Mijn eerste workshop op zondagochtend was "gluren bij de buren" over beginselprogramma’s van het FNV, Groen!, EGP en het huidige van GroenLinks, en (een beetje) DWARS. Centrale vraag: waarom schrijf je een beginselprogramma en wat doe je ermee? Niet alleen interessant als lid van het begeleidingspanel maar ook als jonge onderzoeker: ik wil ook juist deze vraag onderzoeken.

Bij de FNV en GroenLinks was het eerste beginselprogramma geschreven vlak na de fusie. Het beginselprogramma van de EGP was ook onderdeel van verdergaande samenwerking. De centrale vraag was: wat bindt ons als de sociaal-democratische NVV en de katholiek-sociale NKV, c.q. de links-socialistische PSP, de emancipatiepartij CPN, de groene PPR en de progressief-christelijke EVP dan wel alle groene partijen uit West, Oost, Noord en Zuid Europa?
Bij het herschrijven van het nieuwe DWARS en FNV programma speelde met name de vraag: sluit het huidige programma nog wel aan bij de kwesties van de huidige tijd.
Bij het schrijven van het Groen!-programma wilde de partij zich herorienteren op haar identiteit, van het oude, moralisitische AGALEV, naar het groen-progressieve Groen!
Bij het eerste DWARS, EGP en GroenLinks programma speelde met name ook een uitruil, een compromis tussen verschillende groepen. Zo diende het eerste DWARS programma om tussen de radicale anarchistische DWARS’ers en de parlementaire jonge GroenLinksers een compromis te vinden. Bij het GroenLinks speelde de vraag tussen Groen en Links en Staat en Maatschappij.

De programma’s worden ook op andere manieren gebruikt door politici en bestuurders:
Je kan zo’n programma gebruiken bij interne discussies over de koers om te kijken wat vinden we eigenlijk? Bij het schrijven van verkiezingsprogramma’s wordt hij echter niet (altijd) gebruikt. Daarnaast orienteren nieuwe leden zich aan de hand van zo’n programma. Bij de EGP wordt het zelfs gebruikt om mogelijke lidpartijen uit te sluiten, als een nieuwe groene partij bijvoorbeeld tegen homo-emancipatie zijn.