Wat de peilingen niet laten zien…

In het Nederlandse politieke spectrum zijn er grote verschuivingen zichtbaar: D66 is in enkele jaren van 3 zetels naar 21 gestegen, de vrije val van de PvdA lijkt geen onder grens te hebben. Maar er is een stabiele factor in Nederland: dat is het SGP. Sinds 2002 staat die partij in iedere peiling en iedere verkiezing op 2 zetels in de Tweede Kamer. Ik denk dat die stabiliteit op dit moment schijn is en dat er goede redenen zijn om aan te nemen dat het SGP nog wel eens een of meer zetels kan winnen.

Ik heb hiervoor twee aannames nodig:

  1. De SGP kan slecht worden gepeild;
  2. en ontevreden ChristenUnie stemmers moeten ergens heen.

Een peiling is niet zomaar een aggregatie van de mening van 1000 willekeurig geselecteerde Nederlanders. Zo wordt een peiling vaak uitgevoerd per telefoon of internet. Mensen die geen internet hebben, mensen die geen telefoon op nemen, of mensen die niet maatschappelijk betrokken genoeg zijn om drie vragen te beantwoorden. Orthodox Christelijke kringen vallen in twee van die drie categorien lijkt me: minder telefoons en minder internet. Daarnaast lijken orthodoxe Christenen ook in aantal categorieen zitten die zich moeilijk laten bellen (bv. grote gezinnen, die rond etenstijd te druk zijn voor enquetes) en minder internet hebben (ouderen). Dus het is heel moeilijk om orthodox Christelijke kringen goed te peilen. Daarom wordt daar vaak in een peiling om heen gebouwd. Zo kan er van alles gewogen worden. Maar doen moet je wel weten hoe groot je denkt dat zo’n partij ongeveer wordt. Dus is de schatting van het aantal SGP-stemmers gedeeltelijk geconstrueerd. Een andere aanvliegroute, is het  verhaal dat mij ooit door een SGP-campaigner is verteld: ze gebruiken daar geen peilingen omdat in de peilingen de 1.7% van de SGP altijd wordt gebruikt om de peilingen te ijken: is dat meer of minder dan klopt de peiling niet. Hoe dan ook: peilingen zijn een heel slecht middel om verschuivingen in orthodox Christelijk kring waar te nemen.

Daarnaast: er moeten ontevreden ChristenUnie stemmers zijn. De ChristenUnie is de junior partner in een onpopulair kabinet.

  • De ChristenUnie is de kleinste partner in een kabinet dat weinig klaar speelt. De ChristenUnie ministers spelen geen van allen de sterren van de hemel. Eerder worden hun namen geassocieerd met fouten en stilstand: Rouvoet weet de jeugdzorg niet op orde te krijgen, Huizinga stuntelt met de OV-chip kaart en van Middelkoop lijkt niet de leiding te hebben op het gebied van defensie. De beloften die de partij in 2006 maakte op het gebied van jeugdzorg en milieu zijn niet waar gemaakt.
  • De ChristenUnie moet heel wat slikken op ethisch gebied (abortus, euthanasie en homo-huwelijk), toch belangrijke thema’s: een moratorium op nieuw beleid werd er in 2007 afgesproken, maar onder tussen probeert de PvdA en met name de liberale oppositie toch aan die afspraken te zagen. Hoe dan ook, wat de achterban eigenlijk wilt: terug draaien van de wetgeving is niet gelukt.
  • Op de moeilijke culturele thema’s neemt de ChristenUnie een ambigue positie in: wel voor de Europese Grondwet, maar toch tegen Euroskeptische campagne voeren; en voor behoud van de Christelijke identiteit van Nederland, maar toch instemmen met het softe migratie- en integratiebeleid van de PvdA.

Het kabinet staat duidelijk onder druk: de peilingen laten grote verschuivingen zien vanuit de PvdA en het CDA richting de PVV. Maar er is een andere oppositiepartij met een anti-Islamitisch en Euroskeptisch geluid. Een partij die dit echter combineert met een Christelijke retoriek. Een partij die zich wel uitsprak tegen minaretten die bijdragen aan "gevoelens van vervreemding en van aantasting van de historische Nederlandse identiteit"; die net als de PVV meent dat de islam een bedreiging voor de rechtsstaat is. Maar ook een partij die zich nog steeds uitspreekt tegen homohuwelijk, abortus en euthanasie. De Staatkundig Gereformeerde Partij.

Maar die orthodoxe Christenen zijn toch zou trouw aan hun partij? Dat
is natuurlijk niet helemaal waar. De RPF en de GPV zijn juist ontstaan
uit splitsingen. Orthodoxe Christenen zijn met name trouw aan hun
principes, die in dit kabinet er niet goed uit komen.

Maar de ChristenUnie staat toch op winst? Inderdaad voorspellen de peilingen een lichte winst voor de ChristenUnie: maar een partij kan zetels verliezen aan de ene kant en winnen aan de andere kant: denk aan de VVD leeg getegen door Wilders maar nu opgevuld met ontevreden CDA’ers.

Er is dus goede reden om aan te nemen dat deze partij bij de komende Tweede Kamerverkiezingen gaat winnen. Niet veel 1 a 2 zetels. Maar toch: in de peilingen zie je de ontwikkeling niet, maar het zou best kunnen gebeuren.

Leave a Reply