De filmpjes die nu (dankzij Selcuk!) op de GroenLinks site staan zetten mij aan het denken. Eerst was ik verbaasd over hoe oud-links de filmpjes waren. Thema’s als zorg, het niveau van de uitkeringen, werkgelegenheid, anti-racisme namen een belangrijke rol in. Dat zijn nu thema’s die ik meer met de SP associeer dan met GroenLinks. Ik miste de vernieuwende toon, het vrijheidslievende geluid.
Toen realiseerde ik me dat ik zelf rond deze tijd wel linksere opvattingen had. Op de middelbare school (1996-2002) lag mijn sympathie zeker bij het socialisme, bij Marx, Luxemburg, Trotsky en Che. Zo heb ik in mijn eindscriptie laten zien dat Castro geen echte Marxist of communist was. Mijn sympathie ging uit naar de oude PSP, vanwege haar links-socialistische gedachtegoed. Toen mijn geschiedenisleraar een zooitje maakte van Marx (o.a. door
Marx’ visie op een socialistische toekomst te koppelen aan zijn Joodse
achtergrond) heb ik hem daarop gewezen: de volgende les gaf hij een
veel genuanceerder beeld. In mijn verdediging van het Marxisme geloof ik deels nog steeds: er is nooit een echt socialistische staat of revolutie geweest. Je kan dus niet stellen dat het empirisch zo is dat socialisme niet werkt. Daarnaast socialisme is niet hetzelfde als iedereen hetzelfde geven, maar veel eerder beloning naar werk. Mijn sympathie voor het socialisme daalde meer en meer naar mate ik me realiseerde dat de revolutie een gewelddadig en onderdrukkend karakter zou moeten hebben en in geweld heb ik nooit wat gezien.
Tijdens mijn studie tijd heb ik korte tijd gesympathiseerd met het anarchisme. Maar al snel realiseerde ik me dat dat niet een plek voor mij was. Toen ben ik over gegaan naar DWARS, dat toen in het midden van een grote generatie wisseling was. Intuitief koos ik voor de linkerzijde, actie-gericht en radicaal, met haar wortels in het anarchisme.
Bij filosofie en politicologie kreeg ik een flinke dosis liberalisme. Al snel kwam ik tot de diagnose dat zij het bij het juiste eind hadden. De analytische filosofie van Rawls en Dworkin vind ik heel geniaal. Dat viel samen de vrijzinnige turn van Halsema. Je kan als politiek filosoof eigenlijk weinig anders dan liberaal zijn. De rest van de posities zijn of one-issue posities (feminisme, multiculturalisme, ecologisme) of intuitief onjuist (communitarisme) of onbegrijpelijk ( Arendt/Habermas/Foucault). Een (heel) linkse liberaal dus: met een nadruk op eerlijke verdeling van middelen (veel belangrijker dan het socialistische streven naar gemeenschappelijk bezit van productiemiddelen) en individuele (negatieve) vrijheid.
Opvallend is dat zo’n turn naar het liberalisme zo’n twintig jaar eerder ook is gemaakt door een groep Marxisten. De analytische marxisten probeerden eind jaren ’80/begin jaren ’90 op een analytische manier naar het Marxisme te kijken. Non-bullshit marxism noemde ze dat: geen teleologische theorie van de geschiedenis, geen holistische structuren, die mensen in hun greep hebben. Alleen de normatieve theorie van Marx: verzet tegen exploitatie en de strijd voor gelijkheid. Sommigen, bv. G.A. Cohen waren door het libertarianisme (rechts-liberalisme) van Nozick uit hun dogmatic slumber wakker gemaakt. Zij droegen bij aan het tot stand komen van een "egalitair liberalisme" dat (negatieve) vrijheid met substantiele gelijkheid probeerde te verenigen. Iets wat mijn interesse ook heeft.
Dus het is een mooie evolutie van GroenLinks, het academische Marxisme en mijzelf van oud-links dogmatisch socialsime naar nieuw-links links-liberalisme.