Veel planeetgroenlinksers hebben hun steun al uitgesproken voor een van de kandidaten voor Europees lijsttrekker. Maar er moeten genoeg GroenLinksers zijn die het nog niet weten. Voor hen en voor mensen die bevestigd willen worden in hun eigen oordeel, een lijsttrekkerstest

(klik hier om te downloaden in .xls) Het idee kwam van Diederik naar aanleiding van mijn eerdere test voor partijkeuze van voor 1989. Met 19 vragen weet jij in welk kamp je thuis hoort. Laat me weten wat je scoort en of dat overeen komt met
wat je verwacht had! Hij is nog "in beta" omdat ik niet zeker weet of
het goed werkt.

Er zijn een aantal verbetering ten opzichte van de vorige test en na aan dringen van Evelien is het nog geavanceerder: de eerste vraag bepaalt welke vragen het belangrijkst zijn, die gaan over persoonlijkheid, idealen of connecties. Er komt nu niet meer een enkele persoon uit rollen, maar een voorkeursordening van 1 (hoogst) tot 5 (laagst). Wel zo handig als je straks het stembriefje in moet vullen. Kandidaten kunnen ook ex aequo uitkomen. Alle input over test is ook welkom!

Om je uitslag te duiden: de eerste zin van het oordeel van de kandidatencommissie

• Alexander heeft een indrukwekkende staat van dienst op het gebied van milieu en is een GroenLinkser in hart en nieren.
• Niels is werkzaam als beleidsmedewerker milieu van de huidige GroenLinks-delegatie in het Europees Parlement en heeft daardoor veel (detail)kennis en ervaring opgedaan van het (euro)politieke handwerk.
• Bas werkt bij het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en heeft een stevige deskundigheid op het gebied van klimaat, energie, landbouw, natuur en internationale handel.
• Judith is fractievoorzitter van de Amsterdamse raadsfractie en daarnaast werkzaam als consultant voor Eurostep, een samenwerking van progressieve ontwikkelingsorganisaties in de EU. 
• Tineke is lid van de Eerste Kamerfractie en werkt als onderzoeker bij het Centrum voor Migratierecht aan de Radboud Universiteit.

Kleine "hoe werkt dit?" vul in de .xls een 1 in bij het groene vakje
dat overeenkomt met het antwoord op de vraag. Je kan maar een keuze per
keer maken.

In alle huishoudens zijn vragen als s: wie doet de was? Wie kookt? Wie maakt de WC schoon? Het lijkt logisch om een zekere reciprociteit na te streven tussen partners: we doel allebei evenveel. Maar dat roept allerlei filosofische kwesties op. Ik wil hier kort naar twee vragen kijken: wat voor ‘n soort gelijkheid moet je na streven tussen partners? En waar moet allemaal naar gekeken worden als je taken eerlijk probeerte te verdelen in een huishouden?

Je kan de gelijke taken op verschillende manieren opvatten: allebei even veel tijd aan het werk zijn; allebei "equivalente" taken uitvoeren; of allebei evenveel moeite doen. Bijvoorbeeld tien minuten de tas met boodschappen voor een week dragen is veel zwaarder werk dan 30 minuten lang was vouwen, maar het kost minder tijd. Welke maat kies je? Ze hebben allemaal nadelen: als je tijd kiest, is er een incentive om te "shirken" in jouw tijd weinig uit te voeren en de ander lekker laten werken. Als je allebei die opvatting hebt, heb je al snel een prisoners’ dilemma: zodat je allebei niets uitvoerd, in de hoop dat de ander al het werk doet. Aan de andere kant is "evenveel moeite" onzinnig omdat je dan als je een klusje leuk vindt om te doen, gedwongen wordt om nog meer werk te doen. Misschien moet je denken in termen van taken van evenveel waarde: als de een heel lekker kan koken, dan is de ander misschien wel geneigd in ruil daarvoor om daar heel veel werk voor te doen, zelfs als het koken maar een simpel klusje is. Dat heeft als nadeel dat de uitkomst heel gevoelig is voor preferenties: wat als ik niets kan wat jij wilt, moet ik dan heel lang door werken?

