Progressieve Belasting?

Een docent van mij, Bruno Verbeek, houdt zich bezig met belastingen en verdelende rechtvaardigheid. Het is een brave links-liberaal en toch is hij voor een flat tax gecombineerd met een basisinkomen maar zonder enige aftrekpost. Op het eerste gezicht een onrechtvaardig idee.

Ik kwam in de Vrij Nederland in een interessante collumn tegen over belastingpolitiek van Kalshoven. Nou ja de collumn zelf was niet zo zeer interessante als wel de grafiek (helaas niet achter de link). Het liet zien hoeveel procent van z’n inkomen belasting iedere  burger, per inkomensgroep afdroeg. Waar de armste groep ongeveer 50% afdraagt, draagt de rijkste  groep 60% af. Daartussen loop het langszaam op, terwijl het licht fluctueert (zo betaalt de 10% minder belasting dan de armste 10%!!). Het percentage betaalde belasting is een stijgende lijn die steeds minder stijgt en een bovengrens heeft van 60%. Zie de tabel in deze excel sheet.

Deze twee punten komen samen in het volgende. Als je Bruno’s systeem invoert krijg je een zelfde soort inkomens verdeling als je nu in Nederland hebt. Een progressieve belasting die in progressiefheid afneemt naar mate je meer verdient. Twee verschillen: er is geen lichte fluctuatie meer en het is een stuk simpeler omdat een groot deel van de aftrekposten en uitkering worden afgeschaft. In deze excel sheet

staat de grafiek waarin een zelfde grootheid staat uitgedrukt als percentage inkomen afgestaan aan belastingen, namelijk: de totale hoeveel belasting min de totale hoeveel uitkeringen als percentage van het bruto inkomen. De winst-verlies rekening van iedere burger na overheidsingrijpen.
De reden voor de afnemende progressiviteit is simpel vanuit wiskundig perspectief: iedereen draagt een percentueel deel van z’n inkomen af aan belastingen en krijgt daarop een vaste overheidsuitkering. Voor iemand met een klein inkomen maakt maakt zo’n uitkering veel meer uit en de belasting veel minder voor het uiteindelijke inkomen dan voor iemand met een veel groter inkomen.

De tweede vraag is echter of zo’n inkomensverdeling rechtvaardig is. Centraal punt daarbij is of een progressiever (dit stelsel is al progressief!) belastingstelsel eerlijker is. Ik heb daar nog geen antwoord op. Intuitief ben ik voor een extreem progressief belastingstelsel: sterkste schouders de zwaarste lasten etc.

Vanuit Rawls’ principes echter valt er wel wat voor zo’n systeem "afnemend progressief" te zeggen. Volgens hem moet iedere institutie er op gericht zijn diegene die er uiteindelijk het slechts voorstaan het best voor te laten staan. Een belastingverlaging voor de armste groepen, waarop Bruno’s en het Nederlandse systeem uiteindelijk uitkomen, past daar prima in.

Een "belastingverlaging" voor de armste klasse lijkt me rechtvaardig. Maar voor de middenklasse? Zij krijgen in Bruno’s systeem een omgekeerd evenredige belastingverlaging als de armste klasse, namelijk een redelijk kleine. Vraag is of de middenklasse substantieel minder belasting moet betalen dan de rijkste klassen. Of omgekeerd dat de allerrijksten het allermeest moeten betalen aan publieke voorzieningen. Daar ben ik nog niet uit…

Een recalcitrante socialist zou zeggen: de strijd tussen midden en bovenklasse is een interne strijd in de bourgeoisie daar hoeven socialisten (c.q. linkse politiek) zich niet mee bezig te houden. Zolang het proletariaat maar minder hoeft te betalen.  Immers inkomenspolitiek moet er op gericht zijn armoede en niet rijkdom te bestrijden (vrij naar Jan M.).

Leave a Reply