Het is een prachtig programma, dat nieuwe Europese programma. Ik had toen ik ‘m als partijraadslid zag mijn twijfels over de indeling: wetenschap & milieu samen in een hoofdstuk, klimaat & ontwikkelingssamenwerking samen in een ander maar bij de tweede lezing vind ik het eigenlijk wel hip & innovatief. Ieder hoofdstuk begint met een droom beeld voor Europa. Waar ik in het beginselprogramma die droombeelden nogal makkelijk sleets vond is zijn deze wel inspirerend. De voorstellen die er in zitten gaan van radicaal & revolutionair tot klein maar inspirerend.
Om te kijken of er nog wat te amenderen was bladerde door het oude programma -of we niet erg verrechtst waren- wat schetst mijn verbazing: een aantal voorstellen komt linea recta uit het oude programma. Dat betekenen dat we niets hebben bereikt in de laatste jaren of dat we een vaste koers hebben ingezet in 2004. Laten we het maar op het laatste houden. Een klein voorstel miste ik overigens: het bevorderen van de dubbele nationaliteit, juist omdat mensen vaak een transnationale identiteit hebben.
Er zijn natuurlijk altijd dingen waar het programma DWARSer zou kunnen zijn. Je zou internationale treinen door een Europees Spoorweg bedrijf kunnen laten rijden. Of intracontinentale vluchten kunnen verbieden. Maar misschien is dat te DWARS.
Daarnaast zijn er een klein aantal dingen die we niet bevallen, bv.: "De enige voorwaarde voor gezinshereniging is dat de aanvrager in de EU voldoende inkomen heeft om het gezin te onderhouden." Stonden we niet op de barricaden toen Verdonk een paar geleden hetzelfde voorstelde?
Er zijn eigenlijk maar twee dingen die me echt dwars zitten:
Sociaal-Economisch. Er wordt te weinig gedaan om een Europees sociaal minimum vast te stellen, om te voorkomen om te voorkomen dat Polen zich gedwongen voelen om onder verschrikkelijke omstandigheden in Nederland te komen werken. Ook wordt er te weinig gedaan om Europese belastingen te harmoniseren. Om een ratrace naar beneden te voorkomen zullen er Europese minimumbelastingniveaus moeten komen.
Vredespolitiek. Het tweede thema dat mist is conflictpreventie. Er wordt in de paragraaf over buitenlands beleid gepraat over militaire interventie maar niet over conflictpreventie of vredesopbouw. Ik weet niet of het nodig is nu het ook in het beginselprogramma is vastgesteld, maar de voorwaarde voor interventie zijn in dit programma overigens flinterdun.
Ten slotte: echt dromen over Europese instelling kan natuurlijk niet meer na het referendum. Want de Europese droom van de conventie werd een echte nachtmerrie in de verschillende referenda. Maar ik vind de institutionele paragraaf (over parlement en commissie) te weinig bevlogen en niet inspirerend genoeg. Een voorbeeld: waarom zouden we de Europese raad samen stellen uit regeringsleiders, waarom niet uit afgevaardigde van nationale parlementen, immers het gaat hier om een wetgevende vergadering. De controle van regeringsleiders door nationale parlementen is eigenlijk nooit bevredigend. Als het parlementariers zijn en geen ministers in de Europese raad, dan kunnen de parlementariers zelf direct verantwoording afleggen aan de kiezers.