Gebalanceerde fracties

Vanavond was ik bij een uitgebreide discussie over het kiesstelsel van GroenLinks. Een van de punten die daar naar voren kwam is de veel gehoorde klacht dat er te weinig groene kandidaten op de GroenLinks lijst stonden. Is het opmerkelijk dat er maar een "groene" GroenLinkser in de Tweede Kamer zit? Hoe is het met de verdeling over de kleuren in andere gremia? En in op andere momenten?

Ik heb alle Europees Parlementariers, Eerste en Tweede Kamerleden van GroenLinks ingedeeld in de drie hoofdstromen van GroenLinkse politiek: groen (milieu), rood (sociaal) en blauw (open). Groen beslaat alle milieuspecialisten, inclusief onderwerpen als landbouw, energie en verkeer. Rood zijn specialisten op onderwerpen als werk, inkomen, welzijn en zorg. De blauwe specialisten zitten op onderwerpen als buitenland, justitie, integratie en emancipatie. Voor sommige GroenLinksers is het makkelijk: Mariko Peters, de GroenLinks buitenland en justitiewoordvoerder is een echte "blauw"e GroenLinkser. Andere GroenLinksers laten zich moeilijker in een hokje zetten: waar laat je een typische all-rounder als senator en Leids wethouder Wim de Boer? In de bijgevoegde .xlsx staat het allemaal. U kunt ervan vinden wat u vindt.

Fracties Hiernaast ziet u hoe groot de groene, blauwe en rode stromingen zijn, als percentage van alle kamerleden en Europees Parlementariers. Drie trends zijn volgens mij duidelijk: er is een daling van het rode gehalte. Een sterke stijging van het blauwe gehalte en groend blijft altijd een vrij klein smaldeel binnen GroenLinks.

In de periode 1989-1994, de eerste fractie van GroenLinks, zijn er eigenlijk bijna alleen maar rode gezichten, en veel minder groene of blauwe gezichten. GroenLinks is in die tijd echt een meloen-partij: van buiten groen, maar van binnen rood. Ik moet hierbij opmerken dat de meeste parlementariers in die tijd uit kleine fracties kwamen en dus all-rounder zijn. In de periode 1994-2002 groeit GroenLinks sterk, maar blijven de verhoudingen staan: blauw groeit (met name door de stijging van het aantal kamerleden dat zich bezig houdt met migratie en integratie), dat doet ze met name ten koste van rood. En groen blijft vrij marginaal. Daarkomt in 2002-2003 een grote verandering in: groen stijgt sterk. De reden daarvoor is twee-ledig: ten eerste komen er in 2002 drie groene gezichten in de kamer (Duyvendak, Vos en Van den Brand), maar omdat het aantal zetels in die tijd daalt en de Europese fractie veel groener is, neemt ook het relatieve aantal groene gezichten toe. Met de Europese verkiezingen van 2004 (min twee zetels), het vertrek van Van den Brand in 2004 en het vertrek van Vos in 2006, blijft er maar een groene gezicht over: Duyvendak. Hij vertrekt in 2008 maar wordt in 2009 opgevolgd door Eickhout in het Europees Parlement en in 2010 door Van Tongeren in de Eerste Kamer. 

Fracties2
Op dit moment is er in mijn ogen tussen de verschillende plaatsen waar GroenLinks actief is een goede balans: een relatief groene delegatie in het Europees Parlement, waar 70% van onze milieuwetgeving vandaan komt. Een relatief rode Tweede Kamerfractie, die zich met name bezighoudt met sociaal-economische onderwerpen. En veel blauwe juristen in de Eerste Kamer waar juridische kwaliteit en constitutionele toetsing centraal staat. In het verleden is dat niet altijd precies zo geweest. In de figuur hiernaast kunt u zien dat inderdaad het Europees Parlement van alle gremia het groenst is geweest. Echter zelfs hier heeft de blauwe stroming (discriminatie, buitenlandse zaken, Europese democratie) de boventoon gevoerd. De Eerste Kamer is het roodste orgaan, met name omdat hier veel ex-PSP'ers en ex-CPN'ers in hebben gezeten die een sterk rood-profiel hebben. In de Tweede Kamer is rood net groter dan blauw.

Er zijn denk ik twee belangrijke conclusies: ten eerste het gebrek aan groene gezichten is niet heel opmerkelijk: GroenLinks heeft altijd een groener imago naarbuiten gehad dan dat zij in de samenstelling van de lijst in elk geval, zelf had. De situatie nu met een groen gezicht in Europa en een in de Tweede Kamer past in mijn ogen goed in die traditie. Waar het gaat om de balans tussen de fracties is er nog wel ruimte: de rollen en de inhoud van het werk als Europees Parlementarier, senator en kamerlid verschillen sterk. Daar passen dan ook andere lijsten bij. De huidige situatie met een groene Europese delegatie, een rode Tweede Kamerfractie en een blauw Senaatssegment is in mijn ogen precies zoals het zou moeten.

Leave a Reply