Een verzoeknummer: naar aanleiding van mijn
vorige bericht over het Leidse stemgedrag vroeg oud-college Joost Berkhout
of ik mijn analyse ook voor Amsterdam zou kunnen draaien.
Verschilt het stemgedrag van de stadsdelen? En welke structuur ligt daar onder?
Je ziet het allemaal in het figuur hiernaast (aan klikken voor een betere
versie). Stadsdelen en partijen zijn in een zelfde ruimte gezet: hoe dichter
een stadsdelen bij elkaar liggen hoe meer het stemgedrag op elkaar lijkt. Hoe
verder partijen uit elkaar liggen, des te groter zijn de verschillen tussen
waar zij hun stemmen vandaan halen. In de horizontale dimensie is zo’n 55% van
het verschil in stemgedrag opgenomen, zo’n 24% in verticale dimensie. Samen
wordt dus 79% van de verschillen in stemgedrag in dit model opgenomen.
Het eerste wat opvalt is dat Amsterdam Zuid en de VVD samen vallen: 29% van de
VVD aanhangers stemmen in Zuid. Ook Red Amsterdam heeft haar kiezers met name
in Zuid (28%). Zuid is het rijkste stadsdeel en er wonen relatief veel autochtonen en westerse migranten. D66 kiezers komen onevenredig veel uit het centrum. Ook een rijk stadsdeel met weinig niet-westerse migranten. GroenLinks
krijgt bijzonder veel kiezers uit West (22%) en Oost (21%). Qua bevolkingssamenstelling en inkomen vrij gemeleerde wijken. En hiermee hebben we de rijkere delen van de stad gehad: de liberale partijen van links (GL), van het centrum (D66) en van rechts (VVD) zijn dus met name sterk in de wijken aan linkerkant van deze figuur. Klein puntje: wat nauwelijks opvalt aan deze kant van de figuur, omdat het zo klein is dat de mini-partij "De Groenen" met name sterk is in het "mini-stadsdeel" Westerpoort. Dat zal wel komen vanwege de aanwezigheid van de culturele vrijplaats "Ruigoord".
In het centrum van de figuur staan de SP en de PvdA. Veel SP kierzers wonen in West of Oost (samen goed voor 35% van de SP-kiezers). De PvdA is door de hele stad sterk maar staat het sterkst in Zuid-Oost (de Bijlmer) en Nieuw West. Arme stadsdelen waar veel Turken en Marrokanen wonen (Nieuw West) of Surinamers en Antillianen (de Bijlmer). De Partij voor de dieren staat in het midden van de figuur. De ChristenUnie doet het ook heel goed in Zuid-Oost en Nieuw-West waarschijnlijk vanwege de Christelijke migranten. Het CDA doet het het sterkst in Nieuw-West en Zuid. Amsterdam Noord ten slotte: dit het belangrijkste gebied voor lokale partijen als Trots maar ook Leefbaar, Tulpen voor Amsterdam en Amsterdam’s belang. In dit armere stadsdeel wonen relatief veel autochtonen.
Dus wat is de voornaamste scheidslijn die door Amsterdam heen loopt? De belangrijkste scheidslijn lijkt hier toch inkomen te zijn. Deze scheidslijn komt min of meer overeen met de horizontale dimensie: dit scheidt de liberale gedeeltes van de stad (Zuid van de VVD, het centrum van D66 en Oost en West van GroenLinks) van de rest van de stad, waar men met name voor volkspartijen als de PvdA, het CDA en populistische lokale partijen kiest. Hierbij moet worden opgemerkt dat in de gemeleerde stadsdelen West en Oost ook de SP het goed doet. De tweede scheidslijn scheidt de stad in links en rechts: GroenLinks, PvdA en SP aan de ene kant en VVD, D66, CDA en de lokale partijen aan de andere kant. Hierbij lijkt etniciteit een belangrijkere rol te spelen. Met name in de Bijlmer domineren deze partijen.