Waarom TOS slechte SciFi is IV: redeeming features

Deze zomer heb ik The Original Series van Star Trek gekeken. Dat was een ontnuchterende ervaring. Waar ik had verwacht dat de eerste serie elementen zou hebben van wat ik de kracht van Star Trek vind, bleek het een verschrikkelijk drama te zijn. Ik wil in vijf blogs de serie doornemen: eerst kritisch reflecterend op de plots, de karakters en de waarden van de serie; daarna kijkend naar wat de serie wel het kijken waard maakt.

Is er een reden om TOS te kijken? In de laatste drie posts heb ik laten zien dat je dat niet moet doen voor de verhalen, de mensen of de moraal. Maar waarom dan wel? Ik kom uit op vier afleveringen.

4. Balance of Terror
Balance of Terror introduceert de Romulans, het zusterras van de Vulcans. De aflevering zelf is een redelijk gemaakt onderzeebootplot. Maar het brengt met name het idee binnen dat de Vulcans en de Romulans gerelateerde volkeren zijn die hele andere paden hebben gekozen: vrede en logica en emotie en conflict. De gelijkenis tussen de Romulans en de Vulcans leiden tot spanningen op de Enterprise zelf.

Het opvallende is wel dat er zo weinig gedaan wordt met de Romulans in latere afleveringen. Latere series, met name The Next Generation en Deep Space Nine, geven veel meer ruimte aan de Romulans en geven hen een hele eigen cultuur en een complex politiek systeem.

3. Journey to BabelJourney to Babel introduceert de complexe politieke structuur van de vroege federatie. Het is een who-dunnit waarbij er vier belangrijke diplomatieke delegaties op het schip zijn:de Vulcans, de mensen, de Andorians en de Tellarites. De Federatie is namelijk niet helemaal een natiestaat maar een bondgenootscha[ met onafhankelijk opererende volkeren. Het plot van aflevering zelf is wat omdat er als een deus-ex-machina een vijfde belanghebbende geïntroduceerd wordt, namelijk de Orions.

En toch is het idee van verschillende samenwerkende volkeren in een federatie iets intrigerends. In de latere seizoenen van Enterprise zal dit vele malen beter worden uitgewerkt. Deze serie die zo’n 100 voor TOS speelt, vertelt het verhaal van de vorming van de Federatie. Ieder ras heeft daarbij nog zijn agenda en ze moeten langzaam naar elkaar toegroeien en elkaar leren vertrouwen.

2. Amok Time
Amok Time brengt een zekere mate van diepgang in de Vulcans. In  deze aflevering komt naar voren dat Spock, die afkomstig is van een ras van emotieloze Vulcans, eens in de zeven jaar terug naar Vulcan om ‘marital relations’ te hebben met zijn vrouw. Dit is gekoppeld aan een plotseling uitspatting van emotie aan de kant van de koele Vulcan.

Dit is eigenlijk een van de weinige afleveringen waarin de moeite wordt gedaan om de Vulcans echt een andere cultuur te geven. In toekomstige series en films zal er veel moeite worden gedaan om de Vulcans niet alleen maar als logische robots neer te zetten maar als buitenaardse cultuur met eigen gewoontes.

Deze drie endorsements hingen met name op de belofte van toekomstige series met daarin veel beter uitgewerkte culturen. In TNG, Enterprise, DS9 en zelfs Voyager worden anders dan in TOS andere culturen niet weergegeven als goedkope kopieën van aardse culturen of als uitermate een-dimensionale lopende vooroordelen. Denk maar aan de Klingons: in TOS weinig meer dan een groep van door-en-door-slechte snordragers en in TNG en DS9 een volk met een rijke eigen cultuur en traditie.

De laatste endorsement is anders:

1. Devil in the Dark
Devil in the Dark is wat mij betreft één van de weinige TOS-plots die een echt interessante moraal geeft. In deze aflevering gaat de crew voor een groep mijnwerkers op jacht naar een gevaarlijke ‘devil’ die in de mijnen mijnwerkers dood. De devil zou geen levend wezen kunnen zijn. Maar het blijkt dat het een moeder is die haar territorium wil beschermen tegen de mijnwerkers. Het is alleen geen op koolstofgebaseerde levensvorm. Daarom dacht men eerder dat het geen levend wezen zou kunben zijn. Hiermee stelt de aflevering een fundamentele vraag over hoe mensen om zouden gaan (of eigenlijk nu omgaan) met wezens die anders zijn dan wij zelf. Herkennen we wel dat deze wezens ook recht hebben om voort te bestaan?

DIt is wat mij betreft een van de weinige aflevering die een redelijk plot weet te combineren met een complexe morele boodschap.

Leave a Reply