De Uitslag II: Van VVD tot SP

Er zijn dus een aantal gelijkenissen met eerdere verkiezingen, maar hoe moeten we deze verkiezingsuitslag duiden? Wat is er per partij gebeurd? Hoe moeten we deze verkiezingen begrijpen: een verschuiving naar rechts? Een stem voor hervorming?

De VVD is waarschijnlijk de grootste partij. Maar met een hele kleine marge (1 zetel) en met een betrekkelijk bescheiden winst (9 zetels): minder dan de 38 zetels die werden voorspeld. Heeft Rutte een mandaat om te regeren? Om ontwikkelingssamenwerking te halveren en hervormingen van de hypotheekrenteaftrek tegen te houden? In mijn ogen niet. De verschillen zijn heel klein. Ik verwacht niet dat Rutte premier zal worden. Eerder zij hij al dat in moeilijke tijden Kroes misschien premier zal worden. Een korte formatie, een kort regeerakkoord, partijleiders in de Tweede Kamer en een hervormingskabinet van capabele bestuurders.

De PvdA is de tweede partij. In de peilingen ging de partij sterk omhoog toen ze het kabinet verliet. De stijging zette door toen Wouter Bos zich liet vervangen door Job Cohen. Maar het bereikte een maximum van 33 zetels. Toen ging Cohen stuntelen en stamelen, en voerde de PvdA een onhandige campagne. In die zin lijken de sociaal-democraten op de Amerikaanse Democraten ze hebben veel sympathie van de bevolking maar door fout-op-fout te stapelen verliezen ze van rechts. Denk aan de campagne voor de senaatszetel van Teddy Kennedy in 2010: de meest liberale staat van de VS koos voor een Republikein. Dat de PvdA nu op 30 zetels uitkomt is met name te danken aan strategisch stemgedrag en niet aan de campagne.

De PVV is de derde partij. 24 zetels. Dat is maar 2 zetels minder dan de LPF in 2002. Er is in Nederland op het maximum zo’n 18% aan rechtse kiezers die tegen immigratie zijn. Wilders heeft een blijvende positie gekregen in de Nederlandse politiek gewonnen. Hij is nu maar de derde partij maar hij is wel aanzienlijk sterker dan de peilers dachten. Ik denk dat de PVV met haar standpunten over de AOW en hypotheekrente een electoraat van onzekere rijkere en armere kiezers aan zich heeft weten binden die bang zijn voor hervormingen. En zo is het niet alleen de grenzen dicht en minder islam, maar ook stilstand in een economische crisis.

Het CDA is de vierde partij. De klassieke machtspartij van Nederland is gevallen van 41 naar 21 zetels. Er is niets van over. Ik denk dat het CDA met name haar Balkenende-bonus is verloren. Kiezers die opzoek waren naar een zekere stabiele leider in tijden van grote verandering. Maar door zijn vierde kabinet te laten vallen verloor Balkenende het stempel van een capabele bestuurder en een stabiele leider. En dus halveerde het CDA.

De SP is de vijfde partij. Ze valt van 25 naar 15 zetels. Maar dat valt eigenlijk heel erg mee. 5 zetels zijn toe te schrijven aan Emile Roemer, die een perfecte vervanging is van Jan Marijnissen: een vriendelijke politicus met een sociaal hart en een gevoel voor humor. Ik vind het erg leuk dat ik twee jaar geleden bij het vertrek van Marijnissen Roemer tipte als opvolger. Ik stelde toen dat de Roemer stond voor het gewone man-socialisme, dat sluit goed aan bij een conservatievere, populistischere lijn. Roemer heeft niet gewonnen vanwege die twee grappen in Carre: maar omdat hij een natuurlijke, betrouwbare, vriendelijke presentatie had. Met Roemer drink je een biertje, van Roemer koop je een tweede handsauto en 10% van de Nederlanders stemt op hem.

… Nu ga ik slapen … morgen meer analyse over de vijf andere partijen die het hebben gehaald.

Leave a Reply