Process Stories

Het mag nu eindelijk. Pas nu het beginselprogramma er ligt kunnen we zeggen hoe het wel had gemoeten. Ik weet nog steeds niet of het nieuwe beginselprogramma een stap vooruit is ten opzichte van het oude. Ik weet in elk geval zeker dat het beter had gekund. Ik wil hier kort uitleggen wat ik denk dat de cruciale fouten in het proces, hoe dat heeft gereflecteerd op het product en hoe het anders & beter had gekund.

Proces

Vanaf het begin was het proces gedoemd te falen. Diegenen die het proces hadden opgezet hadden schijnbaar nooit nagedacht over hoe je scherpe, consistente en bindende politieke programma’s schrijft. Er zijn vijf cruciale fouten gemaakt:

  • Te veel tijd voor input: Wat het proces parte speelde was de passieve afwachtendheid. Alles was
    gericht op input van de leden, die maar mondjesmaat is binnen
    gedruppeld. Veel van de input ging over beleid en niet over idealen.
    Dat was voor de schrijversgroep een reden om te denken dat er geen
    noodzaak was voor een discussie over principes. Maar als je mensen niet
    uitdaagt om na te denken over idealen dan gebeurt dat ook niet.
  • Te weinig tijd voor schrijven: Terwijl we al sinds de zomer van 2007 bezig waren, mocht er pas in de zomer van 2008 geschreven worden. Ik begrijp van de schrijvers van het Europese Programma dat zij vanaf dag een schreven. Om de juiste toon aan te slaan, de goede selectie te maken en de standpunten scherp te formuleren. Zij hadden een half jaar om te schrijven. De kopgroep had uiteindelijk maar een maand.
  • Te weinig betrokkenheid partijleider: De afwezigheid van Halsema in het proces werd voor Henk Nijhof op het congres geroemd als een toonbeeld van een bottom up proces. Halsema heeft de laatste anderhalf jaar heeft besteed aan het voeren van kwaliteitsoppositie en het schrijven van een boek, dat volgens het NRC veel bepalender is voor ons profiel dan het nieuwe beginselprogramma. Maar als je je politiek leider niet in het proces betrekt, hoe ben je er dan zeker van dat zij ook maar iets met het product doen?
  • Te weinig binding Kritiese elementen: Niet alleen werd de partijtop niet genoeg betrokken in het proces om
    het een bindend document te laten zijn, ook de kritiese vleugel van de
    partij is niet genoeg gebonden aan het proces. Als zij aan de knoppen
    hadden kunnen zitten, was het concept niet uit angst voor Krities
    GroenLinks geschreven, maar met hun vertrouwen.
  • Congres: Ten slotte is er teveel laten neer komen op het congres. Een congres dat geen beslissingen mocht nemen over bepaalde stukken tekst, dat eigenlijk geen beslissingen kon nemen over de vorm en structuur, waar er allerlei alles-of-niets-keuzes
    voor liggen en waar krappe meerderheden hun wil op kunnen leggen. Daardoor lijkt het alsof veel besloten is door het congres, maar veel is door een kleine groep besloten en onafwendbaar gemaakt door het op het congres te laten aan komen

Product

Dit heeft geleid tot, wat ik de vijf cruciale zwaktes van het uiteindelijke programma vind:

  • Het blijft -met name in de omamendeerbare tussen stukken- wollig en vaag. Dat komt omdat er te weinig tijd is geweest om te schrijven.
  • Het is niet compleet en consistent omdat er op het congres uiteindelijk met kleine meerderheden alles-of-niets keuzes zijn gemaakt voor amendementen. Door eerder een concept uit te brengen was dat voorkomen, dan had door feedback leegtes aan gegeven worden en hadden nieuwe standpunten binderder geformuleerd kunnen worden.
  • Het is wanordelijk. Als de keuzes voor de ordening en structuur van het programma waren voorgelegd aan de leden in een concept, waren er meer momenten geweest om de structuur bij te stellen.
  • Het programma had binderder kunnen zijn als kritiese elementen mee hadden kunnen schrijven in plaats van in hun criticus rol te moeten blijven. Angst is een slechte raadgever.
  • Het hele programma zal niets betekenen voor onze koers of ons profiel. Dan had de partijleider betrokken moeten zijn in het proces.

Anders & Beter

Ik zie je denken: hoe dan Jan? Hoe had jij het dan gewild? Mijn ideale proces had er zo uit gezien. Na de commissie van Ojik en misschien zelfs een debat-in-de-tent achtig moment worden Leo Platvoet en Femke Halsema in een huisje op de hei gezet voor een weekend. Met een laptop en de resultaten van de discussie tot dan toe. Ze krijgen een simpele opdracht: schrijf een concept-beginselprogramma. Wat bindt jullie nou als GroenLinksers van de liberale en kritiese persuasion?

Dat stuk, een beetje bijgeschaafd en geordend door een ghostwriter wordt de partij ingezonden. Op het zelfde moment dat het huidige idealen stuk de partij in werd gezonden. Er worden bijeenkomsten georganiseerd door het land heen op basis van dat concept-programma. Een bijeenkomst in Den Haag sluit dat proces af. Van iedereen wordt feedback over het stuk gevraagd, zodat de discussie gefocust wordt op de idealen. Mensen geven aan wat ze missen, wat ze anders zouden willen en wat ze niet nodig vinden. Zo kunnen amendementen worden voorkomen. Het stuk blijft zo scherp en consistent blijven en is toch bindend. Dat is alle feedback kan worden opgenomen (iedereen wordt gehoord) maar toch blijft het programma een sterke interne consistentie houden (want er blijft een penvoerder). Dan pas kan het aangepaste programma naar het congres, waar maar weinig amendenten nodig zijn, omdat allerlei flanken hebben mee geschreven.

Dat had een product opgeleverd dat helder, completer, ordelijker en consistenter was geweest, dat meer had gebonden en meer voor de koers had betekend. 

Leave a Reply