Verschillende filosofische perspectieven zouden verschillende modellen kiezen: een utilist zou wel iets zien in gelijke moeite (J.S. Mill stelde dit principe voor in zijn Principles of Political Economy). Een resource egalitarian zou kiezen voor een model van gelijke waarde (Dworkin zou dat vorm geven in een takenveiling: ook een leuke besteding van je vrijdagavond!).

Daarnaast kan je je afvragen wat je mee moet tellen in een gelijke verdeling van taken. Okay je wilt dat beide partners evenveel bijdragen. Maar telt inkomen dan? Als de een meer verdient, mag hij dan van de ander vragen om meer in het huishouden te doen? Is het relevant dat de een langer werkt dan de ander? Zwaarder werk doet? Langere reistijd heeft?

Nog een extra complicatie: doet het ertoe hoe de (vrije) tijd anders gebruikt zou worden? Als de een zijn vrije tijd gebruikt om puzzels te maken en de ander zich in zijn vrije tijd inzet voor arme kindertjes in Afrika, is het dan rechtvaardig als de wereldverbeteraar van de hedonist vraagt om zijn was te doen?

Maar ja, als je al deze vragen beantwoorden, kom je nooit toe aan het schoonmaken van de WC.

Ze is eigenlijk wel liberaal, die Halsema. Het toetsingsrecht dat door de initiatiefwet Halsema gister een stap dichterbij is gekomen is een belangrijke uitvoering van het idee van liberale democratie. Halsema stelt voor de grondwet te wijzigen om het mogelijk te maken voor rechters te laten toetsen of bepaalde wetgeving in overeenstemming is met de grondwet en dan specifiek met de politieke en burgerlijke grondrechten (zoals de vrijheid van geloof en het stemrecht).

In een liberale democratie wordt de macht van het volk om bij meerderheid wetten te maken beperkt door een grondwettelijke bescherming van individuele rechten en vrijheden. Om dit mogelijk te maken is het noodzakelijk dat er een instantie is die toe ziet dat wetten geen inbreuk maken op deze rechten en vrijheden. Het voorstel van Halsema legt deze rol bij rechters, wat welk vaker gebeurd.

De kern van het toetsingsrecht is dat de waarde vrijheid belangrijker is dan soevereiniteit van het volk. Immers de soevereiniteit van het volk mag worden beperkt als dit de grondwettelijk vastgelegde vrijheden van individuen in gevaar komen. Daarom verwondert het me overigens zeer dat het de "liberale" VVD was die in de Eerste Kamer tegen heeft gestemd. Schijnbaar is het recht van 225 mensen om wetgeving te maken belangrijker dan de vrijheid van burgers in de ogen van de zogenaamde liberale partij van Nederland.

Nee, als het om beschermen van burgerlijke vrijheden gaat, dan is maar een partij die een echt liberale visie heeft. GroenLinks.

Er is veel kunst die ik niet begrijp: muziek van Radiohead bijvoorbeeld of Björk. Zo ook The Fountain van Darren Aronofsky.

The Fountain stond al lang op mijn must see list. Ik was erg onder de indruk van Aronofsky’s eerdere films Pi en van Requiem for a Dream. Prachtige films die diepgraven in bepaalde psychologische fenomenen, in het geval van Pi de gekte van genialiteit en in het geval Requiem verslaving. Dat waren films die onder je huid kropen.

Zo niet The Fountain. Deze film beschrijft parallel hoe drie keer een Thom zich inzet om een Isabelle het eeuwige leven te geven. In 1500 is Tomas een conquistador die voor Isabella van Spanje de Boom van het Leven zoekt. In 2000 probeert Tommy, een arts, het leven te redden van Izzy, zijn zieke vrouw. In 2500 reist Tom, een astronaut, naar een verre sterrennevel om daar een boom tot leven te wekken.

