Naar aanleiding van het twintigjarig bestaan verschijnt het boek Van de Straat naar de Staat. Het boek bekijkt de ontwikkeling van GroenLinks vanuit historisch en politicologisch perspectief. Het GroenLinks Magazine sprak met journalist en historicus Dik Verkuil, die de hoofdstukken over de recente geschiedenis van GroenLinks heeft geschreven.

“Ik heb in 1988 een boekje over de vredesbeweging (De Grote Illusie – red.) geschreven en in 1992 een boek over het CDA (Een Positieve Grondhouding – red.). Daarna ben ik betrokken geraakt bij het schrijven van geschiedenisboeken voor het middelbaar onderwijs. En toen had ik zo iets van: nu ben ik ermee klaar. Ik ga iets doen wat nog leuker vindt, namelijk iets schrijven over politiek en geschiedenis".

Het boek heet "Van de Staat naar de Straat?" In hoeverre heeft GroenLinks in de laatste twintig jaar een ontwikkeling gemaakt van de straat naar de staat?

"De titel is "Van de straat naar de staat met een vraagteken." De partij heeft maar ten dele de ontwikkeling doorgemaakt. GroenLinks is niet  een establishmentpartij geworden zoals de PvdA. Begin jaren '90 zat de partij veel meer in de politiek marge dan nu. GroenLinks orienteert zich nu sterker op het meedoen aan de staatsmacht."

U schetst aan het einde van de historische hoofdstukken een tragisch parallel tussen Halsema en Rosenmöller …

"Die tragische parallel ligt er nogal sterk boven op. Het zijn allebei politici die de wind in de rug hebben gehad. Voor de opkomst van de LPF was het een uitgemaakte zaak dat GroenLinks zou gaan mee regeren. En ook Femke Halsema had de laatste twee jaar de wind in de rug. Ze was een favoriet van de media. Ze heeft GroenLinks geprofileerd als een interessante partij om mee samen te werken. Dat leverde een verkiezingsuitslag op die in de overtuiging van Halsema moest leiden tot regeringsmacht. En wat we nu zien is dat het CDA en de VVD over rechts gaan net als in 2002. De geschiedenis heeft zich herhaald: terwijl GroenLinks aan een opmars bezig is, is er tegelijkertijd een opmars van de rechts populistische krachten die sterker is en die het CDA en de VVD mee zuigt."

Op welke van de voorgangers lijkt GroenLinks het meeste?

"Ideologisch staat de partij ver van de PSP af en ook het communisme van de CPN is niet herkenbaar in de partij. GroenLinks heeft in de plaats van de PPR overgenomen. GroenLinks is nog steeds de milieupartij in de ogen van de kiezer. Ook in het programma en de voorkeur van de leden speelt milieu een grote rol. Ook op sociaal-economisch gebied was de PPR, net als GroenLinks nu, meer libertair. Ze dacht minder vanuit de linkse tradities, waarin de PSP en de CPN stonden. Ze legde minder de nadruk op staatsarrangement. Het socialisme van de PSP en de CPN, het idee dat je de economie zou kunnen plannen of in verre gaande maten zou kunnen sturen bestaat binnen de partij niet meer."

Hoe gaat GroenLinks met haar geschiedenis om?

"Ik heb niet het gevoel dat de partij heel actief is bezig met haar verleden. Je hebt binnen GroenLinks niet het idee dat je vroeger bij de PvdA had 'Voorwaarts en niet vergeten.' GroenLinks is eerder toekomstgericht: 'Zin in de Toekomst'. "

In hoeverre stond de partijtop open voor uw onderzoek?

"Halsema vond ik redelijk loslippig. Ik sprak haar in de derde week van augustus, en toen vertelde zij me dat ze met Hirsch Balin in gesprek was over een kabinet zonder PvdA. Dat zou ik niet gezegd hebben als ik in haar positie was geweest. Ook bevestigde ze dat het streven naar een linkse meerderheid uit de jaren 2005-2006 luchtfietserij was geweest. Ze vertelde zelfs dat ze er nooit in geloofd heeft. Verbazingwekkend. Ik zou daar op zijn minst omheen hebben gedraaid" 

Dit artikel verscheen ook in het GroenLinks Magazine November 2010.