De eerste deelsessie die ik bij woonde ging over Internationale Politiek. De focus lag op een aantal casussen (Afghanistan, Israel-Palestina en wapenhandel) waarvan er eigenlijk maar een echt besproken werd: Afghanistan. Joost Lagendijk sprak met Mariko Peters en Jan Jaap Oosterzee (IKV–Pax Christi) over de huidige missie, het GroenLinks/SP-krantje tegen de missie in Uruzgan en de situatie in Afghanistan.
Ik zal hier niet proberen de discussie uit te spellen, maar ik zal kijken naar de aspecten die voor onze beginseldiscussie van belang zijn. Volgens mij was er een onderliggende kwestie:
Mag de internationale gemeenschap op treden als staten niet langer in staat zijn om het recht op veiligheid van hun burgers te beschermen, of als zij dat zelf bedreigen? Is interventie op humanitaire grondslag rechtvaardig? Mag je geweld gebruiken om erger geweld te voorkomen? En zo ja, onder welke voorwaarden?
In een latere discussie (over beginselprogramma’s) gaf Joost weer hoe GroenLinks sinds haar oprichting heeft gedacht over deze kwestie. GroenLinks was tegen de Tweede Golfoorlog (1990-1991). Na de oorlog werden de Koerden bedreigd door wraakacties van het Iraakse leger, GroenLinks stemde toen in met de No-Fly-Zones gericht om erger te voorkomen. In 1999 verdeelde de Kosovo-crisis GroenLinks: een militaire interventie om ernstige mensenrechten schendingen door de Serviers te stoppen. Ook de invasie van Afghanistan verdeelde de partij. Alleen de oorlog in Irak kan GroenLinks verenigen in tegenstand.
Wat je hieruit toch zou moeten concluderen is dat GroenLinks in het verleden voor humanitaire interventie is geweest. Of bepaalde interventies aan die voorwaarden hebben voldaan is een grote vraag. Die voorwaarden, waarover nog goed na gedacht moet worden binnen GroenLinks, zouden dan moeten worden vastgelegd in het beginselprogramma.
Uit die voorwaarden volgt dan ook je opvatting over militaire samenwerking: in een door Amerika-geleide coalitie, binnen de NAVO, de EU, de VN; en je opvatting van hoe je een leger moet organiseren: als een vredesmacht die zich richt op politionele en opbouwtaken.
Er lag echter nog een tweede, veel ingewikkeldere kwestie: moet je, als tegenstander van een interventie, de wederopbouw van het geintervenieerde land steunen? Kortom "troepen terug uit Afghanistan" of moeten we nog 10-15 jaar blijven om het land echt op te bouwen? Is GroenLinks tegen deze missie of tegen iedere missie in Afghanistan? Heeft de internationale gemeenschap de morele plicht te blijven of moeten ze "er een hek om een heen zetten en zo snel mogelijk weg"? Deze vraag, die nu een sterk actueel karakter heeft, kan niet door een beginselprogramma beantwoord worden.