De drie verhalen zijn sterk verweven. Zo vindt Tommy dezelfde magische levensgevende boom die Tomas vond en is dit dezelfde boom die Tom naar de nevel brengt. De Izzy uit 2000 schrijft een boek over Isabella en Tomas in 1500 en wijst Tommy op de sterrennevel waar hij naar toe zal reizen in 2500. In 1500 geeft Tomas zijn leven voor Isabella maar kan haar de boom van het leven niet brengen. In 2000 sterft Izzy voor Tommy een medicijn voor haar kan uitvinden. En in 2500 geeft Tom zijn leven om de boom van het leven te redden, achtervolgd door herinneringen van Izzy. Dezelfde kleuren, symbolen en achtergrondverhalen keren voortdurend terug.

Dat klinkt allemaal, zo samen gevat, als een begrijpelijk verhaal. In zo’n samenvatting zijn natuurlijk alle onvolslagen onnavolgbare delen er uit gelaten, deze zijn immers niet navertelbaar: bv aan het einde van de film worden twee van de drie verhalen op onbegrijpelijke wijze aan elkaar verbonden. Ongeveer even begrijpelijk als het einde van 2001 A Space Odyssey.  Belangrijker nog: alle emotionele verhaallijnen ten spijt kwam deze film niet onder je huid. Ik kreeg geen sympathie voor de karakters, deels omdat ik niet precies kon volgen waar ze mee bezig waren, deels omdat de film te veel in medias res begint, deels omdat er snel gewisseld wordt tussen verhaallijnen.

Maar misschien valt de film me gewoon tegen omdat ik verwacht werd weg geblazen te worden door een overweldigende trip in een rare geestelijke toestand zoals in Pi en Requiem. Die films laten je na twee uur achter met een beklemmend gevoel achter. Nu was ik na 2 uur blij dat die onzin eindelijk was afgelopen.

Oud nieuws overigens CDA is voor vlaktax, zo 2001. De reden echter dat het nu in het nieuws komt is wel erg pervers. Het CDA pleit nu voor een vlaktax omdat dat de hypotheekrente aftrek uit de inkomenspolitiek haalt, zo stellen ze zelf. Ik wil hier kort toe lichten waarom deze opzet voor de hypotheekrenteaftrek niet rechtvaardig is.

Vlaktax en hypotheek rente aftrek
Het wetenschappelijk bureau van het CDA market de vlaktax in een recente publicatie over de woningmarkt. Daarin stellen ze dat de hypotheekrenteaftrek uit de inkomenspolitieke sfeer moet worden gehaald. Het CDA lijkt te denken dat als de hypotheekrente aftrek geen middel meer is voor inkomenspolitiek getrokken is, hij bestan ist tegen de kritiek van de linkse partijen.

Nu is de teruggave van de hypotheek rente uitermate onrechtvaardig verdeeld. De allerrijksten krijgen de belasting die ze over hun hypotheekrente hebben betaald terug. En omdat zij het hoogste percentage belastingen betalen krijgen ze ook het meest terug. De linkse partijen stellen dat het niet de bedoeling is om mensen die al veel geld hebben, veel geld van de overheid terug te geven. Immers in Rawlsiaanse zin is het de bedoeling dat door overheidsbeleid de minst bevoordeelden er het meest op vooruit gaan, en niet dat bestaande ongelijkheden versterkt worden.

Het CDA stelt voort om een percentage inkomensbelasting in te voeren. Dat heeft in dit geval als voordeel, stellen zij, dat ook de teruggave van de hypotheekrente voor iedereen gelijk is. Immers iedereen krijgt het zelfde percentage terug. Maar dat houdt nog steeds in dat mensen met een duurder huis in absolute zin meer geld terug krijgen van de overheid dan mensen met een minder duur huis. Het valt te verwachten dat mensen met een duurder huis ook een hoger inkomen hebben. Nog steeds krijgen mensen met een hoger inkomen dan dus meer geld van de overheid terug. En worden dus bestaande ongelijkheden in inkomen versterkt.

