Rechtvaardigheid als vrijwilligheid

Als filosoof wordt je soms voor moeilijke vragen gesteld: wat is rechtvaardig?

Ik zou de hypothese willen stellen, dat rechtvaardig dat is waarvoor wij zelf kiezen. Alles wat volgt uit vrije keuzes is rechtvaardig, alles waarmee we zonder dat te worden geconfronteerd is onrechtvaardig. Dit heeft vier aspecten, een progressief aspect, een links aspect, een groen aspect en een democratisch aspect:
Deze opvatting van rechtvaardigheid is progressief: de enige misdaad die er is, is dat ons onvrijwillig iets wordt aan gedaan:  beroofd, vermoord, verminkt. Dingen die in mensen in vrijwilligheid elkaar aan doen, zoals prostitutie, drugsgebruik, suicide pacts of extreem islamisme zijn dus rechtvaardig.
Deze opvatting van rechtvaardigheid is links: we zullen mensen moeten compenseren voor sociaal-economische verschillen waarvoor zij niet gekozen hebben. Mensen kiezen er niet voor om gehandicapt of in een achterstandswijk geboren te worden: we moeten ervoor zorgen dat de uiteindelijke inkomensverdeling het gevolg is van mensen hun levenskeuzes en niet van ongekozen lichamelijke of sociale verschillen.
Deze opvatting van rechtvaardigheid is groen: met onze keuzes beinvloeden wij de keuzes die volgende generaties kunnen maken, zonder hun toestemming: van die grondstoffen die wij uitputten kunnen zij geen gebruik meer maken. Daarom zouden wij ervoor moeten zorgen dat ons gebruik van grondstoffen zodanig is dat wij daarmee de positie toekomstige generaties ten minste niet verslechteren.
Deze opvatting van rechtvaardigheid is democratisch: beslissingen van de overheid zijn alleen rechtvaardig als wij zelf met deze beslissing hebben ingestemd. Het liefst in een directe democratie gebaseerd op consensus, maar we kunnen ook een afgevaardigde mandateren voor ons beslissingen te nemen en toestemmen dat de meerderheidsregel toegepast wordt.

Volgens mij is zo’n opvatting van rechtvaardigheid -volkomen gebaseerd op negatieve vrijheid (ongehinderd doen wat je zelf wilt) en kansengelijkheid (niet geconfronteerd worden met dat wat je niet wilt) die traditioneel als rechtsbeschouwd worden – "genoeg" voor groenlinkse politiek.

Leave a Reply