voorpublicatie

Alle leden van de commissie project 2008/toekomst.groenlinks/project beginselen, partijdemocratie en strategie/Van Ojik-II is gevraagd om input te leveren voor de aankomende discussie. Ik heb er mij ook op toegelegd zo’n stuk te schrijven, sterk vanuit mijn perspectief als coordinator van de commissie politieke vernieuwing van DWARS: de vraag wat kan GroenLinks leren van DWARS?

Het stuk is bijgevoegd voor geinteresseerde GroenLinksers/DWARS’ers. Alle commentaar is welkom en zal verwerkt worden in de uiteindelijke versie!

Ik heb aan het verzoek van Reinout (open formaat!) als volgt uitvoering gegeven. Het stuk staat nu integraal hieronder:

DWARSe beginselen en GroenLinkse diversiteit

Soms is jeugd haar tijd ver vooruit. Zo ook DWARS: terwijl binnen GroenLinks het debat over de beginselen nog steeds moet los barsten, heeft DWARS haar beginselmanifest in 2006 al gewijzigd. Ik zal hier kort uitleggen hoe en waarom het DWARS beginselmanifest gewijzigd is om vervolgens uit te leggen hoe dit zich relateert tot de beginseldiscussie binnen GroenLinks.

In augustus 2005 wijzigde DWARS op advies van een commissie bestuurlijke vernieuwing radicaal haar statuten. Deze commissie raadde het bestuur ook aan om een commissie politieke vernieuwing in te stellen die kritisch zou gaan kijken naar het pas vier jaar oude “manifest voor een betere wereld” van DWARS. Dat had in de gesprekken van deze commissie veel stof op doen waaien. In december 2005 werd de commissie door het congres benoemd, er in zaten een aantal prominente DWARS’ers (oud-bestuursleden en woordvoerders) waaronder ikzelf. De commissie voerde in de lente van 2006 een groot aantal gesprekken met DWARS’ers over hun idealen. Uit deze gesprekken werd een aantal voorstellen tot wijziging van het beginselprogramma gedestileerd. Deze werden op het congres van September 2006 aangenomen. Overigens behoorden wij waarschijnlijk tot een kleine minderheid van GroenLinks’ers, die niet blij waren dat dankzij de motie van Femke Halsema het kabinet Balkenende was gevallen: door de vervroegde verkiezingen werden wij gedwongen om onze deadlines met 3 maanden te vervroegen naar september 2006. De belangrijkste conclusies van onze gesprekken en daardoor inhoud van onze wijzingen waren:
• DWARS’ers verschilt sterk van mening over wat zij als centrale DWARSe waarden beschouwen: sommigen mensen stellen solidariteit centraal, anderen denken dat het woord “vrijheid” het hele beginselprogramma kan vervangen, weer anderen stellen duurzaamheid centraal of vrede of democratie. Het is onmogelijk om hier tussen te kiezen. Daarom moet DWARS meerdere idealen centraal stellen en haar interne pluriformiteit benadrukken.
• vrijheid, diversiteit en vrijzinnigheid moeten een grotere rol binnen het DWARS programma krijgen. Ook zou er een sterkere nadruk gelegd moeten worden op diversiteit en cultuur.
• het vorige programma is op sommige punten erg radicaal, dogmatisch en negatief. In plaats daarvan zou het programma een idealistische optimistische vrolijke en niet dogmatische toon moeten hebben. DWARS moet niet een blauwdruk hebben voor de toekomst, maar moet voortdurend op zoek gaan naar vernieuwende ideeën en creatieve oplossingen.
Vanuit dit perspectief zijn wijzigingen op het beginselmanifest voorgesteld. De belangrijktste wijziging zit in de inleiding. De centrale paragraaf van de nieuwe inleiding is:

DWARS stelt niet één ideaal centraal, maar meerdere: deze diversiteit aan idealen is een reflectie van de diversiteit binnen DWARS. DWARS koestert haar eigen diversiteit, is niet dogmatisch, en zet zich actief in voor vrolijke, creatieve en vernieuwende ideeën.

Vervolgens stelde DWARS vijf idealen centraal: duurzaamheid, solidariteit, vrijheid, vrede en democratie. Deze idealen waren allen vertegenwoordigd in de gesprekken die we gevoerd hadden, maar vinden ook hun basis in de geschiedenis van DWARS en GroenLinks, die sterk verbonden is met de milieubeweging, de vakbondsbeweging, allerlei emancipatiebewegingen, de vredesbeweging en de democratiseringsbeweging van de jaren ’60, ’70 en ’80.
Het nastreven van meerdere idealen is geen teken van zwakte. GroenLinkse politiek is keuzes maken tussen verschillende idealen, op zoek gaan naar synergie tussen die idealen maar ook oog hebben voor het feit dat kiezen voor een ideaal in een bepaald geval, negatieve gevolgen kan hebben voor een ander nastrevenswaardig ideaal. Dat houdt in dat GroenLinks en DWARS genuanceerde politiek voeren en voortdurend kijken hoe je in een bepaalde situatie je eigen idealen toepaste en aan elkaar verbindt. Dit leidt niet tot grijs pragmatisme maar tot het voortdurend streven naar innovatieve en creatieve oplossingen. Ik voel me in deze opvatting ondersteund door Dick Pels, die bij een lezing op het laatste DWARS congres opmerkte dat het nastreven van een enkel ideaal niet goed is omdat ieder ideaal een zelfkant heeft, te ver door kan slaan. Je zou dan meerdere idealen moeten na streven om deze in balans te houden: om er voor te zorgen dat solidariteit duurzaam is en democratie oog heeft voor diversiteit.

Ik verwacht, en gezien het debat binnen GroenLinks is dat geen rare verwachting, dat wij als toekomst.GroenLinks-commissie evenveel meningen binnen GroenLinks gaan vinden als binnen DWARS. Er zijn mensen die streven naar een sociale volkspartij, anderen naar een kosmopolitische en tolerante emancipatiepartij, weer anderen zullen op zoek zijn naar de enige groene partij van Nederland. Een teken van de diversiteit binnen GroenLinks is te vinden op de site www.150volksvertegenwoordigers.nl. Hier krijgen alle Tweede Kamerleden de kans om iets over zichzelf te vertellen. Waar alle SP’ers zich zelf “socialist” noemen (en een groot deel Jan Marijnissen noemt als grootste politiek denker) noemt de ene GroenLinkser zichzelf sociaal-ecologist (Wijnand Duijvendak), de ander zich progressief liberaal (Mariko Peters), een derde zich sociaal-liberaal (Naima Azough) of libertijn (Tofik Dibi) en Ineke van Gent noemt zich zelf “socialist”. Dit is een prachtige verscheidenheid.

Ik denk dat er binnen het toekomst.groenlinks-project ruimte moet zijn voor de bestaande diversiteit binnen GroenLinks en dat ook het uiteindelijke eindproduct deze diversiteit moet reflecteren. Ruimte voor mensen die de nieuwe “liberale” koers toe juichen en voor mensen die er skeptisch tegenover staan, ruimte voor vrijzinnige GroenLinkers en voor groene, socialistische en pacifistische GroenLinkers. Voor mensen wiens hart ligt bij de ontwikkeling van de armste landen, die zich zorgen maken over de gevolgen van klimaatverandering en diegne die zich inzetten voor vluchtelingen. Een nieuw (mogelijk) beginselprogramma van GroenLinks zal dezelfde geest ademen als het DWARS beginselmanifest: divers en niet-dogmatisch.

Leave a Reply