Laten we er even vanuit gaan dat we een hypotheekrenteaftrek rechtvaardig vinden. Hoe kunnen we deze dan het meest rechtvaardig implenteren? Door de hypotheekrenteaftrek regressief te maken, in plaats van progressief of vlak. Dat is de mensen met het kleinste inkomen mogen het meeste hypotheek rente aftrekken, de mensen met een hoger inkomen steeds minder.

De simpelste manier om je dit voor te stellen (het vereist wel een beetje fantasie) is mensen een "fictioneel" belastingtarief te laten aftrekken. Dat is mensen die het laagste belastingtarief betalen trekken hypotheekrente af alsof ze het hoogste belastingtarief betalen. En vice versa mensen die het hoogste belastingtarief betalen trekken hypotheekrente af alsof ze alleen het laagste belastingtarief betalen.

Dan krijgen dus de mensen die er het minst bedeeld zijn het meest terug. Precies zoals liberalen als Rawls en Dworkin het willen.

Wat een reacties op mijn quizje! 68% van jullie komt uit de groene PPR. 24% op de linkse PSP en 8% op de emancipatiepartij CPN, Niemand bij de christelijke vredespartij EVP. Niet verwonderlijk stelt David, immers het huidige GroenLinks lijkt verdacht veel op de huidige PPR. Dat lijkt mij ook. Maar we  kunnen het natuurlijk na gaan met die zelfde quiz! Hoe zou het GroenLinks van 2008 in het algemeen op de vragen antwoorden?

• Belangrijkste ideaal: Ecologische duurzaamheid is het eerste ideaal van het nieuwe beginselprogramma;
• Belangrijkste probleem: Klimaatverandering (sinds Al Gore);
• Vrijheid is: "Bevrijding van armoede en achterstelling" volgens Halsema;
• Gelijkheid is: gelijke kansen "om van een dubbeltje een kwartje te worden" was het niet?
• Geloof is: persoonlijk en belangrijk voor sommige mensen. Geen religieuze partij maar wel tolerant;
• Buitenlands beleid draait om: vredesopbouw en conflictpreventie, ten minste dat is de specialisatie van de buitenland woordvoerder;
• Economisch beleid draait om: het verduurzamen van de economie, ten minste dat is portefeuille van financiele woordvoerder;
• Milieu beleid draait om: het bewaren van de aarde voor de toekomst;
• Basisinkomen: Tegen! want werken is goed voor ieder, toch Ineke?
• Belasting: Omhoog! Zelfs vrijheid eerlijk delen voorzag in allerlei belasting verhogingen
• EKO-tax: Voor! Vervuiler betaalt enzo
• Privatisering: Tegen! Het nationaliseren van banken werd met applaus onthaalt
• Euthanasie: Voor! Misschien is zelfbeschikking niet het enige uitgangspunt belangrijk is het wel
• Economische Groei: Tegen! Welvaart gaat boven welzijn, toch Femke?
• NAVO: Erin! Laatste verkiezingsprogramma wou alleen dat EU defensie samenwerking belangrijker werd dan NAVO;
• PvdA is: een bondgenoot voor progressieve en linkse politiek, bv. lijstverbinding 2004;
• D66 is: een bondgenoot voor progressieve politiek;
• SP is: een bondgenoot voor linkse politiek, bv. lijstverbinding 2006;
• PvdD is: een bondgenoot voor groene politiek, bv. lijstverbinding 2007;
• Ik voel met het meest verbonden met: Milieubeweging zijn o.a. Wijnand en Marijke actief in geweest;
• Politiek gaat om: het inzetten van beleidsverandering GroenLinks is al sinds 1999 op zoek naar pluche.

Daar komt PPR uit. Het nieuwe GroenLinks is dus "groen, gematigd, regeringsfähig en cryptoliberaal."

Nog even een kleine statistische noot. Met 25 reacties kan ik wel iets zeggen over de face validity van mijn "meetinstrument". Als je de scores van mensen vergelijkt met de verwachtingen die ze hebben uitgesproken dan zie je dat 84% juist geplaatst is. Dat is eerlijk gezegd een heel aardige score.

