Een interessante kaart verscheen op GeenCommentaar afgelopen week: een politieke landkaart van de Nederlandse gemeenten op basis van het stemgedrag bij de laatste Europese verkiezingen. Afkomstig van de site WeetMeer. De kaart was gebaseerd op het kieskompas: linkse steden als Groningen en Nijmegen in de Noordwest hoek. Rechtse steden als Urk in de Zuidoost hoek. De Noordoost en de Zuidwest hoek zijn eigenlijk helemaal leeg. Met wat zee en kustlijnen wordt het een mooie visual.

Je kan dezelfde data ook op een andere manier interpreteren. Hierboven zie je een andere interpretatie, nu op basis van het stemgedrag per gemeente alleen. Simpel weg gesteld: gemeenten die hetzelfde stemmen zijn aan een kant neergezet, gemeenten die daar sterk van verschillen aan een andere kant. De partijen zijn in dezelfde ruimte geplot. Wat zien we? Het grootste verschil in stemgedrag tussen Nederlandse gemeenten is niet tussen links en rechts, maar tussen Christelijk en seculier, daarloopt een tegenstellig tussen urbaan en ruraal door heen. De partij die het verst van alle andere partijen wordt geplaatst is de ChristenUnie/SGP die met name groot is in kleine plaatsen als Urk, Staphorst, Nieuw Lekkerland en Reimerswaal, onze eigen biblebelt. Deze partij staat op grote afstand van de andere partijen. Het CDA staat ook verwijdert van de rest. Zij doet het het sterkst in gemeenten als Tubbergen en Leudal. Dat zijn vrij katholieke gemeenten de een in Limburg en de ander in Twente. Gereformeerd in een hoek en Katholiek in de anderen. Dit zijn allemaal kleine, rurale gemeenten. In de rechter-onderhoek liggen de grote seculiere gemeenten als Utrecht, Groningen, Leiden en Amsterdam. Hier doen partijen als GroenLinks en D66 het goed. De andere partijen doen het goed in de gemeenten tussen de gereformeerde, katholieke en seculiere gemeenten.

De grootste verschillen in Nederland in stemgedrag tussen gemeente is dus tussen gereformeerde en de katholieke plattelandsgemeenten en de rest van het land. Daarin verschilt deze analyse van het onderliggende model van kieskompas, waar het verschil wordt gemaakt tussen links en rechts en pro- en anti-Europees. In Tubbergen en Urk wordt nog gestemd naar de oude lijnen van de verzuiling. Iets wat verloren gaat als je je focust op modelen gebaseerd op de laatste ontwikkelingen in de politiek.

Over de techniek: de analyse is correspondentie analyse van de verkiezingsuitslagen, inclusief de hele kleine partijen. De grootte van het lettertype van de gemeenten en de partijen is via een wortelfunctie afhankelijk van de grootte van de partij en gemeenten. De horizontale dimensie bevat 55% van de variantie tussen gemeenten, de verticale dimensie bevat 25% van de variantie. Een derde dimensie zou slechts 8% van de variantie bevatten.