U kent mij als een skepticus van de partijraad in de huidige stijl. Nadat ongeveer drie jaar geleden de voorstellen ter hervorming van de partijraad waren afgeschoten is er nu een nieuwe poging, vanuit de partijraad en het partijraadsbestuur. De stukken zijn gister publiek gemaakt. Ik heb zo mijn bedenkingen bij de voorstellen.

De voorstellen gaan uit van het volgende model: er komt een nieuwe "partijraad" waar met name meningsvormende debatten worden gevoerd. Daarnaast komt er een "toezichtsraad" die achteraf toezicht houdt op allerlei processen.

Een korte samenvatting van mijn bezwaren:

• Een orgaan dat richting gevende uitspraken kan doen (zoals de partijraad 2.0) moet politieke besluiten kunnen nemen.
• Een orgaan dat moet deliberen, moet bestaan uit de beste deliberateurs, niet uit vertegenwoordigers van afdelingen.
• Een kleine, geisoleerde raad van toezicht is te zwak om de belangrijke controle functies uit te oefenen.
• De samenstelling van kandidatencommissies moet door een orgaan buiten het partijbestuur bekrachtigd worden.

De partijraad 2.0 wordt dan een plek van deliberatie: waar proefballonetjes worden opgelaten, argumenten getest, voorstellen van lokaal naar landelijk worden vertaald en vice versa. Een podium voor het inhoudelijke debat binnen de partij. Ruimte voor discussies over nieuwe thema’s. Met de mogelijkheid om richting gevende uitspraken te doen. Om debatten binnen de partij te concluderen.

Ik heb twee problemen hiermee:

• Er moeten richtinggevende uitspraken gedaan worden, maar er mag niet gestemd of besloten worden. "In de partijraad vindt geen politieke besluitvorming plaats". De uitkomsten van besluitvorming hebben geen juridische status. Dit lijkt me een oxymoron: een orgaan dat richtinggevende uitspraken mag doen maar niet mag stemmen. Mijn angst is het volgende: als er geen meerderheden gevormd worden, kunnen het partijbestuur en de fractie de discussie gebruiken zoals zij willen. Een mooi voorbeeld uit een ander gremium, mijn werk: er was een tijd geleden een discussie over een bepaalde hervorming. Een ruime meerderheid van de instituutsraad sprak zich hier tegen uit. De voorzitter was voor. Hij concludeerde de discussie als volgt: "er zijn stemmen voor en tegen." Dat geeft de voorzitter de ruimte om vervolgens zijn eigen mening te blijven volgen.
• De verkiezing van de partijraad moet de juiste mensen voortbrengen. De huidige methode blijft in principe in stand: verkiezing van 80 leden door afdelingen. Dit is een systeem van "Votons le plus stupide". Iedereen die wil komt erin, of ze nu geschikt zijn of niet, of hun deelname nu de representativiteit vergroot of verkleint. Er is een nieuw partijraadslid nodig voor de partijraad 2.0: een die constructief mee wilt denken, die kan luisteren en
  naar lijnen van argumentatie kan kijken. Daarvoor is betere werving, selectie en scholing nodig. Een een verkiezing vanuit afdelingen verzekert dat niet. Daarnaast, vertegenwoordiging door afdeling betekent regionale represenativiteit, maar dat is niet relevant in de nieuwe partijraad, daar moet er diversiteit in meningen zijn binnen GroenLinks vertegenwoordigen: Groen en Rood, Vrijzinnig en Gemeenschapsgezind, pro-Europees en Euroskeptisch, DWARS en Krities. Ook moet de partijraad worden verkleind: je kan geen open debat voeren met 80 individuele deelnemers. Een stelsel van werkgroepen kan hierbij ook helpen. Overigens het voorstel om 10 leden te laten verkiezen door werkgroepen vind ik wel goed. 10 is wel wat weinig.

De toezichtsraad neemt dan alle controlefuncties waar: financieel, wat betreft organisatorische en bestuurlijke processen en wat betreft tussentijdse benoemingen. Voor technisch en procedurele kwesties. De raad krijgt 5 leden, 5 technische specialisten. Verkozen door het congres, met een kandidatencommissie. De kandidatencommissies worden door het bestuur benoemd. Hier zit mijn grootste probleem:

• Ik ben geen voorstander van de depolitsering van "technische kwesties". Een gedepolitiseerde, technische toezichtsraad wordt een raad van commissarissen van een bank of bedrijf. Met de kredietcrisis wordt duidelijk dat in veel banken de raad van toezicht een rubberstamp is, die niet kan optreden tegen slechte voorstellen of fouten van bestuurders. Die mensen besteden er een dag in het half jaar aan. En zullen vaak denken: de bestuurders hebben er vast goed over na gedacht, laten we maar niet gaan dwars bomen. Onze Tweede Kamerleden houden zich voortdurend bezig met technische kwesties om politieke doelen te bereiken. Als partijraadsleden dat doen dan zij ze wantrouwend. Echter in veel van deze technische kwesties zit de crux: iedereen was het eens met een project 2008, maar een aantal partijraadsleden zag vanaf dag 1 de procedure fout lopen.
• De werkwijze en samenstelling van kandidatencommissies heeft in het verleden regelmatig tot controverse geleid. Soms lijken hier koelbloedige politieke afrekeningen gepleegd te worden door de innercircle. Lees dit verhaal over Tom Pitstra maar eens. Ik denk niet dat hier echt politieke afrekeningen gepleegd worden, maar elke schijn moet worden voorkomen. Als het partijbestuur zonder toestemming van wie dan ook, zelf de kandidatencommissie benoemd dan wordt het gevaar van schijn wel erg groot. Daarom moet zo’n commissie benoemd worden door een orgaan buiten het bestuur: maakt mij niet uit welke: congres, partijraad of toezichtsraad.

Al met al, heb ik zo mijn twijfels en bezwaren. Dat betekent niet dat ik overal tegen ben: de samenvoeging van de verschillende commissies van beroep & bezwaar vind ik prima, ook de verkiezing van een deel van de partijraad door werkgroepen (zolang DWARS en krities GroenLinks dan ook maar werkgroepen zijn).