Dilemma’s voor GroenLinkse politiek-II

Het centrale dilemma bij het thema democratie is of GroenLinks wel moet streven naar meer gebruik van vormen van directe democratie.

GroenLinks komt voort uit de democratiseringsbeweging van de jaren ’60/’70. Dit geluid klinkt sterk door in het beginselprogramma, waarin wordt gepleit voor radicale democratisering en decentralisatie. Het idee is dat er in de democratische samenleving geen onrecht kan zijn: immers iedereen kan haar of zijn stem laten horen als er ontrecht tegen haar of hem wordt begaan. De huidige GroenLinkse politiek volgt het beginselprogramma en komt op voor vormen van directe democratie, met name het referendum.
Er bestaat binnen GroenLinks echter ook een zekere twijfel over dit soort vormen van directe democratie. Ze staan namelijk in tegenstelling tot andere idealen zoals diversiteit en duurzaamheid.

  • Diversiteit: in de meeste vormen van directe democratie telt de meerderheid. Naar de minderheid wordt per definitie niet geluisterd. Het wringt als je als partij enerzijds opkomt voor de positie van minderheden en anderzijds voor directe democratie.
  • Duurzaamheid: in de democratie telt alleen de mening van de huidige generatie en van de inwoners van dit land: immers alleen zij kunnen zich uitspreken. Het wringt als je partij enerzijds opkomt voor volgende generaties en internationale solidariteit en anderzijds voor directe democratie.

De twijfel over directe democratie is echter ook veel dieper en basaler: GroenLinks gaat tegen het maatschappelijk klimaat in. Terwijl grote groepen in de samenleving zich willen afsluiten voor Europa, zien veel in voor meer repressie en stellen zich intolerant op. De vraag is of we in zo’n klimaat GroenLinkse politiek kunnen bedrijven door directe vormen van democratie te versterken.
Ten slotte, burgerparticipatie bij referenda (maar ook burgermeestersverkiezingen) valt sterkt tegen. Ze geven vaak niet eens weer wat de wil van de meerderheid is, maar wat de wil van de meerderheid van diegene die participeren is. Dat is vaak een minderheid van de bevolking.

Leave a Reply