ChristenUnie & GroenLinks: Policy, Votes of Office

Waarom praten ChristenUnie parlementariers zo weinig over abortus, euthanasie en het homo-huwelijk? Dat laat toch zien dat Nederland in moreel verval is? Het is toch wetgeving die ze liever vandaag dan morgen omdraaien? Waarom heeft GroenLinks van die "rechtse" opvattingen over de arbeidsmarkt, het ontslagrecht, de WW, en de pensioenen? Waarom staat zij niet samen met haar linkse collega's van SP en PvdA op de bres voor de verworven rechten van werknemers?

Je kan zulke bewegingen op drie manieren verklaren. In de klassieke typologie van Strom kunnen politieke partijen drie doelen na streven: policy (beleid), votes (stemmen) of office (kabinetsposten). Dus je kan zeggen dat GroenLinks en de ChristenUnie hun standpunten hebben aangepast omdat ze over tijd hadden geleerd dat andere middelen beter waren om hun idealen te realiseren: voor GroenLinks gold dat ze het op wilde nemen voor de flex-werkers, de jongeren, de ZZP'ers, die nu buiten de muren van de verzorgingsstaat staan. Het doel van eerlijk delen bleef, maar in plaats van het verdelen van inkomen tussen rijk en arm, gaat het nu om het verdelen van rechten tussen insiders en outsiders. En de ChristenUnie streeft nog steeds naar een morele samenleving. Echter ze accepteert nu dat getrouwde homo's daarbij horen. Door een beter jeugd- en gezinsbeleids te voeren probeert ze abortussen te voorkomen en kinderen uit homo-huwelijken op het rechte pad te houden.

Maar misschien vind je de draaien net iets te opzichtig, net iets te strategisch ruiken en met name een net iets te grote breuk met het verleden. Misschien dat de partijen proberen hun standpunten te matigen om meer kiezers te trekken. Voor de ChristenUnie valt daar heel wat voor te zeggen: als moderne gezinspartij trekt ze waarschijnlijk meer twijfelende CDA'ers over de lijn dan als orthodoxe anti-abortuspartij. Maar het is wel een gok: aan de andere kant staat de SGP klaar om alle Christenen die de CU te gematigd en progressief vinden, op te vangen. Voor GroenLinks is dit minder overtuigend: GroenLinks is misschien meer naar het midden geschoven, en daar zou je zeggen, zijn meer kiezers. Echter de meeste kiezers in Nederland zijn centrum-links en willen niets weten het afschaffen van verworven rechten op het gebied van WW of AOW. En terwijl de SP net meer dan 15 zetels twijfelende PvdA'ers had binnen gesleept, (we spreken 2006) met het SP-verhaal over het behouden van de verzorgingsstaat, zou GroenLinks om electorale redenen afstand hebben genomen van de SP-lijn? Dat zou wel absurd dom zijn.

Wat in beide gevallen veel aanneemlijker is, is dat de partijen regeringsmacht willen. In hun campagne anticiperen ze al op de formatie. De ChristenUnie realiseerde zich dat er geen Christelijke meerderheid is in Nederland. Door alleen maar te focussen op het afschaffen van abortus, euthanasie en het homo-huwelijk, zou zijn geen aantrekkelijke partner worden voor de PvdA of de VVD. Dus daarom praten ze graag over gezinsbeleid, over duurzaamheid en over "ontspannen om gaan met verschillen". Dat sluit prima aan bij het groene, sociale en progressieve programma van de PvdA. In de campagne van 2006 anticipeerde de CU heel knap op de formatie die er na zou komen. Het programma was herschreven zodat het naadloos tussen het christen-democratische verhaal van het CDA paste en het sociaal-democratische verhaal van de PvdA maar met genoeg karakteristieke ChristenUnie punten om "binnen te halen". Zelfs het eigen gekozen label "Christelijk-sociaal" liet zien hoe op zichtig ze hengelden naar een positie tussen PvdA en het CDA. En ik moet het ze nageven. Dat is prima gelukt! Voor het eerst stonden en er tussen 2007 en 2010 CU-mannen en vrouwen aan het stuurwiel van de staat.

GroenLinks realiseert zich maar al te goed dat een linkse coalitie in Nederland niet gaat lukken. Een stabiele meerderheid voor alle partijen links van het CDA zit er gewoon niet in. Dus zal GroenLinks als zij wil regeren, na moeten denken over een coalitie met rechtse partijen: dat kan een Paars+ coalitie zijn (VVD-PvdA-D66-GL) of een Roti-coalitie (VVD-CDA-D66-GL). In beide gevallen moet je dus regeren met de VVD. Dus heeft de GroenLinks top -bij wijze van spreken- het VVD programma hebben gepakt en hebben gekeken op welke punten ze zonder te veel schade al in het programma concessies konden doen aan de liberalen: de VVD is dol op bezuinigen (dus begint GroenLinks over efficientie in de overheid), de VVD wil een flexibelere arbeidsmarkt (dus begint GroenLinks over de hervorming van de WW en het ontslagrecht) en de VVD gaat op een GroenRechtse koers (dus hebben wij het graag over groene innovatie die werk en welvaart oplevert). En geef GroenLinks eens ongelijk: je kan zoals de SP in 2006 deed wel een grote verkiezingsoverwinning boeken, maar als je buiten de formatie blijft, dan kan je weinig met al die zetels. GroenLinks kwam erg dichtbij in de zomer van 2010. Het was die zes-en-zeventigste zetel van rechts die uiteindelijk een Paars+ coalitie voorkwam.

Het heeft, kortom, in een land met meerdere partijen en een open formatie geen zin om partijen alleen maar te zien als vote-maximizers of policy-persuers. In Nederland nemen partijen al voor de formatie de kleuren aan van hun potentiele coalitiepartners omdat ze mee willen regeren.

One thought on “ChristenUnie & GroenLinks: Policy, Votes of Office

  1. Pingback: 725 and counting | Geen Vrijheid zonder Gelijkheid

Leave a Reply