op de lijst was dragen hier aan bij.

Voorkeurstem Maar zelfs binnen GroenLinks, een kosmopolitische partij speelt regionale orientatie. Hiernaast zie je een visuele representatie van de geografische verschillen in stemgedrag op de GroenLinks lijst. Er zijn vier clusters ze te zien: aan de rechterkant staan drie kandidaten uit het Noorden, die sterk scoorden in het Noorden. Linksboven staan negen kandidaten uit de zuidelijke provincies die sterk scoorden in de kieskringen Limburg, Den Bosch en Tilburg. Linksonder staan de drie kandidaten uit Rotterdam, die daar ook sterk scoorden. In het midden staan de rest van de kandidaten, die over het hele land ongeveer even sterk scoorden. Kandidaten scoren dus heel sterk in hun eigen omgeving. Het patroon kan op twee manieren verklaard worden: uit veel regio's komt maar een kandidaat, en uit deze regio's meerdere. Als meerdere kandidaten clusteren dan zal het model dat eerder op nemen dan als er maar een kandidaat in een regio sterk is. Een regio heeft heel veel kandidaten: Amsterdam, deze hebben echter een aantrekking over de hele regio.

Stemregio 25% van de stemmen die niet op Halsema zijn uitgebracht zijn uitgebracht op een kandidaat in zijn eigen kieskring. Dat geldt met name voor de kandidaten tussen plek 21 en 29. Zijn halen meer dan 40% van de stemmen in eigen kieskring op. Halsema en Van Os hebben de meeste transregionale aantrekkingskracht (minder dan 10%).

Voorkeursstem2-30 Ten slotte: wat verklaart het aantal stemmen dat GroenLinks kandidaten krijgen? Als we Halsema buiten beschouwing laten dan vallen de volgende dingen op: GroenLinks kamerleden krijgen meer stemmen dan kandidaten die nog geen kamerlid zijn. Kamerlidmaatschap levert zo'n 4709 stemmen op. Etniciteit helpt ook een beetje: allochtone kandidaten krijgen zo'm 60 stemmen extra. Met name buiten de top #10 zijn het de allochtone kandidaten die veel steun krijgen: Nadya van Putten (Antilliaans), Ahmed Harika (Marokaans) en Hayat Barrahmun (Marrokaans). Geslacht helpt ook: vrouwen krijgen zo'n 487 stemmen extra. De plek op de lijst helpt ook: iedere plek dat een kandidaat lager op de lijst staat krijgt hij zo'n 36 stemmen minder. Dit hele model is erg sterk: het verklaard zo'n 86% van de stemmen. De meest belangrijke factor is politieke ervaring. Net als het GroenLinks congres kozen ook de GroenLinks kiezers voor ervaring.

Maar het is natuurlijk allemaal maar peanuts deze stemmen. Bij GroenLinks geen dissidenten die op hun eigen steun in de kamer komen. Geen BN'ers die een zetel krijgen. En zelfs geen Turks stemmen kannon, van de grote van Albayrak (PvdA – 120095 stemmen), Koser-Kaya (D66 – 18837 stemmen) of Karabulut (SP – 10007 stemmen). GroenLinks'ers kiezen voor de lijsttrekker. 

Leave a Reply