stemgedrag tweede kamer

We leven in een digitaal tijdperk. De politiek maakt hier vaak graag gebruik van. Politici bloggen, twitteren en podcasten wat af om hun boodschap naar buiten te brengen. Wil jij weten wat het sterrenbeeld is van Jan Peter Balkenende? Zo gevonden. Wat Femke Halsema vroeger wilde worden? Staat op het internet. Wat Wouter Bos vindt van zijn vrienden op Hyves? Vertelt hij op YouTube.

Opvallend is echter dat het heel moeilijk is informatie te vinden over wat Nederlandse politici echt doen, waarvoor we ze betalen: in de Tweede Kamer werken aan wetgeving en beleid. Het zoeken naar de tekst van een specifiek beleidsdebat op internet duurt al uren. Dat komt alleen al omdat de handelingen verdeeld zijn over twee verschillende sites (een van de Koninklijke Bibliotheek en een van de SDU) en je ze alleen kan door zoeken met niet al te handige zoekmachines. In zolderkamertjes worden er kleine initiatieven genomen door betrokken en technische burgers. Zij proberen de debatten van de tweede kamer en de stemmingen van parlementariers toegankelijk te maken voor het publiek. Het groepsblog GeenCommentaar heeft zijn best gedaan de handelingen van de Tweede Kamer makkelijker doorzoekbaar te maken. De site politix.nl houdt de stemmingsuitslagen van "belangrijke" stemmingen bij. Maar als je iets wilt zeggen over alle stemmingen of alle debatten in de Tweede Kamer is dat voor een gewone burger niet te doen.

Ook ik ben een van die betrokken burgers in zo’n zolderkamertje. Voor mijn promotie onderzoek wil ik kijken naar patronen in stemgedrag van tweede kamerfracties. Daarvoor heb ik dus de uitslagen van "alle" stemmingen nodig. Ik ben helaas niet zo technisch: een vriend van mij, Harmen, heeft me erg geholpen bij het verkrijgen van die stemmingen. De database is nog steeds in ontwikkeling maar het ziet ernaar uit dat het een mooie, redelijk complete verzameling wordt.

Via mijn promotor, Rudy Andeweg, kwam een journalist van de Volkskrant, Jeroen Trommelen, toevallig achter het bestaan van mijn data base. Hij was uitermate geinteresseerd in de data. In het bijzonder in het stemgedrag van de PVV. Hij vroeg zich af of de PVV zich even extreem en opstandig gedroeg in de Tweede Kamer als in de media. Het stemgedrag van de PVV wijst dit uit: in 7,5% van de stemmingen die Harmen en ik hebben verzameld tussen 2006 en 2008 stemde de PVV in zijn eentje tegen de rest van de kamer. Dat is aanzienlijk vaker dan principiele oppositiepartijen als de SGP, SP of de PvdD. In vergelijking met de andere partijen staat de PVV redelijk vaak geisoleerd. Jeroen Trommelen schreef er een mooi stuk over in de Volkskrant van dit weekend, over zijn zoektocht naar een overzicht van "alle" stemmingen in de Tweede Kamer en over het "dwarse en rechtse" stemgedrag van de PVV.

Dat dit soort informatie is niet makkelijk te vinden op de site van de Tweede Kamer, of ergens anders op het internet, is natuurlijk erg zonde: zo kunnen burgers geen informatie krijgen over of ze waar krijgen voor hun stem. De PVV beloofde een krachtige oppositie tegen het establishment. Dat maken zij waar.
Maar maakt de Rita Verdonk waar dat zij niet links, niet rechts maar recht door zee is? Weet de ChristenUnie echt een Christelijk-sociale koers uit te zetten in haar stemgedrag? Zit GroenLinks qua stemgedrag in de Tweede Kamer ook in de "linkerbovenhoek"? Laat Marianne Thieme zien dat een partij die zich richt op de belangen van dieren niet links en niet rechts is? Een gewone burger kan daar eigenlijk niet achterkomen. En dat moet natuurlijk niet kunnen in een echte democratie.

Hoe zo linker bovenhoek?

Het electorale verlies van GroenLinks valt volgens veel mensen terug te brengen in onze extreme positie. In de "linkerbovenhoek" zitten nu eenmaal weinig kiezers. GroenLinks moet naar het centrum want daar zitten de kiezers. Echter dit gaat uit van een vrij ingewikkelde theorie over kiesgedrag: kiezers berekenen heel precies de afstand tussen hen en alle partijen op alle politieke vraagstukken en gaan dan stemmen voor de partij die het dichtst bij ze staat. veelste ingewikkeld voor kiezers. Ik wil hier kort een andere theorie over kiesgedrag uiteen zetten en vervolgens uitleggen hoe die ook een weinig rooskleurig toekomst beeld schetst voor de electorale toekomst van GroenLinks.

Wat als kiezers niet stemmen primair op basis van hun positie in het politieke spectrum maar vanwege hun voorkeur voor een bepaald issue. Kiezers die gaan voor het gezin kiezen voor de ChristenUnie. Kiezers die tegen de Islamisering zijn kiezen voor de PVV. Deze theorie verklaart heel goed waarom extreme partijen het goed doen: kiezers gaan voor die partij die zich het meest voor een bepaald issue in zet.

Voor GroenLinks is dit heel lastig. De partij staat namelijk wel extreem op veel issues maar op bijna alle issues is er een partij extremer.

  • Neem het thema "solidariteit": de SP is duidelijk de partij zich het meest inzet voor een eerlijke verdeling van inkomen en een sterke rol voor de overheid in de economie. GroenLinks is een goede tweede.
  • Neem het thema "open samenleving": D66 is duidelijk de partij die het ‘t meest op neemt voor een samenleving die open staat voor al haar burgers en die over de grenzen durft te kijken. GroenLinks is misschien #2, maar dit is echt het thema van D66.
  • Neem het thema "milieu": daarbij dreigt de Partij voor de Dieren GroenLinks in te halen. Deze partij heeft nog extremere ideeen dan GroenLinks over de noodzaak van een groene, duurzame en diervriendelijke samenleving.

Het probleem dat dit voor GroenLinks schetst is niet dat de partij te extreem is, maar dat ze niet extreem genoeg is. Als we aan alle kanten worden ingehaald, stemt er straks niemand op de partij die op alle thema’s het op een na meest extreem is. Om meer kiezers te trekken moet GroenLinks laten zien dat het de partij is die zich in zet voor een groene, sociale, open samenleving. Groener, linkser, opener!