GroenLinks is achttien jaar. Dus zijn er actieve leden die (bijna) even oud zijn als hun partij. Een van hen, Paul Smeulders, vroeg zich af op welke van de moederpartijen hij zou hebben gestemd.

Daarom en voor iedereen die zich af vraagt wat zij/hij gestemd zou moeten hebben … een Quiz (klik hier om te downloaden in .xls). Met 21 vragen weet jij waar jij had gestaan. Laat me weten wat je scoort en of dat over een komt met wat je verwacht had! Hij is nog "in beta" omdat ik niet zeker weet of het goed werkt.

Om je uitslag te beoordelen:

• De Politieke Partij Radicalen (PPR) was een progressieve partij, die van een progressief-Christelijk profiel (begin jaren ’70) steeds meer een optimistisch-groen profiel kreeg (vanaf begin jaren ’80).  Een van de weinige overgebleven bekende PPR-gezichten is Bram van Ojik.
• De Communistische Partij Nederland (CPN) was een communistische partij, die van een stalinistische lijn (tot 1981) steeds meer een linkse emancipatiepartij werd. Senator Jan Laurier was lid van de CPN. 
• De Pacifistisch Socialistische Partij (PSP) was een links-socialistische partij met een internationale orientatie. Zowel EP-lid Joost Lagendijk, oud-senator Leo Platvoet als Tweede Kamerlid Kees Vendrik hebben hun wortels in de PSP.
• De Evangelische Volkspartij (EVP) was een progressieve Christelijke partij, die een nadruk legde op de Nieuwe Testamentische boodschap van vrede en barmhartigheid. Eigenlijk is alleen Hans Feddema nog over.

Kleine "hoe werkt dit?" vul in de .xls een 1 in bij het groene vakje dat overeenkomt met het antwoord op de vraag. Je kan maar een keuze per keer maken.

Op zoek naar een leuk cadeau voor Sinterklaas of onder de kerstboom? Op zoek naar iets duurzaams, verantwoords en unieks? Kijk op gemaaktdoormimi.nl voor prachtige handgemaakte tassen en broches (van oude film posters) en kettingen (gemaakt van oude knopen en fietsbanden). Alle materialen gerecycled en ieder exemplaar is uniek.

Het mag nu eindelijk. Pas nu het beginselprogramma er ligt kunnen we zeggen hoe het wel had gemoeten. Ik weet nog steeds niet of het nieuwe beginselprogramma een stap vooruit is ten opzichte van het oude. Ik weet in elk geval zeker dat het beter had gekund. Ik wil hier kort uitleggen wat ik denk dat de cruciale fouten in het proces, hoe dat heeft gereflecteerd op het product en hoe het anders & beter had gekund.

Proces

Vanaf het begin was het proces gedoemd te falen. Diegenen die het proces hadden opgezet hadden schijnbaar nooit nagedacht over hoe je scherpe, consistente en bindende politieke programma’s schrijft. Er zijn vijf cruciale fouten gemaakt:

