Laatste stap, het formeren van een kabinet. Drie centrale feiten van de uitslag van de verkiezingen.  Er is een linkse meerderheid: grote electorale veranderingen betekenen niet dat de grootte van de blokken echt verandert. Het CDA blijft de grootste partij. Okay met een zetel maar wel de grootste partij en dat telt voor een machtspartij. D66 is de grootste winnaar. +17 zetels. En daarmee een grotere stijging dan oppositiepartijen PVV (+10), GL (+8) en VVD (+2).

Ligt de bal tijdens de formatie dus bij de centrum-rechtse CDA en liberale D66. Hun natuurlijke bondgenoot is de liberale, centrum-rechtse VVD. De partijen zullen het eens kunnen worden over bezuinigingsbeleid en hervormingen van de sociale zekerheid. Onenigheid ligt er op het gebied van milieu, integratie en buitenlands beleid daarbij bevindt D66 zich duidelijk links van CDA en VVD. Belangrijker nog: er is geen meerderheid (25+24+20 = 69).

Er is dus een vierde partij nodig:

• ChristenUnie: betrokken, betrouwbaar ChristenUnie. Een winnaar. Heeft laten zien dat zij zich pragmatisch opstellen bij bezuinigingen, hervormingen en buitenland beleid. Op het gebied van milieu & integratie een bondgenoot van D66. Twee problemen: Op het gebied van cultuur en moraliteit staat de partij tegenover D66 en VVD en 77 zetels is een kleine meerderheid.
• PvdA: in een tijd van crisis en onrust een nationaal kabinet met CDA/VVD/D66/PvdA misschien wel een baken van rust. Echter de kans op een hechting tussen PvdA en CDA zie ik niet snel gebeuren. Daarnaast is er onenigheid op alle themas: economie, milieu, integratie en buitenlands beleid. En de PvdA gaat echt heel erg verliezen.
• Groenlinks: Met 85 zetels is een ruime meerderheid. En GroenLinks is een winnaar. Wordt het een coalitie van progressieve hervormers? GroenLinks heeft zich progressief pragmatisch getoond op sociaal-economische thema’s. Echter op het gebied van buitenlandse politiek zou het ongeloofwaardig zijn om in deze Atlantische coalitie te stappen. Maar er kan veel uitgeruild worden op het gebied van milieu.
• De PVV: theoretisch mogelijk. Zal Wilders niet van plan zijn. Geen samenwerking met D66 mogelijk.
• De SP: ook al in theorie mogelijk: de SP helpt rechts aan een meerderheid. Extreem onwaarschijnlijk

Meest waarschijnlijk: CDA/VVD/D66/CU. Een centrum-rechtse regering met een sociaal-groen randje. Grote mate van overeenstemming over koers van het land met name op het gebied van de economie. De kernthema’s voor de komende vier jaar. D66 heeft er voor integratie en milieu een pragmatische bondgenoot bij. Alleen symbolische culturele en ethische thema’s breken het kabinet echt op. Maar dat was bij Balkenende IV ook geen probleem. Enige nadeel is de kleine meerderheid: maar als mijn fispr een bias naar links heeft, zal zo’n centrum-rechtse waarschijnlijk een grotere meerderheid hebben.