Wordle is (of is nog steeds) de nieuwe rage op planeetgroenlinks. Allerlei GroenLinksers experimenteren met deze woordenbrei in vrolijke regenboogkleurtjes. Arnoud Boer, bv, maakte Wordles over zijn eigen
blog en over GroenLinks en VVD programmas.
Nou wordt dat laatste ook in wetenschappelijke kringen gedaan. Verkiezingsprogramma’s schalen op basis van welke woorden worden gebruikt. De nieuwste rage is Wordfish, een programma dat op basis van een aantal teksten kan bepalen welke daarvan het verst uit elkaar staan (op een links-rechts nemen wij dan maar aan). Het programma vereist geen enkele andere input dan een aantal teksten. Het programma kijkt dan vervolgens welke woorden in welke teksten voorkomen en in welke teksten niet. De assumptie is dat programma’s van partijen die dichtbij elkaar staan vaak dezelfde woorden gebruiken: je kan je wel voorstellen dat de PVV, D66 en de VVD vaak het woord "belastingverlaging" gebruiken, het CDA, CU en de SGP het over het "gezin" hebben en in de programmas de SP, GL en de PvdA "solidariteit" vaak voorkomt. Op basis van deze gelijkenissen schat het programma dan vervolgens zo wel de waarde van individuele partijen op een links-rechts schaal (zonder overigens te zeggen welke kant daarvan links of rechts is) en de waarde van woorden op een links-rechts schaal. Het produceert geen hippe veelkleurige grafics, maar koele cijfers.
Dus moest ook ik eens (na mijn experimenten met Wordle) eens gaan kijken hoe dit werkte. Als experimentje nam ik de PPR, PSP, CPN en EVP programmas van 1986 en het GroenLinks programma van 1989. Kijken wie van de vier founding parties de onderhandelingen gewonnen had en wiens woorden het meest in het programma van 1989 terecht waren gekomen. Bij de eerste poging kreeg ik opmerkelijke resultaten: de PPR en de PSP werden samen aan een kant gezet, de CPN, de EVP en GroenLinks (1989) samen aan de andere. Twee clusters met een boel ruimte er tussen. Dit is om drie redenen op merkelijk. Ten eerste worden vaak de PSP en de CPN als socialistische partijen en de EVP en de PPR als progressief-christelijke partijen van elkaar gescheiden. Bij de onderhandeling over de naam "GroenLinks" wilden de PSP en de CPN een naam met "links" en de EVP en de PPR met "groen". Het model scheidde deze twee clusters. Ten tweede omdat de EVP en de CPN uitersten vormden: de EVP was centrum-links en de CPN extreem-links, nu worden deze twee samen genomen. Ten derde: het GroenLinks programma staat heel dicht bij het EVP en het CPN programma, maar dit waren de partijen die in de onderhandelingen het zwaktste stonden: ze hadden geen zetels meer in de Tweede Kamer.
Wat bleek nou als je kijkt naar de waarde van de woorden: woorden die sterk bij de PSP en de PPR hoorden waren "aktie", "ekonomie", "diskriminatie" en "demokratie", bij het CPN, EVP en GroenLinks 1989 cluster: "actie", "economie", "discriminatie" en "democratie". Het PSP en PPR gebruikte de k-voorkeursspelling en de CPN, EVP en GL de c-voorkeursspelling. Het was de spelling van de woorden en niet de woorden zelf die de partijen van elkaar scheidden. De CPN en de EVP hadden de strijd om de spelling gewonnen, maar dat zegt niets over de strijd om de woorden zelf.