Evenredig verdelende referenda

Ik ben zelf geen fan van referenda zoals ze nu worden gebruikt. De vraag is vaak ben je ergens voor of tegen en dan legt de meerderheid (50%+1) de wil op aan de minderheid. Om dezelfde reden zijn referenda ook niet geschikt voor vraagstukken van verdelende rechtvaardigheid, mijn eigen interesse. Want dan zal de rijkste of armste 50%+1 zich inspannen om de andere 50%-1 arm te houden of geld af te nemen.

Er is een andere manier om referenda te gebruiken. Stel een land vindt een grote bodemschat. Aardgas bijvoorbeeld. Een overheidsbedrijf gaat dit delven en verkopen. De prijs wordt bepaald door de wereldmarkt, dus maakt het bedrijf winst. De vraag is nu wat er met de winst moet gebeuren. Je zou dit in een referendum aan de bevolking kunnen vragen. Iedere burger stemt voor die uitgave van het geld die zij het belangrijkst vindt. Vervolgens wordt dit opgeteld en wordt het geld evenredig uitgegeven (in zelfde percentages het geld uitgegeven, als de stemmen zijn uitgebracht). Uiteindelijk wint iedereen, want iedere stem bepaalt de bestending van het geld.

Politieke partijen bepalen de mogelijkheden: De conservatief liberalen zullen ervoor pleiten het geld te gebruiken voor een algehele belastingverlaging (“een winstuitkering voor iedere burger”). Sociaal-democraten zullen ervoor pleiten het geld te steken in een infrastructuur- en industriele ontwikkelingsfonds (“investeren in de toekomst”). Progressief liberalen pleiten voor investering in een onderwijs- en onderzoeksfonds (“investeren in de toekomst”). Christen-democraten willen het geld gebruiken om de staatsschuld af te lossen om zo het land klaar te maken voor de vergrijzing (“investeren in het verleden”). Groenen zullen twijfelen tussen het opkopen van CO2-uitstootrechten op de emissiemarkt om zo de mileuschade van het gasverbruik te niet te doen of het geld steken in een ontwikkelingssamenwerkingsfonds (“wij hebben geen recht op onze grondstoffen, die zijn van de hele wereld”). De burgers stemmen. Voor iedere 1% uitgebrachte stem wordt 1% van de winst in een bepaald fonds gestort.

Zo kan je directe participatie van alle burgers combineren met invloed voor minderheden en besluitvorming over verdelingsthema’s.

Leave a Reply