Een Gemengd Kiesstelsel?

Tijdens de spaarzame eerste uitslagen van de Britse verkiezingen gisteravond had ik een discussie over Twitter over de kiesstelselwijziging die D66 voorstaat. D66 wil een gemengd kiesstelsel met elementen van proportionele en districtsvertegenwoordiging, een gemengd kiesstelsel.

Stelsel_1

 In een variant hierop wordt de helft van de Tweede Kamer wordt gekozen in middelgrote districten en  de andere helft in een landelijk district. Dit lijkt op het Schotse kiesstelsel Hongaarse Kiesstelsel waarbij er wordt gewerkt met enkelvoudige districten. Als je dat in Nederland toepast op basis van de verkiezingen van 2006 (waarbij kiesgedrag niet strategisch hierop wordt aangepast en er geen lijstverbindingen zijn), zou je het resultaat van hiernaast kunnen krijgen. Echter ik heb geen enkelvoudige districten genomen maar Nederland in gedeeld in 5 districten met ongeveer 15 zetels. Dan zou de kamer er zo uit zien: 45 zetels voor het CDA (+4), 36 zetel voor de PvdA (+3): samen goed voor een meerderheid. VVD 24 (+3), SP 29 (+4) en PVV 10 (+1). Allemaal partijen die zetels halen uit de districten. GL en CU zouden 3 zetels halen (allemaal van de nationale lijst) en D66, SGP en PvdD 1. Dat is een variant die nog steeds een vrij disproportioneel resultaat oplevert.

Stelsel_3_2
De Duitse Bondsdag wordt met een ander stelsel verkozen. Hierbij wordt het zetelaantal dat een partij krijgt bepaald op basis van proportionaliteit en de personele invulling bepaald door districten. De helft van 598 zetels wordt verkozen op basis van districten. Op Landesniveau wordt bepaald hoe de delegaties eruit zien. Daarom ontstaan er soms overhangmandaten, als een partij meer districten heeft gehaald in dat land als dat er zetels zijn.
Op basis van de data die we hebben kunnen we hier iets op variƫren: we volgen eenzelfde procedure, het zetelaantal wordt gebaseerd op basis van proportionaliteit en de personele invulling op basis van districten. Nu delegeren allebei echter 150 zetels. We delen Nederland in 10 districten met allemaal 15 afgevaardigden. Op basis van dit stelsel zijn er relatief veel overhangmandaten. CDA krijgt 50 zetels (+9), PvdA 40 (+7), VVD 25 (+4) en SP 29 (+4). Alle andere partijen halen evenveel zetels als nu; GL 7, CU 6, D66 3, SGP 2 en PvdD 2. Opnieuw zouden CDA en PvdA goed zijn een meerderheid (90 zetels).

De argumenten over betere band tussen kiezer en gekozenen in zo’n gemengd kiesstelsel vind ik niet zo interessant. Echter beide resultaten laten zien dat er wel iets anders kan ontstaan: door de uitslag een klein beetje disproportioneel te maken, kunnen er helderdere parlementaire meerderheden ontstaan.  Dat is misschien een beter probleem om de huidige instabiliteit op te lossen dan de invoering van een kiesdrempel.

Leave a Reply