Radicale democratie of beperking van de macht

GroenLinkers zijn radicale democraten, die eigenlijk streven naar een basisdemocratie, waarin iedereen inspraak heeft. Anarchisten zijn het eigenlijk die staan voor directe democratie overal: in de economie, op school, de overheid. Democratie zou dan betekenen dat wij samen zelf meester zijn van ons lot.

Ik zie zelf niets in zo’n soort definitie van democratie. Het lijkt me onwaarschijnlijk dat iedereen voortdurend deel zal nemen aan politieke besluitvorming. Daar heeft niemand tijd voor en niemand zin in. Je moet je politieke systeem niet inrichten op een ireeel ideaal beeld van de mens. If men were angels there would be no need for government anyway. Als mensen dan plotseling menselijk blijken, stort je hele systeem in: als je politieke systeem inricht op de verwachting dat iedereen participeert, maar slechts een klein deel die hards komt opdagen, dan leg je een boel ongecontroleerde macht in de handen van weinig mensen. Net wat je wilde voorkomen door radicale democraat te worden.

Zowel radicale democraten, als authoritaire leiders leggen ongecontroleerde macht in de handen van velen, dan wel weinigen. Het probleem is volgens mij niet dat macht in de handen van een groep is of van de anderen, maar dat macht ongecontroleerd is. Je zult je politieke stelsel dus zo moeten inrichten dat je macht controleert en verdeelt: geen ongecontroleerde macht voor presidenten of voor radicaal democratische raden, maar juist toezicht en controle. Dus je versterkt het vermogen van het parlement (en dat van andere colleges van staat) om het kabinet te controleren. Je geeft rechters het recht om besluiten van de overheid, die ingaan tegen constitutionele principes, ongeldig te maken. Je schaft het koningshuis af omdat de macht van het koningshuis door niemand te controleren is, omdat het met geheimen is omwikkeld. Je creeert een sterke verticale separation of powers. Maar ook krachtige lagere overheden kunnen met name in een federaal stelsel, de macht van de centrale overheid controleren.

Verkiezingen hebben vanuit dit perspectief ook niet het doel om de overheidsmacht te legitimeren of om de overheid een politieke opdracht te geven, maar om de macht te beperken: het legt een temporele beperking op macht van de overheid, als je om die vier jaar niet herkozen kan worden.

Leave a Reply