Waarom TOS slechte SciFi is III: bad values

Deze zomer heb ik The Original Series van Star Trek gekeken. Dat was een ontnuchterende ervaring. Waar ik had verwacht dat de eerste serie elementen zou hebben van wat ik de kracht van Star Trek vind, bleek het een verschrikkelijk drama te zijn. Ik wil in vijf blogs de serie doornemen: eerst kritisch reflecterend op de plots, de karakters en de waarden van de serie; daarna kijkend naar wat de serie wel het kijken waard maakt.

Met slechte scripts en slechte persoonlijkheden maak je een slechte serie, maar met een serie die zulke sterke morele presenties heeft en dan vervolgens volslagen verkeerde moraal verkondigt maak je een verschrikkelijk gedrocht.

Moral Inconsistency

Als eerste is er het morele probleem van inconsistentie. In Return of the Archons introduceert TOS de prime directive. Deze regel houdt in dat Star Fleet zich niet mag bemoeien met de ontwikkeling van planeten die nog niet in de ruimte kunnen reizen. Dat klinkt redelijk omdat zulk contact de ontwikkeling van de bevolking van die planeet sterk kan beïnvloeden. De regel gaat er vanuit dat Star Fleet geen god moet spelen en niet moet proberen haar regels op te leggen aan andere samenlevingen. Het geldt als een van de fundamentele regels van de Federatie.

In diezelfde aflevering breekt Kirk de prime directive. Zijn reden is dat de samenleving van de planeet die ze die aflevering tegenkomen ‘stil’ zou staan. Dat rechtvaardigt volgens Kirk de inbreuk van de regel. Een uitermate curieuze interpretatie van die regel. Bovendien is het een schending van het onderliggende beginsel van de prime directive. Kirk legt het idee dat een samenleving zich zou moeten ontwikkelen op aan de Archons. En dit zelfde plot wordt letterlijk herhaald in The Apple: een vredige, gelukkige ‘stilstaande’ samenleving moet worden opgeschud om zich maatschappelijk te ontwikkelen.

Ik zeg niet dat de Prime Directive een goede regel is. Het enige dat ik zou stellen is dat als je moreel principe introduceert je niet meteen die regel zou moeten overtreden. Maar de serie die de Prime Directive introduceert, laat de hoofdpersonen in ten minste tien (10!) keer die regel schenden. Dan is het geen fundamentele regel van de Federatie maar een vriendelijk advies.

Moral injustice

Maar op een punt wordt het nog erger: als de hoofdpersonen regelrecht de verkeerde moraal gaat uitdragen. Dit thema is zichtbaar in Errand of Mercy. In die aflevering komt crew van de Enterprise de Klingons tegen op een planeet met een vredige bevolking die in de middeleeuwen is blijven steken. De hele aflevering lang probeert Kirk de bevolking aan te moedigen om het conflict aan te gaan met de Klingons. Dat is natuurlijk al een schending van de Prime Directive. Maar uiteindelijk gelooft Kirk ook zelf dat het conflict met de Klingons moet worden aangegaan: er moet oorlog gevoerd worden. Deze aflevering heeft in morele zin een redelijk goed einde waarbij het vreedzame volk uiteindelijk aangeeft dat ze energiewezens zijn en dat het conflict op de planeet uiteindelijk was uitgelokt om vrede te stichten tussen de twee partijen. Maar het helpt niet om vertrouwen krijgen in de moraal van de hoofdpersonen.

Het idee dat oorlog de oplossing is, komt het beste terug in het plot van City on the Edge of Forever. In deze aflevering reist McCoy terug naar de jaren ’30, waar hij een charismatische linkse pacifiste redt. Omdat zij blijft leven, doet Amerika niet mee in de Tweede Wereldoorlog en verliezen de geallieerden) de oorlog. Daardoor zal de federatie nooit bestaan. Kirk moet terug reizen om de goede vrouw voor een auto te gooien en de Tweede Wereldoorlog te ontketenen. Alhoewel dat een interessant tijdreisplot (en een van de eerste in zijn soort) is de boodschap van Star Trek heel simpel: oorlog is nodig voor vooruitgang.

Ten slotte, de nadruk op geweld komt ook terug in de unaired pilot, The Cage. In deze aflevering wordt een mens gevangen genomen door een groep aliens met telepathische krachten. De enige manier om deze aliens te overwinnen is haatvolle gedachten te hebben. Klaarblijkelijk is haat het antwoord.

En zie hier de moraal die wordt uitgedragen in Star Trek: haat, oorlog en conflict. Zeker als we de serie in zijn tijd zien (de serie is opgenomen midden jaren ’60 toen de Koude Oorlog dreigde warm te worden) dan wordt het nog fouter: het is een havik-achtige serie. De serie lijkt een openlijk conflict met de Sovjetunie aan te moedigen.

The Moral of the Story

Kortom: TOS is een serie die een moreel principe introduceert en haar karakters zich daarvan niets laat aan te trekken. Vervolgens is het een serie die -zeker in het eerste seizoen- oorlog, haat en conflict lijkt aan te moedigen. Een inconsistente moraal en en onjuiste moraal als het mij vraagt.

Leave a Reply