Het beginsel van historische parallellen

Gisteren was de laatste vergadering van het toekomstproject. Er bekroop mij het gevoel dat ik ´t allemaal al kende. Het deed me allemaal denken aan de mislukking van het beginselprogramma van 2001 van de PvdA, dat ik "toevallig" net had onderzocht voor mijn scriptie.

In het voorjaar van 1998 werd een commissie samengesteld  die zich bezig moest houden met de beginselen van de PvdA. In de commissie zat niemand van de partijleiding, niet de partijvoorzitter, niet de fractievoorzitter of de premier. In oktober van 1998 publiceerden zij een rapport "de rode draden van de sociaal-democratie". Het stuk was bedoeld als discussie stuk. Het stuk geneerde wat kritiek, met name omdat het over allerlei maatschappelijke trends maar een beetje over babbelde, de verhouding tussen verschillende idealen besprak en vervolgens geen keuzes nam, maar wist de gemoederen in de partij niet los te maken. Vervolgens heeft het partijbestuur van de PvdA opdracht gegeven aan dezelfde commissie om een beginselprogramma te schrijven. Het stuk dat ze in 2000 publiceerde heette "Tussen droom en daad". Onmiddelijk kwam naar voren dat niet de hele commissie achter het nieuwe stuk stond: publiekelijk namPaul Kalma, hoofd van het WBS en bekende luis in de pels, afstand van het stuk. Hij vond dat in het stuk te weinig nadruk lag op de relatie tussen de overheid en de markt. Het ontwerp beginselprogramma werd slecht onvangen door het partijkader en buiten de PvdA en uiteindelijk in 2001 afgewezen door het partijcongres. (Voor een mooie samenvatting van de gebeurtenissen zie Tromp, 2002)

Het vereist maar weinig veranderingen en het is de situatie van GroenLinks nu: in de commissie zit ik, maar in de schrijversgroep alleen Bram, Bart en Henk; het slecht besproken discussiestuk, dat teveel kabbelde en te weinig keuzes maakte heette "de idealen van GroenLinks"; het beginselprogramma dat (nog) niets zegt over de relatie tussen overheid en markt, ligt in concept voor me; overigens de relatie tussen markt en staat is juist een thema dat werd aan geagendeerd door luis in de pels Leo, die daarover een speciale, drukbezochte, discussie avond heeft georganiseerd; wij zijn als commissie gister op de vergadering door schrijversgroep al min-of-meer al van de verantwoordelijkheid ontslagen ons openlijk achter het stuk te scharen, `want het zou toch niet lukken om ons in meerderheid achter het stuk te krijgen´ -als je al niet verwacht dan een commissie van 15 man zich er achter schaart waarom dan wel een partij met ruim 20.000 leden-. Het congres waarin het stuk besproken zal worden is gepland voor 22 november. Het moge de lezer duidelijk zijn wat ik vrees dat daar gaat gebeuren.

Wat ook opvalt is dat de partijtop, de fractie, de handen al lang lijkt te hebben terug getrokken van het hele toekomstgebeuren. Femke Halsema is zelfs zelf bezig met haar eigen "alternatieve aanvliegroute" voor GroenLinkse idealen, haar eigen manifest over consumptie. Toen ik begon aan mijn scriptie vertelde Ruud Koole, voormalig voorzitter van de PvdA en mijn scriptiebegeleider, mij, dat als hij een ding had geleerd van de geschiedenis van de sociaaldemocratische beginselprogramma´s voor het schrijven van het programma van 2005 dat was dat je als je de partijtop niet commiteert aan het stuk, je al de moeite voor niets hebt gedaan.

Er is echter een verschil tussen het GroenLinks en de PvdA: het moet allemaal supersnel, maar de schrijversgroep heeft nog twee weken om het stuk bij te sturen, om een beter, scherper, helderder beginselprogramma te schrijven dat in gaat op al de thema’s, die er toe zullen doen voor linkse, groene, vrijzinnige en kosmopolitische politiek.

Leave a Reply