Een GroenLinks Prisma

Voor sommige partijen is het innemen van posities niet ingewikkeld. Voor de SP kan het links en sociaal genoeg: hogere uitkeringen, gelijkmatigere inkomensverdeling, een grotere rol voor de overheid in de economie en meer geld naar de publieke sector: onderwijs, politie en gezondheidszorg. Alles wordt beredeneert vanuit een centrale waarde: solidariteit.

Het denken van andere partijen is complexer. In het GroenLinkse gedachtegoed zijn er verschillende idealen die samen de posities van GroenLinks bepalen. Schematisch gezien zijn er drie idealen: duurzaamheid, vrijheid en solidariteit. Deze hangen samen met verschillende klassieke ideologieen: ecologisme, liberalisme en socialisme. En ook met verschillende organisaties en groeperingen binnen en om de partij: milieu-organisaties, emancipatiegroepen en vakbonden. In campagne termen stelt GroenLinks vaak dat ze Groen, Sociaal en Open is. De Groenlinkse visie kan, als door een prisma dus uiteenvallen in drie perspectieven: Groen, Rood en Blauw.

Zo kan je binnen het denken over milieu, klimaat & natuur verschillende benaderingen en profielen zien, gekoppeld aan de kleuren. Er is een groene benadering van het milieu, een rode benadering van het milieu en een blauwe benadering van het milieu.

  • In de groene benadering van het milieu staat natuurlijkheid centraal: we moeten op natuurlijker manier om gaan met onze leefomgeving. Dat komt het best tot uiting in de landbouw. Hier is de verhouding tussen mens en milieu helemaal verloren: dieren worden op een dier-onwaardige manier behandeld, door mest en pesticide wordt de direct leefomgeving bedreigt en door de uitstoot veranderd het klimaat. We moeten terug naar een natuurlijke benadering van landbouw: biologische landbouw, minder vlees en meer "puur" eten.
  • Volgens de rode benadering zijn milieudoelen en sociale doelen met elkaar te verenigen: een prachtig voorbeeld is het openbaar vervoer. Goed en goedkoop openbaar vervoer is sociaal voor mensen met een laag inkomen, ouderen en gehandicapten, maar het is ook de manier om files, asfalt en uitstoot te verminderen. Andere voorbeelden zijn huisisolatie waarbij woonkosten lager worden en energieverbruik wordt verminderd.
  • In de blauwe benadering van het milieu worden vrijheid en diversiteit in gezet om milieudoelen te bereiken. Een prachtig voorbeeld is het stimuleren van groene innovatie, door de inzet van marktmechanisme als milieu-heffingen kunnen we een groene economie met bijvoorbeeld duurzame energie, stimuleren. Door de markt zo te stimuleren, worden vrijheid, diversiteit en innovatie ingezet voor milieu doelen.

We zien deze thema’s en nadrukken terug in het huidige GroenLinks programma: een hoofdstuk Groene Economie waar de blauwe benadring van milieu centraal staat, een hoofdstuk Ruimte om te Leven, waar de rode benadering centraal staat en veel aandacht voor dierenrechten (de Groene benadering).

Wat geldt voor milieu, geldt ook voor gebieden waar de GroenLinkse visie veel minder is uitgewerkt. We kunnen het GroenLinkse prisma dus inzetten om te verkennen hoe de GroenLinks visie in elkaar zit. Neem het onderwerp zorg waarop de visie van GroenLinks wel is geformuleerd in een verkiezingsprogramma, maar er nog geen eigen sterk verhaal staat. De GroenLinkse visie op zorg valt dus uiteen in drie delen: een groen element, een rood element en een blauw element.

  • De Groene visie draait om natuurlijkheid en duurzaamheid. Als we vanuit dit perspectief naar gezondheid kijken, staat volgens mij, preventie centraal. Gezondheidsproblemen ontstaan omdat we niet op een natuurlijke manier leven: vervuiling door verkeer en industrie, ongezond eten en te weinig beweging maar ook te weinig echte ontspanning. In deze visie zou GroenLinks met name zich moeten richten op een gezondere levensstijl: natuurlijker eten (biologisch en minder vlees, vet, zout en suiker), meer natuur en in om de stad om in te sporten en te ontspannen. Dat is misschien moralistisch, maar de diepgroene benadering is niet vies van moralisme. "Anders Gaan Leven" meer Friluftsliv.
  • De Rode visie draait om solidariteit: eerlijk dragen van de risico’s op ziektes en handicaps die we allemaal (zouden kunnen) lopen. Vanuit dit perspectief staat de financiering van de zorg centraal: dat moet inkomensafhankelijk en zonder eigen risico. Iedereen moet kunnen rekenen op de zorg die hij nodig heeft. Er moet royaal geld worden uitgetrokken voor ouderen en gehandicapten, omdat we juist met deze groepen solidair moeten zijn. Er moet zoveel mogelijk in de basiszorgverzekering. Zorg wordt gezien als een basisrecht maar de invulling wordt overgelaten aan professionals als artsen en verpleegkundigen.
  • De Blauwe visie draait om vrijheid en emancipatie. Dat betekent dat we op een heel andere manier naar zorg moeten kijken. Dit komt het best naar voren bij gehandicapten, chronisch zieken en ouderen. We kunnen deze groepen benaderen als zwakkeren waar we solidair mee moeten zijn, zoals de Rode benadering dat doet, maar we kunnen ook juist zorg hier zien vanuit het perspectief van autonomie en emancipatie: dan staat de vraag centraal: "Wat heb jij nodig om zelfstandig te zijn?" Complexere regelingen als de AWBZ of de WMO zijn dan niet zakken geld waar we zoveel mogelijk in moeten pompen vanuit solidariteit, maar zijn middelen om mensen zelfstandig te maken. Dan maakt het wel uit hoe je geld uitgeeft. Maar ook in het denken rond euthanasie en abortus komt de blauwe visie die draait om zelfbestemming sterk naar voren.

Het is dus te simpel om het GroenLinks programma af te bakenen in een hoofdstuk "Groen", "Sociaal" en "Open". Deze drie benaderingen lopen door het hele programma heen: van milieu tot zorg, is er vanuit dit perspectief, een groene, een rode en een blauwe benadering.

Leave a Reply