Hoe filosofisch is het Binnenhof? Enerzijds is politiek snel
en dynamisch, misschien is er geen ruimte om filosofen aan te halen. Anderzijds
zijn filosofen als Plato en Aristoteles nog altijd actueel, misschien kan hun
werk bij dragen bij de normatieve beslissingen die ze moeten nemen. Ik heb eens
gekeken welke filosofen regelmatig worden aangehaald door kamerleden in
debatten in de Eerste en de Tweede Kamer.

En eerlijk gezegd valt het me alles mee. Ik heb tussen 1994
en 2008 147 references gevonden naar 26 politieke filosofen die ik als
bijzonder invloedrijk beschouw: The Greats zoals Plato, Locke en Rawls. De
meest gerefeerde filosoof is Marx. Hij wordt 28 keer aangehaald. Een groot deel
daarvan (8) is door GL-ers. Oud-PSP’ers Vendrik en Platvoet verwijzen beiden
een paar keer naar Marx. Daarop volgt het CDA (6) en VVD (5), die dat bijna
nooit in positieve zin doet. De SP opvallend weinig (2). Adam Smith wordt na
Marx het meest aangehaald (16 keer), met name door VVD’ers. Daarop volgt J.S.
Mill (11 keer), waar D66’ers (4)
vaak naar verwijzen. Het is opvallend dat het niet de klassieke filosofen zijn
maar negentiende eeuwse politieke economen die het meest genoemd worden. Dat
zal wel met name te maken hebben met de achtergrond van het denken van de PvdA,
D66 en de VVD. Thomas van Aquino (8) , Aristoteles (7), Calvijn (5) en
Augustinus (5) zijn met name populair met name onder het CDA, SGP en CU.

De meeste verwijzingen komen uit de hoek van de PvdA (28), D66
(23), GL, CDA en VVD (18). Dit zijn echter grote fracties, die veel aan het
woord zijn. De meeste verwijzingen naar filosofen per kamerlid(jaar) komt uit
onverwachte hoek: de  CD (0,23), SGP
(0,21) en de ChristenUnie (0,13). Kars Veling, Van den Berg en Van der Vlies
zijn alle drie goed voor 4 verwijzingen. Weinig filosofisch ingesteld zijn, als
we het per kamerlid bekijken, het CD (0,02) en het CDA (0,02). Om nog maar te
zwijgen over de PVV of de LPF met nul verwijzingen.

Als een kamerlid een filosofische verwijzing maakt, komt dat
eigenlijk eens per persoon voor. Er zijn maar een aantal kamerleden die het
gemiddelde aantal verwijzingen per persoon om hoog krikken. Met stip op 1 staat
Boris van der Ham, die in zijn eentje goed is voor 10 verwijzingen. Hij
verwijst met name naar liberale grootheden als Spinoza en J.S. Mill. Een
recente nieuwjaarsboodschap verraadde wederom zijn filosofische orientatie.
Andere veel-verwijzers zijn PvdA senatoren Jurgens (6 met name Cicero) en
Witteveen (6 met name Aquinas) en minister Van Middelkoop (5).  Echter ook minister Bos (4, onder andere
een memorabele naar John Rawls) en CU-kamerlid Veling (4, met een maidenspeech
tegen Rawls) kunnen er wat van.

Ten slotte: de Eerste Kamer maakt zijn naam als chambre de
reflexion waar: terwijl er twee keer zoveel tweede als eerste kamerleden zijn,
komt toch 51% van de verwijzingen uit de Eerste Kamer. Het debat is hier
misschien toch beschouwender en filosofischer. Een discussie over de finer
points van Martha Nussbaum’s autonomiebegrip tussen senatoren Van Beeten en
Dupuis in een debat over dwangbehandeling kan in dit verband niet ongenoemd
worden.