Verkiezingen in Belgie

(Eer)gisteren waren er in Belgie verkiezingen. Grofweg kun je zeggen dat de Liberalen en Socialisten verloren en de Christen-Democraten en Groenen wonnen. Er zijn twee dingen opmerkelijk aan Belgische verkiezingen die ik hier uiteen zal proberen toe te lichten: het kiesstelsel en het partijenstelsel.

Belgie heeft een evenredig kiesstelsel in meerdere districten. Deze districten zijn op het niveau van de provincie. In iedere provincie is een aantal zetels te verdelen, dat afhangt van de grootte van de provincie. Deze zetels worden evenredig verdeeld. Dit systeem zorgt ervoor dat als kleine partijen het relatief goed doen in kleine districten zij hier geen zetels van krijgen. Zo haalde Groen! in het kleine district Leuven (met 7 zetels) 8% van de stemmen (bij een landelijk gemiddelde van 4%) maar hield hier geen zetels aan over. Partijen die minder stemmen halen dan kiesdrempel in het grootste district zijn sowieso kansloos.

De vraag rijst wat er zou gebeuren als we in Nederland zo’n kiesstelsel zouden invoeren. Ik heb er aan zitten rekenen. We zouden de volgende uitslag hebben:
CDA – 50 zetels
PvdA – 40
SP – 27
VVD – 22
PVV – 6
GL – 3
CU – 2
D66 – 0
PvdD – 0
SGP – 0
De grotere partijen profiteren en de kleinere partijen zijn de dupe. GroenLinks zou twee zetels halen in Noord Holland en een in Zuid Holland: de twee grootste districten. Er is in Nederland echter nog een  perverser gevolg. Omdat Nederland meer en soms kleinere provincies heeft en een gefragmenteerder partij systeem, dan in Belgie, onstaan er een soort "rotten boroughs": provincies waar maar een partij de kiesdrempel haalt. Dat zijn Groningen en Drenthe voor de PvdA en Zeeland en Flevoland voor het CDA. De hypothesische volledige uitslag per provincie, staat hier

Over het partijenstelsel in Belgie zou je grofweg drie dingen kunnen zeggen. Ten eerste het kent veel scheidslijnen: tussen links, midden en rechts, tussen katholiek en seculier en tussen pro-Waals via pro-Belgisch tot pro-Vlaams. Ten tweede zijn er heel veel partijen (als ik goed tel zijn er 18 partijen verkozen in de Kamer of de Senaat). Maar deze werken sterk samen gedwongen door de hoge kiesdrempel: in Vlaanderen werken de Christen-Democraten samen met de conservatieven regionalisten, het Vlaams Belang met een anti-cordon liberale partij, de Liberalen met links-liberalen en rechts-liberalen, en de socialisten met de linkse regionalisten. De Groenen deden het alleen, ze weigerden samen te werken met de socialisten. Ten derde zijn er sterke verschillen tussen het conservatieve Vlaanderen en het progressieve Wallonie. Linkse partijen deden het verschrikkelijk slecht doen in Vlaanderen. 20% van de zetels is voor partijen links van de Nederlandse PvdA en 80% is voor partijen rechts daarvan. Wallonie is dat 45%/55%. In Nederland is ook dat ongeveer 45%/55%.

Als je de Vlaamse naar de Nederlandse situatie zou omrekenen zou je de volgende uitslag krijgen (van links naar rechts):
Lijst Hilbrand Nawijn (Vlaams Belang): 30 zetels
Partij voor de Vrijheid (Lijst Dedecker): 10
CDA samen met Marco Pastors (CD&V/NV-A): 46
VVD (Open VLD): 29
PvdA-D66 (SP.A-SPIRIT): 25
GroenLinks (Groen!): 10
Geen slechte score voor de Groenen maar voor de rest een grote verschrikking! Van de 150 zouden er 35 zetels voor links zijn, 75 gaat naar centrum-rechts en 40 gaat naar (extreem-)rechts.

Al met al: als je over de grens kijkt, ben je blij dat je het relatief progressieve Nederland woon met het meest proportionele kiesstelsel mogelijk. Ik geloof dat ik ga emigreren naar een andere planeet …

Leave a Reply