Voor DWARS hield ik vandaag een verhaal bij de nieuwe ledendag over de geschiedenis van DWARS. Daarbij kwam ik het onderstaande verhaal tegen over de functies van PJO's, dat mooi op dit weblog past.
Politieke
Jongerenorganisaties (PJOs) vervullen verschillende functies in het
democratische bestel. Zo bemoeien ze zich met de politieke lijn van de
moederpartij, zijn ze een kweekvijver voor jonge talenten, voeren ze campagne
en ze onderhouden ze contacten met maatschappelijke organisaties. Hier zal
gekeken worden deze functies van PJOs en de performance
van DWARS in deze functies vroeger en nu. De functies van PJOs zullen worden afgeleid van de
functies van politieke partijen in een democratie en de functies binnen
politieke partijen. Er zullen vier functies van PJOs onderscheiden worden:
kweekvijver, blik vrijwilligers, kritische luis en brugfunctie. Nadat deze
functies kort zijn toegelicht zal ik kijken hoe, wanneer en in welke mate DWARS
deze functies heeft gehad.
Grofweg zou je
kunnen stellen dat een politieke partij een vereniging mensen is die er op gericht
is om via verkiezingen politieke posities te verkrijgen om zo een
gemeenschappelijk programma uit te voeren. Hierin zie je meteen drie
belangrijke functies binnen politieke partijen: het opstellen van een
gemeenschappelijk politiek programma, het voeren van verkiezingscampagnes en
het verkrijgen van kandidaten voor politieke functies. Een vierde functie zou
ik hier nog aan toe willen voegen, die met al deze functies samen hangt: het
onderhouden van banden met de samenleving. Deze vier functies hangen sterk
samen met de functies van politieke partijen binnen de democratie: in het
mobiliseren van kiezers bij verkiezingen; het uitdragen van de belangen van
bepaalde groepen; en het recruteren van politieke leiders. Aan ieder van de
bovengenoemde functies van partijen zijn functies van PJOs verbonden.
- Blik vrijwilligers: in het vervullen van
de campagne functie van politieke partijen kunnen PJOs een belangrijke
rol
spelen: ze kunnen vrijwillgers mobiliseren. Jongeren hebben meer tijd
dan de
meeste volwassenen en zijn energiek en enthausiast. Bij de uitvoering
van de
campagne op de straat en in de wijken kunnen jongeren, georganiseerd in
PJOs
een belangrijke functie spelen.
- Opleidingscentrum: een PJO biedt ook een
plek voor jongeren om te de politiek te leren kennen, hun eigen talenten te
testen en het politieke handwerk te leren kennen. Een PJO kan zo een
opleidingscentrum zijn voor partijen en hun zo helpen bij het scoutings-,
selectie- en scholingsfunctie, door politieke talenten te vinden en hun
ervaring op te laten doen. JOVD (VVD), JS (PvdA) en het CDJA (CDA) en ROOD (SP)
zijn in dit opzicht uitermate succesvolle PJOs: een oud-JOVD voorzitter is nu
partijleider, een oud-JS voorzitster was staatssecretaris op OCW, een oud-ROOD voorzitster is nu kamerlid.
- Luis in de Pels: De meeste PJOs hebben
een stem in de Tweede Kamerfractie en op het congres en kunnen zo de politieke
besluitvorming beinvloeden. Zij kunnen het programma bijsturen door
amendementen op het programma. Vaak staan de zijn de idealistische jongeren
radicaler dan hun moederpartij. Ook kunnen zij erop toe zien dat de fractie dit
ook uitvoert. - Brug: PJOs kunnen ook een brug vormen
tussen de partij en de buitenwereld. Zij bedrijven geen partijpolitiek en
kunnen zo dichter komen bij maatschappelijke organisaties en sociale
bewegingen. PJOs kunnen gemeenschappelijke events, acties en campagnes
organiseren met (jongerentakken van) vakbonden of de milieubeweging. Hiermee
kunnen ze de banden tussen de politiek en de samenleving versterken.
