Herverdeling of gemeenschappelijk bezit?

Nu de vakantie is begonnen of in elk geval de colleges zijn geeindigd heb ik eindelijk tijd om andere dingen dan studieboeken te lezen. Ik ben nu bezig in G.A. Cohen’s‘s Selfownership, Freedom and Equality. Een fascinerende combinatie van Marxisme met rationale keuze theorie. Ook wel non-b*llshit Marxism of Analytisch Marxisme genoemd. Erg socialistisch wordt ik er overigens niet van, maar het helpt wel om een soort egalitair-libertarianisme te ontwikkelen.

Een interessant vraagstuk dat Cohen opwerpt is het volgende. stel je de volgende samenleving voor:
De samenleving bestaat uit twee mensen. Alle productie middelen die er zijn zijn drie koeien. Die geven drie eenheden melk. Aan een eenheid melk heb je net genoeg om jezelf te voeden en twee eenheden melk is “aardig toeven”. Een van de twee mensen kan melken en de ander niet. Wat is het gevolg van verschillende economische stelsels op de verdeling van melk.

Stel nou dat je, heel socialistisch voor gemeenschapsbezit gaat. Dat houdt in dat iedere keer als de koeien gemolken worden allebei de mensen moeten instemmen. Als diegene die kan melken voorstelt dat hij de koeien gaat melken, zal degene die niet kan melken hier alleen maar mee instemmen als hij ten minste een eenheid melk krijgt, immers anders gaat hij dood. Als de ander geen melk wilt mee nemen, verbiedt hij het gebruik van de melk en gaan ze allebei dood. De melker heeft geen keuze, als hij wilt overleven, zal hij moeten doen wat de ander zegt en zich voor de ander’s welzijn inzetten. De melker is dus niet vrij.

Wat nou als er prive-bezit is. Het kapitalisme. Stel dat de niet-melker (in een taktisch moment) om alle drie de koeien een hek heeft gezet heeft en tegen de melker zegt: “als je melk wilt zal je ermee moeten leven, dat ik twee derde van de melk krijgt en jij een derde.” De niet-melker heeft niet zo veel keuze: immers als hij zich niet laat uitbuiten door de ander gaat hij dood. Weer heeft de melker geen echte vrije keuze tussen melken of sterven.

Let wel, als de tafels omgedraaid zijn tussen melker en niet-melker, en de melker de koeien in bezit gaat de niet-melker sowieso dood. Want waarom zou de melker z’n melk met hem delen?

Conclusie van Cohen, zowel gemeenschapsbezit als prive-bezit zijn op dezelfde manier niet te verenigen met individuele vrijheid. Hiermee deelt hij libertariers als Nozick een gevoelige slag. Ik denk dat hij hiermee heeft laten zien dat koeien (productiemiddelen) niet het fundamentele probleem zijn, maar melk (inkomen). Als je alleen koeien verdeeld wordt het dus nooit rechtvaardig.

Laten we de situatie iets veranderen en iets meer op de melk focussen. Er zijn nog steeds twee mensen, maar nu kan een goed melken en de ander minder goed melken. Als je goed kan melken heb je aan een koe genoeg om te overleven (je krijgt een eenheid melk), kan je niet goed melken heb je twee koeien nodig om te overleven (je krijgt twee keer een halve eenheid melk). Ze besluiten de koeien als volgt te verdelen: allebei krijgen ze een koe en voor de derde gooien ze een munt op. Als de incompetente melker een koe krijgt, gaat hij dood, want hij heeft maar een halve eenheid melk. De competente melker leeft in een overvloed van melk. Als de competente melker een koe krijgt en de ander twee overleven ze beiden.

De eerste situatie is de meest interessante. Een iemand dreigt dood te gaan en de ander leeft in rijkdom. Rijkdom die hij bij kans heeft gekregen: immers hij is geboren met melkvingers en heeft de koe gewonnen bij muntopwerping. Hij heeft er niets voor gedaan. Er is sprake van een “unearned difference”. Wat mijn voorstel zou zijn om de situatie rechtvaardig te maken is dat de competente melker het verschil in melk dat hij krijgt omdat hij goed kan melken en twee koeien heeft eerlijk tussen hun beide verdeeld. Dat verschil is ander anderhalve eenheid melk (2 (goed+twee koeien)-.5 (slecht+een koe)). In dit simpele voorbeeld hebben zij allebei evenveel recht op dit overschot en krijgen ze allebei een driekwart eenheid melk, extra en hebben ze allebeid vijfkwart eenheid melk: meer dan genoeg.

Let wel het gaat hier niet om dat iemand dood gaat van de honger. In het geval dat de incompetente melker twee koeien krijgt en de competente een, worden ze allebei belast, om hun “unearned” differences te compenseren. Ze moeten allebei een halve eenheid melk aan de ander afstaan.

Leave a Reply