Reshuffle!

Er wordt alom gespeculeerd over welke Nederlandse politicus naar Brussel zal gaan om een Europese functie te aanvaarden. Dat betekent dat er in Nederland een reshuffle zal moeten plaats vinden. De Britten hebben er net ook een gehad: een mooi moment voor vernieuwing in een kabinet op de helft van haar periode.

Er zijn drie kanshebbers voor een Europese functie lijkt het:

Exit Mark, Enter …

Het lijkt onwaarschijnlijk dat een Nederlandse liberaal President van de Europese Unie kan worden: immers geografisch en politiek ligt Rutte dichtbij de centrum-rechtse Luxemburger Juncker. Maar toch: een vertrek van Rutte zou een grote invloed hebben op de Nederlandse politiek. Het is sinds de1967 niet meer voorgekomen dat een premier tussentijds wisselt tussentijd wisselt zonder verkiezingen. Bovendien: Rutte zou opgevolgd moeten worden als VVD-leider. De logische keuze is dan de nummer 2 van de VVD, Edith Schippers, de minister van VWS. Maar we weten dat in partijen de vrouw vaak wordt overgeslagen: vraag dat maar aan Ank Bijleveld die zowel in 1998 als in 2010 toen het CDA haar leider verloor op #2 stond. En dat het oog valt op de nummer 3. Dat is Fred Teeven, die de VVD een heel nieuw imago zou kunnen om de concurrentie op rechts aan te gaan. Een directe opvolging als premier lijkt me onwaarschijnlijk: de roep om interne democratie in de VVD wordt steeds luider.

Waarschijnlijker is dat de VVD een lijsttrekkersverkiezing uitschrijft en tot die tijd een oudgediende zonder lange termijn ambities de positie van premier laat bekleden. De naam Ivo Opstelten gaat al rond.

Exit Frans, Enter …

Frans Timmermans is al jaren op zoek naar een mooie Europese functie. Eerder blokkeerde de PVV een benoeming tot Commissaris voor de Mensenrechten bij de Raad van Europa. Wie kan er dan minister van Buitenlandse Zaken worden? Lilianne Ploumen (PvdA) is dan een logische keuze. Zij is nu twee jaar minister van Ontwikkelingssamenwerking en Buitenlandse Handel. Zij moet dan opgevolgd worden als minister van OS. In het cluster buitenland van de PvdA zitten op dit moment veel nieuwe Kamerleden (Maij, Van Laar, Servaes) en Angelien Eijsink, woordvoerder defensie en al elf jaar Kamerlid en voorzitter van de commissie Buitenlandse Zaken. Ik geef de laatste van deze drie de meeste kans.

Een andere logische keuze is om de minister van Buitenlandse Zaken buiten het kabinet te zoeken. Twee namen komen dan op Bert Koenders, op dit moment hoofd van de VN missie in Mali en Frank van Heemskerk, op dit moment bewindvoerder bij de Wereldbank. Dat zijn wel mooie posten om op te geven om voor maximaal twee jaar minister van Buitenlandse Zaken te worden.

Exit Jeroen, Enter …

Nederland speelt het spel voor de eurocommissarissen altijd best goed. Geen open kaart maar juist zolang mogelijk wachten en dan met de ideale kandidaat komen. De positie van Olli Rehn is een hele invloedrijke. Dijsselbloem stundelde als voorzitter van de euro-groep eerder maar lijkt nu een stevige positie te hebben. Als Jeroen Dijsselbloem Eurocommissaris zou worden, dan betekent dat dit kabinet een van haar olliemannetjes verliest: Dijsselbloem was een van de zes architecten van dit kabinet.

Wie kan hem opvolgen? Ronald Plasterk staat te trappelen voor een serieuze portefeuille. Hij kan als minister van Binnenlandse Zaken worden opgevolgd door een vogelverschrikker of door een van de senatoren (De Vries of Ter Horst) die eerder die functie had. Maar Plasterk heeft zich een zwakke minister geoond die weinig heeft bereikt.

Lodewijk Asscher kan de functie ook op zich nemen. Hij was wethouder financiën in Amsterdam en bemoeit zich als vice-premier ook al intensief met de hoofdlijnen van het financieel-economisch beleid: en eerder waren ministers van financiën (Zalm, Kok, Bos) ook vice-premier. Asscher kan opgevolgd worden door Jetta Klijnsma, die op haar beurt weer ruimte maakt voor Mariëtte Hamer. Maar de functie van vice-premier en minister van financiën vereisen nu wel verschillende profielen voor de PvdA; een profilerende vice-premier kan geen verbindende minister van financiën zijn.

Dan is er minister Jet Bussemaker: wist anders dan Plasterk wel een meerderheid te vinden voor een grote hervorming. Ze zit als oud-staatssecretaris van VWS ook goed in andere grote spending dossiers. Als minister van OCW kan ze opgevolgd worden door de staatssecretaris van Landbouw en Natuurbeheer, Sharon Dijksma, die eerder staatssecretaris op dat departement was. Een van de gedeputeerden van de PvdA zou staatssecretaris kunnen worden, .

Maar dit zijn eigenlijk allemaal conservatieve keuzes: een minister een kleine promotie geven om een oudgediende minister te maken. De PvdA zou ook de vlucht naar voren kunnen nemen een prominente staatssecretaris meteen minister van Financiën maken. De ogen gaan naar Martin van Rijn, de staatssecretaris van VWS die hervormingen van de langdurige zorg door de Tweede en Eerste Kamer loodste. Daarmee kiest de PvdA voor een relatief nieuw gezicht, want Van Rijn had voor zijn staatssecretariaat geen politieke positie. Wederom zou ze opgevolgd kunnen worden door Hamer.

Of toch Ad?

Het geeft een boel hoofdbrekens: iemand uit het kabinet promoveren naar Europa. Daarom zou het kabinet het oog ook kunnen laten vallen op een PvdA-prominent buiten de Kamer. Koenders als hoge vertegenwoordiger bijvoorbeeld of en dat is misschien wel interessanter: Ad Melkert die een nieuwe Europese sociaal-economische visie voor de PvdA lanceerde.

Leave a Reply