Het heeft misschien geen epische kwaliteit, maar Yes (Prime) Minister is een heerlijke politieke serie. Een vergelijking met The West Wing kan niet uitblijven.
Yes (Prime) Minister is een typische Engelse sitcom. In iedere aflevering gebeurt er eigenlijk altijd hetzelfde: Jim Hacker, de ijdele, ietwat naieve minister van Administratieve Zaken en later Minister-President, krijgt een mal idee om stemmen te winnen. Hacker wil een hervormer zijn maar heeft eigenlijk geen Tory of Labour profiel. Zijn stijve, manipulatieve Permanente Secretaris, Humphrey Appleby doet er alles aan omdat idee te voorkomen. Omdat verandering de macht van de ambtenaren ondermijnt. Onder tussen volgen er een paar makkelijke woordgrappen van Bernard Woolley, de prive secretaris van Hacker. Alle scenes spelen af in achteraf kamertjes, we krijgen het House of Commons niet te zien, immers daar vindt de echte politieke besluitvorming niet plaats.
De humor van de serie is gebaseerd op een aantal typische kenmerken van het Britse politiek-bestuurlijke stelsel. De ambtenaren zijn daar politiek-neutraal. Ze blijven lang op hun plek zitten. Ministers wisselen snel omdat bij iedere verkiezing de regering om slaat en de premier regelmatig een cabinet reshuffle houdt. Hierdoor slaat de machtsbalans volslagen door naar de ambtenaren. Dat frustreert de vermogens van politici om pollitiek te bedrijven verschrikkelijk.
The West Wing is een politiek "drama" met komische elementen. Democratische President Jed Bartlet wordt voor allerlei politieke dilemma’s gesteld. Samen met zijn staf, lost hij ze op. Ondertussen probeert hij zijn linkse programma door te voeren, tegen de wil van een rechtse, Republikeinse meerderheid in het Congres. Zijn hoogste ambtenaar, Chief of Staff, Leo McGarry, is zijn beste vriend. Zijn belangrijkste adviseurs zijn ook zijn campaigners. De verschillende presidentsverkiezingen spelen een belangrijke rol in het plot van de serie.
In het Amerikaanse politieke stelsel is de ambtenarij door en door politiek. Iedereen van de Post Master General tot de koffiedames zijn politiek benoemd. Om de vier (tot acht jaar) wisselen die dus volslagen. De president wordt niet tegen gewerkt door zijn ambtenaren, maar wel door andere politici. In het systeem van scheiding der machten hoeven de president en het congres niet van dezelfde politieke kleur te zijn. Tegenspraak en conflict tussen de verschillende machten zou goed zijn voor de democratie.
Een ding valt op in beide series. Politici zijn volkomen geobsedeerd met winnen van verkiezingen. Hacker laat zich alleen maar leiden door electorale argumenten, Bartlet omringt zich door zijn campagne staf als hij regeert. Wat er electoraal mogelijk is dicteert zijn politieke handelingen.
We hopen allemaal maar dat The West Wing de realistischere serie is. Bartlet is een linkse idealist van het caliber van FDR die heel wat van zijn linkse idealen in de praktijk brengt met aanzienlijke politieke, electorale en uiteindelijk zelfs fysieke beperkingen. Zijn speeches inspireren. Hacker is een ijdele zak zonder idealen die niets weet te bereiken, tegengewerkt door een stijve, conservatieve bureaucratie. Als hij lost barst in zijn pompeuze Churchilliaanse speeches wordt hij grappig in plaats van inspirerend.
Laten we maar hopen dat politici zich laten leiden door hun idealen en niet hun ijdelheid.