Natuurlijk ben ik het met Christiaan eens dat het niet nodig zou moeten zijn dat we de verhalende toelichtende stukjes in het beginselprogramma zouden moeten amenderen. Met een congres kan je niet een betoog schrijven of een verhaal over het leven van Jan Zhou.
Een beginselprogramma moet echter geen betoog zijn of een levensverhaal. Ik heb voortdurend gepleit voor een programma van het model PvdA, waarin er alleen "uitgangspunten" zijn. Immers een beginselprogramma is een set -scherp geformuleerde, intern breed gedragen- uitgangspunten. De toelichtende tekst die er nu tussendoor zit, staat je toe minder scherp geformuleerde standpunten op te schrijven. Het vermindert de legitimiteit van een deel van het stuk, immers dat is niet besproken op het congres. Het ondermijnt het beginselprogramma als beginselprogramma: het wordt onduidelijk en niet breed gedragen. Het allerergst is het als zaken die voor de partij van belang zijn worden weggeschoven in deze teksten: de voorwaarden waaronder wij militaire interventie toe staan bijvoorbeeld zijn zo fundamenteel voor onze partij dat dat breed gedragen en scherp geformuleerd moet zijn. Niet ergens weggezet tussen flessen Zuid-Afrikaanse wijn en het levensverhaal van Jan Zhou.
Het moge duidelijk zijn dat ik de motie van Mieke steun. Ik heb hem immers ook ondertekend. Ik zou er zelf op uit zijn alle toelichtende tekst weg te amenderen. Mocht dat niet mogelijk zijn dan moet die tekst zo helder mogelijk worden geformuleerd een breed gedragen binnen de partij zijn, dat kan het best door het amendeerbaar te maken.
Maar er is nog een derde reden om voor Mieke’s motie te stemmen. Veel van de structuur van het programma is opgelegd. De verschrikkelijke titel, de voor kleuters geschreven kopjes, de keuze voor vier idealen, de keuze om internationale zaken en partijorganisatie overal en nergens bespreken. Al die keuzes zijn niet amendeerbaar, maar ook nooit ergens voorgelegd in de panels, de vele bijeenkomsten of een congres.
De internationalistische GroenLinksers verzetten zich al tegen het een ondergeschoven kind maken van internationaal beleid in een motie. Eigenlijk zouden zij willen amenderen maar dat kan niet. De fundamentele keuze: wat zijn de idealen van GroenLinks is nooit onderdeel geweest van de partijbrede discussie. Toen we de discussie begonnen zeiden de alchemisten van het wetenschappelijk bureau: het is toch duidelijk wij zijn voor ecologische duurzaamheid, sociale rechtvaardigheid, culturele openheid en internationale solidariteit. Nu aan het eind van de discussie is dat getransformeerd naar "groen", "sociaal", "open" en "democratisch". Dat is allemaal gebeurd binnen de geheime laboratoria van het wetenschappelijk bureau: het is nooit aan de leden gevraagd welke 2/4/8/16 idealen zij nou centraal zouden willen stellen. Dat al dat soort beslissingen in dit "open proces" zonder discussie aan ons opgelegd worden. Dat roept natuurlijk weerstand op.
Als je een partij wilt waarin vertrouwen het van wantrouwen wint dan moet je ook wel je best doen om belangrijke beslissingen te maken op zo’n manier dat ze breed gedragen worden.