DWARS heeft in
de loop van de tijd verschillende functies binnen GroenLinks gespeeld.
- Wel bruggenhoofd, maar geen brug: Tussen
1991 (oprichting) en 1996 beschouwde DWARS zich als een onderdeel van de
actiebeweging en stond ze met twee voeten in de kraakbeweging. In die zin was
ze een GroenLinks bruggenhoofd in
deze sociale beweging. Echter de relatie met GroenLinks was zo slecht dat je
zou moeten stellen dat zij een bruggenhoofd bleef en geen brug was. Als DWARS
zich vanaf 1996 meer met GroenLinks gaat bemoeien verliest zij ook haar banden
met de krakersbeweging. Een opvallend moment in deze zin is het aftreden van
Rutger van Dool in 2004 omdat hij te veel
sympathiseert met het radicale deel van de dierenrechtenbeweging. Op de
Nederlandse Sociale Fora die in 2004 en 2006 georganiseerd worden als
ontmoetingspunt voor de linkse actiebeweging voelde DWARS zich niet op haar
plaats. DWARS heeft dan een steving bruggenhoofd in GroenLinks maar geen banden
meer met de actiebeweging. - Van Luis naar Schild: Vanaf 1999 had
DWARS een schaduwfractie, die erop gericht was de luis in de pels van GroenLinks politiek te zijn. DWARS slaagt er
steeds beter in dingen binnen GroenLinks voor elkaar te krijgen. Het beste
voorbeeld is dat DWARS de steun van GroenLinks voor de oorlog in Afghanistan
wist op te schorten door een petitie onder partijleden in 2001. Bij Vrijheid Eerlijk Delen speelt DWARS een
andere rol: niet de luis in de pels van de partijtop, maar als schild van de partijleider tegen
kritiek. DWARS is niet kritisch over GroenLinks, maar over Kritisch GroenLinks. - Van
Ondanks naar Dankzij: Voor GroenLinksgezinde ambitieuze jongeren was er tot
2006 een aparte organisatie het Jongerennetwerk. Uit deze periode zijn weinig
prominente DWARS’ers op spilfuncties terecht gekomen, Judith Sargentini is de enige uitzondering. En in haar geval bereikte ze de functie van fractievoorzitter en lijsttrekker in het Europees Parlement eerder ondanks DWARS dan dankzij DWARS. Uit de
huidige generatie DWARS’ers vinden een aantal opvallend snel, dankzij hun
tijdens DWARS gemaakte contacten en opgedane ervaring, doorgang binnen
GroenLinks landelijke en lokaal. Ook zijn het steeds meer al actieve jonge
GroenLinks raadsleden die bij DWARS landelijk GroenLinkse politiek willen
bedrijven. Als DWARSsecretaris Jesse Klaver op landelijke politiek verklaart
dat hij als ambitie heeft politiek leider van GroenLinks te worden, dan is het
duidelijk dat DWARS gezien wordt als de plek om ervaring en contacten op te
doen om verder in GroenLinks te komen. - Van
actie naar campagne: DWARS’ers konden altijd goed actievoeren, als
onderdeel van de kraakbeweging, dat deden zij echter niet voor GroenLinks.
Steeds meer is DWARS minder actiegericht geworden en meer GroenLinks gericht.
Bij de laatste verkiezingen zijn het juist DWARS’ers die actief zijn in het
campagneteam van GroenLinks en zijn het leden van het GroenLinkse campagneteam
die meer bij DWARS gaan doen.
Aan de ene kant lijkt DWARS als PJO sterk genormaliseerd: meer steun bij de GroenLinks campagne, meer DWARSkandidaten. Maar in de twee andere functies lijkt DWARS minder normaal: DWARS is geen luis in de pels en geen brug tussen partij en maatschappij. Al met al is DWARS sterk verGroenLinkst.