The Square Root Parliament

Kent u  Ans Willemse-Van der Ploeg? Agnes Wolbert? Paul de Krom? Of Henk van Gerven? Alle vier Tweede Kamerleden. U kent ze niet, want het zijn niet de meest publieke figuren. In de grote fracties van het CDA, de PvdA, de VVD en de SP kan niet iedereen woordvoerder zijn over prominente onderwerpen. En dan is er een derde woordvoerder consumentenzaken nodig. Van de 150 kamerleden zijn er misschien wel 50 teveel: dat zorgt voor debatten met 12 woordvoerders over detail onderwerpen. Dat is niet goed voor de politiek.

Daarom zag ik wel wat in de oproep van AJ Boekestijn om terug te gaan naar 100 zetels. Gewoon de 50 kamerleden terug sturen naar de gemeenteraden, wethoudersposten en burgemeesterschappen van plattelandsgemeenten waar ze vandaan kwamen. Tot ik me realiseerde dat dat inhoudt dat die partijen die kleur en smaak geven aan de kamer daardoor zwaar geraakt worden: de PVV gaat terug naar 6, de CU terug naar 4 en D66 naar 2. Dat zijn al partijen die moeilijk hun woordvoerders naar alle debatten kunnen sturen, die moeilijk aan het sociale en parlementaire debat kunnen mee deel nemen. Dat betekent dat kamerleden als Barry Madlener, Tofik Dibi en Boris van der Ham nooit verkozen zouden worden.

Dus hoe kunnen we die twee belangen balanceren? Dat de kleine partijen niet geschaad worden door een verkleining van het parlement? En we toch een efficientere Kamer krijgen? Ik denk dat we de oplossing moeten zoeken in een wiskundige truuk die vaak wordt gebruikt om getallenreeksen af te vlakken: worteltrekken. Het verschil tussen wortel 2 en wortel 3 is groter dan het verschil tussen wortel 33 en wortel 34. Als we nou simpel weg partijen in plaats het precieze percentage zetels geven dat ze stemmen hebben, partijen een aantal zetels geven dat afhankelijk is van de wortel van het aantal stemmen (maal een factor om ervoor te zorgen dat er 100 zetels zijn), dan is het aantal saaie grijzen muizen en het aantal smaakmakende parlementarier zo in balans gebracht.

Ik vind overigens wel dat het aantal stemmen dat partijen hebben in de kamer evenredig moet blijven aan het aantal stemmen van de bevolking. Aangezien dat Nederlandse parlementariers eigenlijk altijd mee stemmen met hun fractie is er geen probleem: ook bijvoorbeeld in de Europese raad en de Duitse Bundesrat is er geen relatie tussen het aantal vertegenwoordigers en het aantal stemmen per (bundes)land. 

Sqrt_parliament
In het figuur hiernaast zie je een vergelijking: het huidige parlement met 150 zetels. Het model Boekestijn waarbij 50 zetels zo worden opgeheven. En het wortel-model. Blauw is de huidige Tweede Kamer. 41 zetels voor het CDA en 2 zetels voor de SGP.
Rood is het simpele 100 zetels model. Alle partijen gaan gelijk naar beneden: het CDA heeft 26 zetels, de PvdA 21, en D66 naar 2 en ChristenUnie naar 4. Groen is het wortel model: het CDA gaat naar 21, de PvdA naar 18. De SGP krijgt er zelfs een zetel bij (3), de PvdD zelfs naar 4. D66 krijgt er ook een zetel bij. De ChristenUnie en GroenLinks blijven gelijk, terwijl het CDA (-20) en de PvdA (-15) veel minder grijze muisen erbij krijgen.

Dus: Dag Ans, Agnes, Paul en Henk! Welkom Elbert, Bernd, Bert!

Leave a Reply