• Te veel tijd voor input: Wat het proces parte speelde was de passieve afwachtendheid. Alles was
  gericht op input van de leden, die maar mondjesmaat is binnen
  gedruppeld. Veel van de input ging over beleid en niet over idealen.
  Dat was voor de schrijversgroep een reden om te denken dat er geen
  noodzaak was voor een discussie over principes. Maar als je mensen niet
  uitdaagt om na te denken over idealen dan gebeurt dat ook niet.
• Te weinig tijd voor schrijven: Terwijl we al sinds de zomer van 2007 bezig waren, mocht er pas in de zomer van 2008 geschreven worden. Ik begrijp van de schrijvers van het Europese Programma dat zij vanaf dag een schreven. Om de juiste toon aan te slaan, de goede selectie te maken en de standpunten scherp te formuleren. Zij hadden een half jaar om te schrijven. De kopgroep had uiteindelijk maar een maand.
• Te weinig betrokkenheid partijleider: De afwezigheid van Halsema in het proces werd voor Henk Nijhof op het congres geroemd als een toonbeeld van een bottom up proces. Halsema heeft de laatste anderhalf jaar heeft besteed aan het voeren van kwaliteitsoppositie en het schrijven van een boek, dat volgens het NRC veel bepalender is voor ons profiel dan het nieuwe beginselprogramma. Maar als je je politiek leider niet in het proces betrekt, hoe ben je er dan zeker van dat zij ook maar iets met het product doen?
• Te weinig binding Kritiese elementen: Niet alleen werd de partijtop niet genoeg betrokken in het proces om
  het een bindend document te laten zijn, ook de kritiese vleugel van de
  partij is niet genoeg gebonden aan het proces. Als zij aan de knoppen
  hadden kunnen zitten, was het concept niet uit angst voor Krities
  GroenLinks geschreven, maar met hun vertrouwen.
• Congres: Ten slotte is er teveel laten neer komen op het congres. Een congres dat geen beslissingen mocht nemen over bepaalde stukken tekst, dat eigenlijk geen beslissingen kon nemen over de vorm en structuur, waar er allerlei alles-of-niets-keuzes
  voor liggen en waar krappe meerderheden hun wil op kunnen leggen. Daardoor lijkt het alsof veel besloten is door het congres, maar veel is door een kleine groep besloten en onafwendbaar gemaakt door het op het congres te laten aan komen

Product

Dit heeft geleid tot, wat ik de vijf cruciale zwaktes van het uiteindelijke programma vind:

• Het blijft -met name in de omamendeerbare tussen stukken- wollig en vaag. Dat komt omdat er te weinig tijd is geweest om te schrijven.
• Het is niet compleet en consistent omdat er op het congres uiteindelijk met kleine meerderheden alles-of-niets keuzes zijn gemaakt voor amendementen. Door eerder een concept uit te brengen was dat voorkomen, dan had door feedback leegtes aan gegeven worden en hadden nieuwe standpunten binderder geformuleerd kunnen worden.
• Het is wanordelijk. Als de keuzes voor de ordening en structuur van het programma waren voorgelegd aan de leden in een concept, waren er meer momenten geweest om de structuur bij te stellen.
• Het programma had binderder kunnen zijn als kritiese elementen mee hadden kunnen schrijven in plaats van in hun criticus rol te moeten blijven. Angst is een slechte raadgever.
• Het hele programma zal niets betekenen voor onze koers of ons profiel. Dan had de partijleider betrokken moeten zijn in het proces.

Anders & Beter

Ik zie je denken: hoe dan Jan? Hoe had jij het dan gewild? Mijn ideale proces had er zo uit gezien. Na de commissie van Ojik en misschien zelfs een debat-in-de-tent achtig moment worden Leo Platvoet en Femke Halsema in een huisje op de hei gezet voor een weekend. Met een laptop en de resultaten van de discussie tot dan toe. Ze krijgen een simpele opdracht: schrijf een concept-beginselprogramma. Wat bindt jullie nou als GroenLinksers van de liberale en kritiese persuasion?

Dat stuk, een beetje bijgeschaafd en geordend door een ghostwriter wordt de partij ingezonden. Op het zelfde moment dat het huidige idealen stuk de partij in werd gezonden. Er worden bijeenkomsten georganiseerd door het land heen op basis van dat concept-programma. Een bijeenkomst in Den Haag sluit dat proces af. Van iedereen wordt feedback over het stuk gevraagd, zodat de discussie gefocust wordt op de idealen. Mensen geven aan wat ze missen, wat ze anders zouden willen en wat ze niet nodig vinden. Zo kunnen amendementen worden voorkomen. Het stuk blijft zo scherp en consistent blijven en is toch bindend. Dat is alle feedback kan worden opgenomen (iedereen wordt gehoord) maar toch blijft het programma een sterke interne consistentie houden (want er blijft een penvoerder). Dan pas kan het aangepaste programma naar het congres, waar maar weinig amendenten nodig zijn, omdat allerlei flanken hebben mee geschreven.

Dat had een product opgeleverd dat helder, completer, ordelijker en consistenter was geweest, dat meer had gebonden en meer voor de koers had betekend.