Deep Space Nine: kwaliteitsregressie

Ds9logo
Een half jaar lang heb ik Star Trek: Deep Space Nine (DS9) gekeken. Ik wil in een reeks blogs laten zien waarom Deep Space Nine zo goed is: deze gaat in op de vraag wat een individuele aflevering zo goed maakt.

Naast dat we iedere aflevering hebben bekeken hebben we ook aan iedere aflevering een cijfer gegeven. Een indruk: was het een goede of een slechte aflevering? Was hij zo-zo of geniaal? Van de 176 afleveringen hebben we dus een goed beeld. Het is echter ook wel een confronterend beeld van een serie die ik zo verschrikkelijk goed vind: ongeveer een kwart van de afleveringen krijgt een onvoldoende. Gemiddeld scoort een aflevering een 6.5. De afleveringen zijn redelijk gespreid (er is een standaard deviatie van 2.1 punt). De mediaan is 7, dat duidt er op dat er met name uitschieters naar beneden zijn. Ik had dus hoge verwachtingen voor de serie als geheel. En dat wordt misschien niet helemaal door alle afleveringen waar gemaakt. De vraag rijst: wat maakt een individuele aflevering goed?

Ds9
In figuur 1 kan je de ontwikkeling van ons oordeel over de serie zien. Blauw is ons oordeel over iedere individuele aflevering. Dat gaat van drie enen (Distant Voices, The Muse, en Extreme Measures) tot twee tienen (In the Pale Moonlight en Tacking The Wind). Rood is de trendlijn: het gemiddelde oordeel van vijf afleveringen. Deze laat zien dat er een zeker patroon zit in onze oordelen: er zit een stijging in het gemiddelde oordeel (van 4.9 gemiddeld voor het eerste seizoen naar een 7.5 in het zevende seizoen). Deze stijging is echter sterker in het begin dan aan het eind: de serie moet op gang komen, maar daarna blijft hij op het zelfde niveau. Zij het niet dat er een tweede ontwikkeling in het gemiddelde zit: dit fluctueert sterk. Waar de meeste seizoenen sterk beginnen, zaken ze daarna in, om vervolgens aan het eind weer goed te worden. De fluctuaties zijn sterker aan het begin dan het eind, daarnaast worden aan het eind de frequentie van de fluctuaties hoger. Je zou het geheel dus kunnen beschrijven als een wortelfunctie (de algemene, afvlakkende stijging) gecombineerd met een sinus, die naar het eind een kleinere amplitude en een hogere frequentie krijgt.

Stijging dus over de seizoenen: de serie wordt beter en consistent beter. De schrijvers komen er achter wat een aflevering van deze serie goed maakt en houden dit vol. Aan het eind van de serie zie je een veel grotere nadruk op het hoofdverhaal (de oorlog met de Dominion) en veel minder op kleine afleveringen die een eenmalig probleem of vijand introduceren. Maar er blijft wel een sterke trend binnen seizoenen: een soort mid-season-dip. Dat komt -volgens mij- omdat aan het begin en aan het eind de nadruk ligt op deze grote thema’s en op sterke afleveringen die je als cliffhanger naar het volgende seizoen doet verlangen en je daarvoor beloont. In het midden van siezoenen is schijnbaar meer ruimte voor zwakkere afleveringen. Het is overigens leuk om op te merken als je ons oordeel vergelijkt met dat van anderen, bv. van "alle" Star Trek fans op StarTrek.com of van een specifieke reviewer dat de trend over seizoen er niet is, maar binnen seizoenen wel is. De fans op StarTrek.com vinden eigenlijk ieder seizoen even goed, en deze specifieke reviewer vindt iedere seizoen even slecht. We zijn het er wel allemaal overeens dat er binnen seizoenen grote verschillen zijn.

Maar dat zegt nog niets over de kwaliteit van individuele afleveringen: er zijn wel hints, afleveringen die aan haken bij het grote plot doen het beter bij ons dan "problem-of-the-week" afleveringen. Je zou dus een statistische analyse moeten doen om te kijken welke eigenschappen van een afleveringen er toe doen. Ik heb 4 type effecten bedacht: in welk seizoen een aflevering zit, waar in dat seizoen, wie er in een gastrol optreden en in welk groter plot de aflevering past.

Harrens_theorem
Uit een regressie analyse blijkt dat er een zes variabelen een 41% van de variantie verklaart wordt door zes variabelen. Dit zijn: een dichtome die alle afleveringen verdeelt tussen de eerste vier seizoenen en de laatste drie. Dit heeft een redelijk grote invloed op de variantie (beta = .294). Daarnaast zijn afleveringen die onderdeel van Dominion arc aanzienlijk beter dan de rest (beta = .249). Met 49 aflevering is dit de grootste story arc van de serie. En dus ook de beste arc. Afleveringen waarin Gul Dukat voor komt zijn ook aanzienlijk beter dan afleveringen zonder hem, (beta = .219). Hij is met 33 afleveringen een van de belangrijkste gastrollen, maar dus ook een van de beste karakters. Opvallend is echter dat een belangrijke verklarende variabele de aanwezigheid van het hoofdpersoon Kira Nerys in de serie. Zij mist maar in 3% van de afleveringen, maar deze afleveringen zijn allemaal uitermate slecht. Dus is er een tamelijk sterke relatie tussen haar aanwezigheid en de kwaliteit van een aflevering (beta = .217). De andere belangrijke story arc, over de goden van Bajor, heeft ook een grote positieve invloed op de kwaliteit van individuele afleveringen (beta = .165). Deze arc bestaat overigens maar uit 8 afleveringen. Maar dit zijn allemaal top afleveringen (gemiddeld 8.1). Ten slotte de midseason dip, een variabele die kijkt hoever een aflevering staat van de middelste aflevering. Hieruit blijkt dat afleveringen aan de uiterste van een seizoen stukken beter zijn dan aan die van het midden van het seizoen (beta = .149).

Dukat_and_kira_art_2
Dus wat maakt een individuele DS9 aflevering zo goed? Dat is de
ontwikkeling die de serie doormaakt door de seizoenen heen en binnen
een seizoen. Dat zijn de story arcs (de oorlog met de Dominion en de verhaallijn rond de goden van Bajor). En de personages Kira Nerys en Gul Dukat. Deze
laatste vier factoren laten goed zien wat volgens mij de kern van de
kwaliteit van de serie is: de sterke karakters en de sterke langlopende verhaal lijnen. Dukat verbindt als karakter de belangrijke story arcs: hij was
Cardassiaans heerser over Bajor, hij werd voor de Dominion heerser over
Cardassia en hij was uiteindelijk de vertegenwoordiger van de Duivels
van Bajor. Kira is een van zijn belangrijkste tegenspeelsters: zij verzette zich als Bajoraans verzetsstrijder tegen hem, zij moest met hem samenwerken toen de Dominion DS9 bezette en zij is juist een trouw gelover in de Goden van Bajor. 

Leave a Reply