Waar ik razend positief was over Adam Curtis‘ The Trap, over positieve en negatieve vrijheid, ben ik helemaal weggeblazen door zijn The Power of Nightmares over islamisme en neoconservatisme.

Feilloos legt Curtis de link tussen de onzinnige oorlogsretoriek en gevaarlijk angstpolitiek van de neo-conservatieven onder Reagan en Bush. Zijn centrale stelling: de Amerikaanse neo-conservatieven hebben hun eigen vijand in de vorm van Osama bin Laden gecreeerd. Niet alleen door de Mujahedin in de jaren ’80 te ondersteunen maar met name door de individuele terroristen achter 9/11 te behandelen als een organisatie "Al Qaida". Al Qaida is, volgens Curtis, geen organisatie, maar een naam die de Amerikanen hebben gegeven aan een los netwerk rond Bin Laden, om hem te kunnen vervolgen en te kunnen demoniseren.

Het controversiele onderdeel is echter dit: de Amerikaanse neo-conservatieven zijn zich hier bewust van. Het is een nobele leugen. Geinspireerd op de filosofie van Leo Strauss meende zij dat om de Amerikaanse samenleving te verenigen een heldere vijand nodig was. Tijdens de Koude Oorlog waren dat de Russen (de neo-cons waren de aanstichters van de Evil Empire-doctrine van Reagan). Nadat ze die hadden `overwonnen´ was een nieuwe vijand nodig. De neo-conservatieven hebben 9/11 aangegrepen om van Al Qaida de nieuwe vijand te maken. Politici kunnen hun kiezers alleen nog maar binden door angst en niet door hoop. Een angst die zij zelf niet hebben, maar die zij de burgers aan praten.

Ook in een ander aspect komt de nobele leugen mooi terug bij de Neo-Conservatieven. De niet-religieuze, joodse, liberaal-Christelijke neo-conservatieven hebben zich vanaf de jaren ’80 verbonden met de Evangelische kerken. Niet alleen voor electorale steun, maar met name omdat ze, meenden dat geloof en gedeelde, absolute, moraal een belangrijke bindende factor zijn in een samenleving.

Maar het gaat verder: de neocons zijn uiteindelijk gaan geloven in hun eigen leugens over het gevaar van de USSR, Al Qaida en de rol van het geloof. Dit is een belangrijk aspect van de nobele leugen van Plato. Het komt ook terug in George Orwell‘s 1984, waar uiteindelijke de regerende elite zich in stand houdt door een nutteloze oorlog. Enerzijnds weten ze dat de oorlog alleen maar dient om de staat in stand te houden en anderzijds geloven ze dat het een rechtvaardige oorlog is tegen een echte vijand:  Doublethink.

Hier is het eerste deel op youtube.