Goodbye Buitenweg!

Vanochtend in de Volkskrant kondigt Kathalijne Buitenweg haar vertrek aan. Ze zal in 2009 niet terug keren naar het Europees Parlement. Maar ze ambieert ook geen andere politieke functies. Ze zegt dat ze een functie bij een NGO ambieert of in de journalistiek.

Ik kan hier natuurlijk een hele lofzang beginnen over Kathalijne: over wat ze bereikt heeft in Europa op het gebied van antidiscriminatiewetgeving; over haar gepassioneerde verdediging van onze grondrechten; over hoe zij, als een van de weinige landelijke politici, goed om gaat met de partijraad; over hoe mooi het is dat er GroenLinks politici zijn die de daad bij het woord voegen en dus vegetarier zijn; over hoe zij vaker dan Tweede Kamerleden haar gezicht op DWARS-bijeenkomsten laat zien; over hoe zij als een van de weinige landelijke GroenLinks politici slim het web gebruikt door regelmatig haar goed geschreven weblog bij te houden; over haar prachtige blauwe ogen.

Maar niets van dat. Er is  denk ik dat er veel interessantere vraag is: wat het effect van haar keuze is op de opvolgingskwestie van GroenLinks is.

Buitenweg’s CV leest als een oploop naar een politieke carriere. Ze was op 15 jarige leeftijd lid van het bestuur van de Nivon. Vervolgens wordt ze tijdens en na haar studie actief in de internationale jeugdbeweging. Ze is in die tijd slapend lid van de PvdA. Vervolgens gaat ze over naar GroenLinks. Ze werkt ze drie jaar bij GroenLinks in het Europees Parlement als medewerker en dan daarna als medewerker van GroenLinks in de Tweede Kamer.

Dan maakt ze in 1999 de sprong naar de politiek. Ze wordt lid van het Europees Parlement, en 2004 zelfs zeer onverwacht lijsttrekker. Ze voert GroenLinks aan in de Europese verkiezingscampagne, en neemt vervolgens ook een prominente plek in de campagne voor de Europese grondwet. Ze behoort daarmee tot de absolute top van GroenLinks. In 2006-7 is ze lijstduwer, neemt ze actief deel aan de verkiezingscampagne en is ze lid van de Commissie van Ojik-I. Ze neemt vervolgens naast haar eigen thema’s antidiscriminatie/burgerlijke vrijheden ook een milieu portefeuille op zich in het Europees Parlement.

Alles duidde er op dat ze na 2009 wilde door stoten tot de Haagse politiek: ze is bezig haar portefeuilles uit te breiden om all-round politica te worden; en ze heeft haar sporen verdient binnen de partij door haar deelname in campagnes en commissies.

In de wandelgangen waar ik kom (dat is dus in de kelders ver onder de absolute top) wordt er regelmatig gespeculeerd over de opvolging van Halsema. De naam van Buitenweg valt daar regelmatig: dat is gezien haar loopbaan dus ook niet raar.

Maar ze geeft nu aan geen verdere politieke carriere te ambieren. Daarmee is het aantal mogelijke opvolgers van Halsema sterk beperkt. Er is een toffe limburger, die wel eens die ambitie heeft uitgesproken, maar zich ook heeft terug getrokken. Voor rest is het ijzig stil rond de opvolging. Naast Buitenweg vertrekken in 2009-10 veel prominente GroenLinks gezichten (Lagendijk, Van Gent, Vendrik). De Tweede Kamer, maar ook de Eerste Kamer fracties bestaan dan grotendeels uit relatieve beginners, die stuk voor stuk ook niet onproblematisch binnen de partij liggen. Dus zal het talent buiten Den Haag of Brussel gezocht moeten worden. Misschien een lokaal/regionaal politicus? Of een een prominent uit een NGO? Een (oud-)partijbestuurder?

Laat ik hier twee interpretaties van de gang van zaken geven. De een wat cynischer dan de ander:

  1. Halsema wilt door. Alhoewel ze bij de verkiezingen in 2006 in een interview in de Volkskrant heeft gezegd dat ze  "niet wilde plakken aan het pluche", gaf ze in een recent interview op Het Gesprek aan door te willen gaan. Ze zou het congres dan om dispensatie moeten vragen, omdat het van de regelementen niet mag. Dat kan dan alleen als het congres het gevoel heeft dat there is no alternative. Een potentiele concurrent zal dus niet gewaardeerd worden, want die dwarsboomt de ambities van Halsema. Buitenweg begreep dit en heeft haar conclusies getrokken.
  2. Niemand binnen GroenLinks houdt zich bezig met de opvolgingskwestie. Er is geen lange termijn strategie. Kamerleden staat vrij om zelf hun eigen ambities te uiten, maar niemand heeft eigenlijk de ambitie voor de zwaarste en machtigste plek. Een halfjaar voor de verkiezingen moet er toch een lijsttrekker gevonden worden. Het landelijk bureau organiseert een doldwaze Idols-achtige internetvoorverkiezing waar je kan stemmen per SMS, maar er staan geen kandidaten op. Prominente talenten slaan allemaal hun eigen pad in. Halsema, die eigenlijk ook niet door wilt, voelt zich toch gedwongen het nog een keer te doen.

Eigenlijk stemmen beide scenario’s mij weinig vrolijk…

Leave a Reply